Ba Quốc - vị tướng tình báo

Đêm ấy, giữa rừng biên giới Việt Nam - Campuchia, Ba Quốc đứng chờ một người không biết mặt. Kim đồng hồ chậm chạp tiến về 2 giờ sáng. Theo kế hoạch, một người Pháp sẽ giả làm thợ săn đi lạc, tìm đến cột mốc 136 để trao cho ông một lá thư của tướng Đáp Chuôn. Bức thư ấy là mắt xích quan trọng trong một âm mưu lớn, đó là ám sát Hoàng thân Norodom Sihanouk.

Ba Quốc khi ấy mang một thân phận khác. Trong mắt chính quyền Sài Gòn, ông là nhân viên Sở Nghiên cứu chính trị trực thuộc Tổng thống phủ, cơ quan tình báo đặc biệt do Trần Kim Tuyến đứng đầu. Nhưng phía sau vỏ bọc ấy, ông là một điệp viên đơn tuyến của cách mạng, đã nhiều năm len sâu vào bộ máy chính quyền Sài Gòn. Và giờ đây, ông được cử sang Campuchia để tham gia một kế hoạch do kẻ thù chỉ đạo.

Ba Quốc đi từ Tây Ninh lên biên giới. Một viên đồn trưởng địa phương quân dẫn ông băng rừng tới điểm hẹn. Nhưng chuyến đi lập tức trở nên nguy hiểm hơn dự tính. Đồn biên phòng Campuchia vốn nằm sâu bên trong nay đã được chuyển lên gần biên giới, chỉ cách khoảng 2km. Đèn pha quét liên tục trong đêm. Thỉnh thoảng, những tràng đại liên lại xé toạc màn tối, quét sang phía Việt Nam.

Ba Quốc đứng chờ. Một giờ trôi qua. Không thấy người Pháp. Ông đành quay về. Nhưng điều đáng lo hơn cả việc không gặp được liên lạc viên là ông vẫn chưa biết chính xác mình phải làm gì. Bởi Ba Quốc chưa liên lạc được với cấp trên. Ông không có một chỉ thị trực tiếp nào về âm mưu ám sát Sihanouk.

Trong tình thế ấy, ông chỉ có thể tự mình phán đoán. Qua báo chí và đài phát thanh Hà Nội, Ba Quốc biết lập trường của phía ta đối với Hoàng thân Sihanouk khi ủng hộ chính sách trung lập của Campuchia. Nếu không tiếp tục tham gia, vỏ bọc của ông có thể bị lộ. Nhưng nếu làm đúng kế hoạch, một nhân vật mà cách mạng đang ủng hộ có thể bị sát hại. Sau những cân nhắc ấy, ông quyết định cứ tiếp tục gặp liên lạc viên nếu có cơ hội, rồi tùy cơ ứng biến.

Cuộc gặp không xảy ra, nhưng kế hoạch ám sát vẫn được tiến hành. Tại Phnôm Pênh, Hoàng Ngọc Điệp - người cùng chỉ huy kế hoạch - đóng vai một thương gia giàu có. Ba Quốc đóng vai thư ký. Những người tổ chức vụ ám sát tìm cách tiếp cận Sihanouk bằng một phương thức kín đáo. Hai người Hoa từ Hồng Kông được đưa sang Campuchia, mang theo một món quà được giới thiệu là của một người bạn thân gửi tặng Hoàng thân. Không ai nhìn thấy điều gì bất thường trong chiếc hộp. Nhưng bên trong là một quả bom hẹn giờ.

Kịch bản đã được tính toán rất kỹ, đến đúng giờ Sihanouk nhận quà, quả bom sẽ phát nổ. Đúng lúc ấy, Ba Quốc lại nhận thêm một nhiệm vụ từ Trần Kim Tuyến: bắt Trịnh Quốc Khánh, Tổng bí thư Dân xã đảng của Hòa Hảo. Đối với người khác, đó chỉ là một nhiệm vụ mới. Nhưng với Ba Quốc, nó trở thành một lối thoát hoàn hảo. Ông lấy lý do phải thực hiện nhiệm vụ bắt Trịnh Quốc Khánh, bàn giao công việc cho đại úy Lê Thành Hữu rồi rời khỏi nhóm của Hoàng Ngọc Điệp. Một mệnh lệnh hoàn toàn hợp lý, không ai có lý do để nghi ngờ.

Nhưng trước khi rời đi, Ba Quốc đã nắm được thời gian Sihanouk tiếp khách. Ông cũng biết quả bom đang nằm trong món quà. Trong khoảnh khắc ấy, ông lặng lẽ thay đổi thời điểm của vụ nổ. Quả bom vẫn phải nổ. Nhưng nó không được nổ vào lúc Sihanouk nhận món quà.

Ngày giờ đã định. Chiếc hộp được đưa đến. Mọi thứ diễn ra gần như đúng kịch bản. Chỉ có một điều khác biệt: Hoàng thân Sihanouk không ở đó vào đúng thời điểm quả bom phát nổ. Một tiếng nổ vang lên. Âm mưu ám sát thất bại, Sihanouk thoát chết, còn đại úy Lê Thành Hữu bị Bộ Nội vụ Campuchia bắt giữ. Sau đó, chính quyền Sài Gòn phải tìm cách qua nhiều trung gian để chuộc Hữu với giá 7 triệu đồng tiền Sài Gòn lúc bấy giờ.

Nhưng người thực sự làm cho kế hoạch thất bại vẫn nằm ngoài vòng nghi ngờ. Ba Quốc đã rút khỏi hiện trường trước khi quả bom phát nổ. Vỏ bọc của ông vẫn nguyên vẹn.

Đằng sau vụ ám sát ấy là cả một cuộc đấu trí lớn. Sau Hiệp định Genève năm 1954, Campuchia giữ được nền độc lập và theo đuổi đường lối trung lập. Sihanouk muốn biến đất nước mình thành một quốc gia trung lập, một “Thụy Sĩ của châu Á”. Điều đó khiến ông trở thành cái gai trong mắt Mỹ và chính quyền Ngô Đình Diệm. Không thuyết phục được Sihanouk, các lực lượng chống ông tìm cách gây sức ép, mua chuộc quan chức, tướng lĩnh Campuchia, thậm chí hậu thuẫn cho kế hoạch đảo chính.

Tướng Đáp Chuôn bị lôi kéo vào âm mưu nhưng cuối cùng cuộc đảo chính thất bại. Sau đó là kế hoạch ám sát. Và giữa những mắt xích của kế hoạch ấy, Ba Quốc đã chọn cách phá án ngay từ bên trong.

Sau vụ ám sát hụt, quan hệ giữa Sihanouk với Mỹ và chính quyền Sài Gòn càng trở nên căng thẳng. Sihanouk công khai ủng hộ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa và Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam. Campuchia sau đó trở thành một địa bàn có ý nghĩa đặc biệt đối với cuộc kháng chiến của Việt Nam.

Nhìn lại, câu chuyện về Ba Quốc và vụ ám sát Sihanouk có một nghịch lý đầy chất tình báo, ông được cử sang Campuchia để tham gia một kế hoạch giết Sihanouk, nhưng cuối cùng lại tìm cách cứu người mà kế hoạch ấy nhắm tới.