Bà Nguyễn Thị Bùi - Căn nhà cổ che chở những đoàn quân

Nguyễn Thị Bùi sinh năm 1945 tại vùng đất Thạnh Phước, Tân Uyên, trong một gia đình có truyền thống yêu nước và tham gia cách mạng. Căn nhà cổ của gia đình bà nằm giữa một vùng quê từng chịu nhiều cuộc càn quét, bắn phá, nhưng cũng là nơi người dân luôn một lòng che chở cán bộ và bộ đội.

Từ nhỏ, bà Bùi đã thừa hưởng năng khiếu văn nghệ của cha mẹ. Năm 14 tuổi, bà được chọn tham gia đội văn nghệ thiếu nhi phục vụ kháng chiến. Đội có gần 20 thành viên, thường biểu diễn cho nhân dân vào ban đêm và phục vụ cán bộ, bộ đội vào ban ngày.

Những lời ca, tiếng hát giữa thời chiến không đơn thuần là hoạt động giải trí. Mỗi tiết mục là một cách tuyên truyền, động viên nhân dân giữ vững niềm tin và tiếp thêm tinh thần cho những người lính trước khi bước vào trận đánh. Những tràng vỗ tay của bà con và bộ đội trở thành động lực để các thành viên trong đội cố gắng biểu diễn tốt hơn.

Bên cạnh hoạt động văn nghệ, Nguyễn Thị Bùi còn được giao nhiệm vụ làm liên lạc, chuyển thư hỏa tốc và vận chuyển quân nhu đến các căn cứ. Người giao liên phải đi qua những cánh rừng, con đường thường xuyên có máy bay trinh sát và lực lượng đối phương tuần tra. Một bức thư bị phát hiện có thể khiến kế hoạch của đơn vị bị lộ và nhiều cán bộ, chiến sĩ gặp nguy hiểm.

Trong một lần mang thư hỏa tốc từ Phước Thành – tên gọi của vùng Thạnh Phước ngày nay – lên Vĩnh Tân, bà Bùi cùng các chiến sĩ phát hiện máy bay đối phương đang quần thảo trên đầu. Mọi người vội tìm chỗ ẩn nấp dưới một gốc cây lớn. Khi người chỉ huy ra lệnh tất cả phải nằm im, không ai được di chuyển, bà cố giữ bình tĩnh dù tiếng động cơ và tiếng bom đạn vang lên rất gần.

Chỉ một cử động nhỏ cũng có thể khiến cả tổ bị phát hiện. Bà và những người đi cùng nằm bất động dưới tán cây, chờ cho máy bay rời khỏi khu vực rồi mới tiếp tục hành trình. Lá thư hỏa tốc sau đó được chuyển đến đúng nơi, bảo đảm nhiệm vụ không bị gián đoạn.

Không chỉ trực tiếp làm giao liên, gia đình bà Nguyễn Thị Bùi còn sử dụng căn nhà của mình làm cơ sở che giấu cán bộ, chiến sĩ. Nhiều đoàn bộ đội từ miền Bắc hành quân vào chiến trường miền Nam đã từng dừng chân tại đây. Gia đình âm thầm chuẩn bị chỗ nghỉ, lương thực và tìm cách bảo vệ bộ đội trước những cuộc kiểm tra, lùng sục.

Mỗi lần có đoàn quân đến, mọi sinh hoạt trong nhà đều phải diễn ra hết sức kín đáo. Người dân xung quanh cùng hỗ trợ quan sát tình hình; khi có dấu hiệu bất thường, thông tin lập tức được truyền về để bộ đội kịp thời ẩn náu hoặc di chuyển. Căn nhà bình thường của một gia đình nông dân vì thế đã trở thành một phần trong hệ thống hậu phương bí mật của chiến trường Tân Uyên.

Năm 1962, Nguyễn Thị Bùi lập gia đình. Những người con lần lượt chào đời khi chiến tranh vẫn còn ác liệt. Bà vừa tham gia hoạt động bí mật, lao động sản xuất và nuôi quân, vừa gánh vác công việc gia đình. Do cả cha lẫn mẹ thường xuyên thực hiện nhiệm vụ cách mạng, các con của bà phần lớn được bà nội chăm sóc.

Bà Bùi Thị Lý, người con gái sinh năm 1964, kể rằng cha mình cũng là thành viên đội văn nghệ kháng chiến nên rất ít khi có mặt ở nhà. Mọi việc trong gia đình hầu như do mẹ đảm nhận. Dù cuộc sống thiếu thốn, bà Bùi luôn nhắc các con cố gắng học tập để sau này trở thành người có ích cho quê hương, đất nước.

Sau ngày hòa bình, căn nhà cổ vẫn được gia đình gìn giữ như một chứng tích của những năm tháng kháng chiến. Những bức ảnh cũ trở thành phương tiện để bà kể cho con cháu nghe về các đoàn quân từng dừng chân, những chuyến chuyển thư giữa vòng vây và tình cảm của nhân dân Tân Uyên dành cho bộ đội.

Những đóng góp của bà Nguyễn Thị Bùi được Nhà nước ghi nhận bằng Huân chương Kháng chiến chống Mỹ hạng Nhất. Tuy nhiên, đối với bà, phần thưởng lớn nhất là chứng kiến đất nước hòa bình, quê hương đổi mới và sáu người con đều được học hành, trưởng thành.

Câu chuyện về bà Nguyễn Thị Bùi cho thấy chiến thắng không chỉ được làm nên bởi những người trực tiếp cầm súng. Phía sau mỗi đoàn quân còn có những người mẹ, người chị sẵn sàng mở cửa nhà, nhường từng bữa cơm, bảo vệ từng lá thư và chấp nhận hiểm nguy để che chở cán bộ, chiến sĩ. Căn nhà cổ tại Thạnh Phước chính là một phần của “căn cứ lòng dân” vững chắc trên vùng đất Bình Dương.