Bà Nguyễn Thị Gái – nguyên nữ dân quân, đội viên Đội chèo đò cảm tử bến sông Đại Giang

Nếu bến phà Long Đại là huyết mạch giao thông trên tuyến đường bộ, thì ngã ba sông Đại Giang (huyện Quảng Ninh, tỉnh Quảng Bình) chính là tuyến vận tải thủy bí mật nhằm luồn sâu, chuyển tải vũ khí vào các kho trung chuyển dọc miền Tây. Để chuẩn bị cho các chiến dịch lớn ở bờ Nam vĩ tuyến, những đội thuyền nan, thuyền gỗ thô sơ của lực lượng dân quân và giao liên vận tải đã phải mở những "đường mòn trên nước" đầy nguy hiểm. Câu chuyện của bà Nguyễn Thị gái – nguyên nữ dân quân, đội viên Đội chèo đò cảm tử bến sông Đại Giang – là một ký ức kiên cường như thế.

Mùa hè năm 1968, nhằm cắt đứt nguồn nhu yếu phẩm và đạn dược của ta tập kết về hướng Tây, không quân Mỹ liên tục sử dụng máy bay ném bom tọa độ và thả thủy lôi tầm nhiệt xuống các cửa sông, ngã ba sông ở Quảng Bình. Hoàn cảnh lúc bấy giờ vô cùng ngặt nghèo: Mặt sông Đại Giang tuy có nhiều rặng bần, rặng dừa nước che chắn nhưng dòng nước lại chảy xiết, lòng sông nhiều đá mồ côi rất dễ làm lật thuyền. Đêm đêm, khi pháo sáng của địch bùng nổ, mặt nước sáng như gương, biến những chiếc thuyền chở đầy hàng hóa thành mục tiêu di động.

Nhiệm vụ của bà Gái và tổ chèo đò lúc đó là: Đợi đêm xuống, ngụy trang thuyền bằng lá cây rừng, trực tiếp dùng sức người chèo chống những chuyến thuyền chở lương thực và súng đạn vượt qua khúc sông hiểm yếu để bàn giao cho bộ đội chủ lực.

Đêm ngày 19 tháng 8 năm 1968, trời tạnh ráo, ánh trăng sáng tỏ vô tình khiến mặt sông trống trải hơn bao giờ hết. Tổ của bà Gái gồm hai chiếc thuyền gỗ nhận lệnh vận chuyển hơn 1 tấn gạo và các hòm đạn súng trường vào căn cứ dã chiến phía Tây. Khi thuyền của bà vừa ra đến giữa ngã ba sông Đại Giang thì một tốp máy bay săn đêm của địch bất ngờ ập tới, thả pháo sáng rực cả một vùng và phóng một loạt tên lửa xuống các lùm cây ven bờ.

Sức nổ từ bờ sông hất tung những cột sóng lớn làm chiếc thuyền của bà Gái chao đảo dữ dội, nước tràn qua mạn. Người đồng đội chèo mũi bị mảnh bom găm trúng ngực, ngã sụp xuống lòng thuyền. Chiếc thuyền mất bánh lái bắt đầu xoay vòng và có nguy cơ bị đẩy thẳng ra khúc sông trống — nơi máy bay địch đang liên tục xả súng đại liên.

Trong khoảnh khắc ngàn cân treo sợi tóc, nếu buông chèo nhảy xuống sông thoát thân, toàn bộ số lương thực, đạn dược quý giá sẽ chìm bạt, và đơn vị bộ đội phía trong sẽ phải nhịn đói chiến đấu.

"Lúc đó pháo nổ điếc tai, khói bom khét lẹt trùm lên lòng thuyền. Thấy đồng đội ngã xuống, lòng tôi thắt lại nhưng tay không rời mái chèo. Tôi biết nếu mình buông xuôi, chuyến hàng này mất, anh em trên chốt sẽ gặp nguy hiểm. Tôi dùng hết sức bình sinh của cô gái tuổi mười chín, một chân quặp vào mạn thuyền để lấy điểm tựa, hai tay ghì chặt cán chèo gỗ, rướn người đẩy mạnh để ép con thuyền lách qua những cột nước đang bùng nổ", bà Gái xúc động kể lại.

Bằng sự thông thuộc từng luồng lạch và lòng quả cảm phi thường, một mình bà Gái vừa giữ lái vừa đẩy thuyền lướt qua làn mưa đạn, đưa chiếc thuyền chở đầy đạn gạo dạt vào một hang đá ngầm bên sườn núi an toàn. Chuyến hàng được bảo toàn trọn vẹn và chuyển giao kịp thời cho bộ đội ngay trước khi trời rạng sáng.

Sau ngày đất nước hoàn toàn thống nhất, trải qua nhiều giai đoạn sáp nhập và phân tách địa giới hành chính, người nữ dân quân kiên cường năm xưa vẫn chọn cuộc sống bình dị bên dòng sông kỷ niệm.

Hiện nay, bà đang sống những năm tháng tuổi già an yên, giản dị bên con cháu tại mảnh đất quê hương huyện Quảng Ninh, tỉnh Quảng Bình — ngay gần khúc sông Đại Giang khói lửa năm xưa.

Đối với các nhà chép sử địa phương, câu chuyện của bà Gái là minh chứng sống động cho tinh thần "Bám sông, bám bến" của những người phụ nữ miền Trung trong những năm tháng chiến tranh khốc liệt. Chiến công của họ không nằm ở những trận đánh giáp lá cà vang dội, mà nằm chính trong sự bền bỉ, gan góc, dùng đôi tay trần và mái chèo mộc mạc để chở che, bảo bảm mạch máu hậu cần thông suốt hướng về ngày chiến thắng của dân tộc.