Bà Nguyễn Thị Lý - Cựu thanh niên xung phong chống Mỹ.
Bà Nguyễn Thị Lý, cựu thanh niên xung phong quê tại huyện Hạ Hòa, tỉnh Phú Thọ, sinh ra trong một gia đình có truyền thống yêu nước. Năm 1968, khi vừa tròn mười tám tuổi, bà tình nguyện gia nhập lực lượng Thanh niên xung phong chống Mỹ, rời xa gia đình, quê hương để bước vào tuyến lửa Trường Sơn.
Ngày lên đường, hành trang của bà chỉ là vài bộ quần áo, chiếc khăn tay mẹ trao vội và một niềm tin giản dị: “Mình đi để đất nước sớm hòa bình.” Bà cùng đồng đội được phân công làm nhiệm vụ mở đường, tải đạn, san lấp hố bom, đảm bảo giao thông thông suốt cho xe ra tiền tuyến.
Cuộc sống nơi chiến trường vô cùng khắc nghiệt. Ban ngày, máy bay địch gầm rú, bom đạn trút xuống không ngớt; ban đêm, các đội thanh niên xung phong lại lặng lẽ ra đường, dùng cuốc xẻng san lấp từng hố bom, kéo từng thân cây chắn đường, dẫn xe qua trọng điểm. Có những đêm mưa rừng tầm tã, đất đá sạt lở, bàn tay rớm máu vì cuốc đá, nhưng không ai bỏ vị trí.
Bà Lý từng nhiều lần đối mặt với cái chết. Trong một trận bom ác liệt, một quả bom nổ chậm rơi ngay gần vị trí tổ đội đang làm nhiệm vụ. Khi phát hiện, bà cùng một đồng đội nhanh chóng sơ tán mọi người, rồi dùng cọc đánh dấu, báo hiệu để đơn vị công binh xử lý. Vài phút sau khi mọi người rút khỏi khu vực, quả bom phát nổ, đất đá vùi lấp cả con đường vừa san xong. Đồng đội của bà đã không kịp thoát ra, mãi mãi nằm lại nơi tuyến lửa.
Những mất mát ấy trở thành ký ức không thể nào quên. Bà từng tâm sự:
“Chúng tôi sợ chứ, nhưng nếu mình không làm thì ai làm? Đường không thông, bộ đội ngoài mặt trận sẽ thiếu đạn, thiếu lương thực.”
Sau ngày đất nước thống nhất, bà Nguyễn Thị Lý trở về quê hương Phú Thọ trong lặng lẽ. Không huân chương rực rỡ, không lời ca ngợi ồn ào, bà trở lại với ruộng đồng, dựng xây gia đình, nuôi dạy con cháu. Những di chứng chiến tranh như sốt rét rừng, đau nhức xương khớp theo bà suốt nhiều năm, nhưng bà chưa từng kêu ca.
Tham gia Hội Cựu chiến binh và Hội Cựu thanh niên xung phong tại địa phương, bà luôn gương mẫu đi đầu trong các phong trào: giúp đỡ gia đình chính sách, vận động xây dựng nông thôn mới, giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ. Mỗi khi được mời đến nói chuyện tại trường học, bà kể lại những câu chuyện rất đời thường, không tô hồng chiến tranh, chỉ nhấn mạnh giá trị của hòa bình.
Bà thường nhẹ nhàng nhắn nhủ:
“Các cháu sinh ra khi đất nước đã yên bình, hãy trân trọng từng ngày được học tập, được sống. Đó là cách tri ân lớn nhất với những người đã hy sinh.”
Giờ đây, mái tóc đã bạc, bước chân đã chậm, nhưng trong ánh mắt bà Nguyễn Thị Lý vẫn ánh lên sự kiên cường của người từng đi qua bom đạn. Cuộc đời bà là minh chứng cho sự hy sinh thầm lặng của những cựu chiến binh, cựu thanh niên xung phong tỉnh Phú Thọ – những con người không ồn ào, nhưng góp phần làm nên lịch sử.
