Bà Nguyễn Thị Tân – Nguyên cựu thanh niên xung phong, Đội phó Đội cọc tiêu sống thuộc Đại đội 759 (C759) công binh Quảng Bình

Cuộc chiến tranh nhân dân của Việt Nam sở dĩ giành được thắng lợi là nhờ vào sự tham gia của mọi tầng lớp, không phân biệt già trẻ, trai gái. Tại bến phà Long Đại (huyện Quảng Ninh, tỉnh Quảng Bình) — nơi từng được mệnh danh là "tọa độ chết", "bến phà hai đầu đại bác" bởi pháo bầy từ hạm đội Mỹ dội vào và pháo từ các căn cứ bờ Nam bắn ra — có những cô gái tuổi mười chín, đôi mươi đã viết nên những trang sử chói lọi. Câu chuyện của bà Nguyễn Thị Tân – nguyên cựu thanh niên xung phong, Đội phó Đội cọc tiêu sống thuộc Đại đội 759 (C759) công binh Quảng Bình – là một minh chứng đầy xúc động.

Mùa hè năm 1968, bến phà Long Đại bước vào giai đoạn đánh phá đỉnh điểm của không quân Mỹ nhằm cắt đứt tuyến đường 15A. Hoàn cảnh lúc bấy giờ vô cùng khốc liệt: Địch dùng bom từ trường ném dày đặc xuống lòng sông, phà sắt lớn không thể hoạt động. Toàn bộ việc đưa xe, đưa bộ đội vượt sông phải cậy nhờ vào những chiếc bè mảng ghép bằng luồng, gỗ do các nữ thanh niên xung phong trực tiếp chèo chống trong đêm.

Nhiệm vụ của bà Tân và đồng đội là: Ban ngày ẩn nấp trong các hang đá ven sông, đêm xuống lao ra dòng nước, vừa làm nhiệm vụ rà phá bom mìn, vừa trực tiếp đứng ở mũi bè dùng sào đẩy để điều hướng cho các chuyến xe quân sự vượt sông an toàn.

Đêm ngày 26 tháng 7 năm 1968, một đợt lũ tiểu mãn đổ về khiến dòng sông Long Đại cuộn sóng, nước chảy xiết như thác đổ. Đội của bà Tân nhận lệnh phải đưa bằng được một chiếc xe tải chở xích xe tăng và đạn hỏa lực của Bộ tư lệnh thiết giáp qua sông. Do nước lớn, chiếc bè mảng chở xe nặng trĩu vừa ra đến giữa dòng thì bị một luồng nước xoáy cuốn phăng đi, dây cáp định vị bờ Bắc bị căng quá mức, có nguy cơ đứt rời.

Cùng lúc đó, tiếng gầm rú của máy bay oanh tạc địch xuất hiện trên đầu. Chúng thả hàng loạt pháo sáng rực cả một khúc sông, biến chiếc bè chở xe thành một mục tiêu sống động. Pháo từ hạm đội bắt đầu dội xuống, các cột nước hất tung mạn bè.

Trong lằn ranh sinh tử, nếu buông sào tháo chạy, chiếc xe tải và toàn bộ đạn dược sẽ chìm xuống đáy sông, mạch máu giao thông sẽ bị nghẽn.

"Lúc đó pháo sáng làm mắt tôi lòa đi, tiếng bom nổ chấn động lồng ngực. Nhìn chiếc xe tải đang chao đảo, tôi không nghĩ đến việc sống chết nữa. Tôi hét lớn gọi chị em phụ sào, rồi dồn toàn bộ sức lực của tuổi hai mươi, cắm chặt cây sào tre xuống rạn đá đáy sông, lấy bả vai làm điểm tựa ghì chặt để giữ cho chiếc bè không bị dòng nước cuốn vào bãi thủy lôi ngầm", bà Tân xúc động kể lại.

Sức nước quá mạnh cùng sức ép của bom khiến cây sào tre bấu chặt vào vai làm rách da thịt, máu loang ra cả thân sào. Nhưng bà Tân vẫn nghiến chặt răng, giữ vững vị trí như một cây cọc tiêu sống giữa dòng nước xiết. Nhờ sự kiên cường của bà và đồng đội, chiếc bè mảng dần lấy lại thăng bằng, lách qua làn mưa đạn và cập bến bờ Nam an toàn. Chiếc xe tải nổ máy lao vút vào bóng đêm hướng về chiến trường Quảng Trị.

Chiến tranh khép lại, non sông liền một dải. Trải qua những thăng trầm của lịch sử, từ những ngày sáp nhập tỉnh Bình Trị Thiên cũ cho đến đợt điều chỉnh địa giới hành chính sáp nhập xã gần đây (sau ngày 01/7/2025), địa danh bến phà năm xưa nay đã thuộc về xã xã Quảng Ninh, tỉnh Quảng Trị.

Người con gái bến phà Long Đại năm xưa — nay đã trở thành một bà lão tóc bạc phơ — vẫn chọn ở lại mảnh đất quê hương Quảng Ninh, ngày ngày nhìn dòng sông lịch sử trôi chảy thanh bình.

Đối với các nhà chép sử, ký ức của bà Tân là minh chứng sống động cho tinh thần "Xe chưa qua, nhà không tiếc; đường chưa thông, không tiếc máu xương" của lực lượng thanh niên xung phong Việt Nam. Những người con gái dũng cảm ấy đã dùng đôi vai gầy và cây sào tre mộc mạc để đẩy cả một lịch sử hào hùng qua sông, viết nên huyền thoại bất tử bên dòng sông Long Đại anh hùng.