BÀ NGUYỄN THỊ THỨ TƯỢNG ĐÀI BÀ MẸ VIỆT NAM ANH HÙNG 

BÀ NGUYỄN THỊ THỨ

TƯỢNG ĐÀI BÀ MẸ VIỆT NAM ANH HÙNG

Trong dòng chảy lịch sử đấu tranh giải phóng dân tộc, có những con người lặng lẽ mà tấm lòng và sự hy sinh của họ đã hóa thành biểu tượng bất tử. Với quê hương Quảng Nam, và rộng hơn là với cả đất nước Việt Nam, hình ảnh Mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Thứ là một trong những biểu tượng thiêng liêng ấy – người mẹ đã dâng hiến gần như trọn vẹn gia đình mình cho Tổ quốc.

Mẹ Nguyễn Thị Thứ sinh năm 1904 tại xã Điện Thắng Trung, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam, trong một gia đình nông dân nghèo nhưng giàu lòng nhân ái. Cả cuộc đời mẹ gắn liền với ruộng đồng, với tiếng quang gánh, với những ngày tháng tảo tần nuôi con giữa chiến tranh ác liệt. Nhưng từ chính sự bình dị ấy lại tỏa sáng một nghị lực phi thường, một tình yêu nước sâu sắc và bền bỉ.

Mẹ Thứ có tổng cộng 12 người con, cháu ruột và cháu dâu tham gia kháng chiến. Trong suốt hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, gia đình mẹ lần lượt nhận tin hy sinh: chồng, 9 người con trai, 1 con rể, 2 cháu ngoại. Mỗi lần tiễn đưa một người thân ra chiến trường, mẹ lại chỉ nói một câu giản dị mà kiên cường:
“Đi đi con, nước mình chưa yên, còn giặc thì còn đánh.”

Con gái cả của bà Nguyễn Thị Thứ là Lê Thị Trị (qua đời ngày 4 tháng 5 năm 2025, hưởng thọ 106 tuổi) cũng được Chủ tịch nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam trao tặng danh hiệu bà mẹ Việt Nam anh hùng vào ngày 30 tháng 4 năm 2007, vì có chồng và hai con gái là liệt sĩ:

Chồng bà Lê Thị Trị là ông Ngô Tưởng, tham gia cách mạng từ thời chống Pháp và bị bắt năm 1956. Sau nhiều ngày bị tra tấn nhưng ông vẫn không khai báo nên ông bị giam vào xà lim. Bị đánh đập đến kiệt sức, khi bị nhốt vào xà lim lại bị tra tấn bằng cách cho nước nhỏ miết lên đầu nên chỉ sau mấy tiếng đồng hồ ông đã chết cóng. Sáng hôm sau, các cai ngục bắt bạn tù đưa xác ông ra chôn tại bãi cát Cẩm Hà (Hội An).

Cô con gái đầu của Lê Thị Trị là Ngô Thị Cúc bị đối phương bắt năm 1969 cùng bà Trị, cả hai bị tra tấn nhưng vẫn không khai. Sau ba năm giam cầm, tra khảo nhưng không khai thác được gì nên đối phương phải trả tự do cho cả hai người. Ra tù (năm 1972), Cúc liền gia nhập lực lượng du kích xã và đến năm sau bà đã hy sinh trong một chuyến công tác vào địa bàn của chế độ VNCH kiểm soát.

Người con út của Lê Thị Trị là Ngô Thị Điểu chưa tròn 16 tuổi đã trở thành giao liên. Tháng 8 năm 1970, cô Điểu bị thương nặng và bị lính Mỹ bốc lên máy bay đưa thẳng ra tàu thủy đậu ở ngoài khơi biển Đông để tra hỏi, nhưng chưa tra hỏi được gì thì cô đã chết.

Nỗi đau dồn dập, nhưng chưa bao giờ khuất phục được tinh thần của mẹ. Người mẹ ấy đã sống trọn đời trong đức hy sinh, sự kiên cường của người phụ nữ Việt Nam thời chiến – “Anh hùng, bất khuất, trung hậu, đảm đang”. Năm 1994, Nhà nước phong tặng danh hiệu Bà Mẹ Việt Nam Anh hùng, và mẹ Nguyễn Thị Thứ được tôn vinh là Bà Mẹ Việt Nam Anh hùng tiêu biểu nhất, là hình mẫu để cả nước tri ân và noi theo.

Bà Nguyễn Thị Thứ đã được Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam và Quốc hội Việt Nam trao tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam anh hùng vào ngày 17 tháng 12 năm 1994. Khi đến thăm bà, Tổng Bí thư Nông Đức Mạnh đã cầm tay bà và nói: "Mẹ đã tiếp thêm nghị lực cho chúng con vững bước. Mẹ là Mẹ Việt Nam".

Bức tượng Bà mẹ Việt Nam anh hùng Nguyễn Thị Thứ do tác giả Nguyễn Long Biểu sáng tác bằng đá sa thạch hiện được trưng bày tại khu vực ngoài trời của Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam. Chiếc nồi đồng bà dùng nấu cơm, đun nước uống cho chồng và các con cùng bộ đội, cán bộ cách mạng trong cuộc Chiến tranh Việt Nam được trưng bày trong chuyên đề Bà Mẹ Việt Nam anh hùng của bảo tàng này.

Ngày 27 tháng 7 năm 2009, tại tỉnh Quảng Nam đã khởi công xây dựng Tượng đài Mẹ Việt Nam anh hùng và khu tưởng niệm mang tầm vóc quốc gia lấy nguyên mẫu hình tượng của bà. Dựa theo thiết kế của họa sĩ Đinh Gia Thắng, tượng đài được xây dựng trên diện tích 15 ha trên đỉnh núi Cấm, thuộc thôn Phú Thạnh, xã Tam Phú, thành phố Tam Kỳ. Tổng mức đầu tư cho tượng đài là hơn 411 tỷ đồng được huy động từ nguồn vốn ngân sách và đóng góp của các tổ chức, cá nhân. Đây là tượng đài về Mẹ Việt Nam lớn nhất cả nước.

Tượng đài Mẹ Thứ – Biểu tượng tri ân Mẹ Việt Nam Anh Hùng

Những năm cuối đời, mẹ sống đơn sơ, hiền hậu giữa tình cảm của bà con xóm làng và sự chăm sóc của Nhà nước. Mẹ qua đời năm 2010, thọ 106 tuổi, để lại câu chuyện về sự hy sinh lặng thầm mà to lớn – một trang sử đẹp trong truyền thống yêu nước của dân tộc.

Trong trái tim người Việt Nam hôm nay, mẹ Nguyễn Thị Thứ không chỉ là một người mẹ, mà là biểu tượng bất diệt cho lòng trung hiếu, cho tinh thần “tất cả vì Tổ quốc”, là ngọn lửa truyền cảm hứng cho các thế hệ tiếp bước con đường xây dựng và bảo vệ quê hương.