Bà Tám Nhà Trường ở Bình Lộc
Nguyễn Thị Sáu, được người dân Bình Lộc gọi thân mật là Bà Tám Nhà Trường, từng hiến đất làm trường học, tổ chức đấu tranh đòi lại trường và sau đó đào hầm nuôi giấu cán bộ, tiếp tế cho du kích.
Trong ký ức của người dân Bình Lộc, Nguyễn Thị Sáu thường được gọi bằng cái tên rất đặc biệt: Bà Tám Nhà Trường.
Bà sinh năm 1915 ở Long Thành. Khoảng năm 1935, bà theo chồng về Bình Lộc sinh sống. Gia đình có bốn người con nhưng hai người con gái mất từ nhỏ, còn hai người con trai là Lê Văn Kim và Lê Văn Giác.
Năm 1960, trong phong trào Đồng khởi, hai người con trai của bà thoát ly tham gia cách mạng. Sau đó, cả hai đều hy sinh.
Trong những năm chiến tranh, bà Sáu đào hầm trong nhà để nuôi giấu cán bộ và tiếp tế cho lực lượng du kích. Nhưng trước đó, bà đã được người dân Bình Lộc biết đến bởi một việc khác: vận động xây dựng trường học cho trẻ em.
Khi mới về Bình Lộc, bà nhận thấy trẻ em trong vùng không có trường học. Bà hiến đất rồi vận động người dân cùng xây trường cho con em địa phương.
Năm 1966, chính quyền Sài Gòn sử dụng ngôi trường làm nơi giam giữ và tra hỏi những người bị bắt. Bà Sáu dẫn đầu một đoàn người dân đấu tranh, yêu cầu trả lại trường cho trẻ em.
Từ đó, người dân gọi bà là Bà Tám Nhà Trường.
Những năm sau, khi hai người con trai lần lượt hy sinh, bà tiếp tục nuôi hai cháu nội và tham gia hoạt động cách mạng. Bà cùng chị em địa phương tổ chức đấu tranh chính trị, phản đối việc pháo kích vào khu dân cư.
Cuộc đời Nguyễn Thị Sáu là một câu chuyện khác của chiến tranh Bình Lộc: người phụ nữ vừa phải chăm sóc gia đình, vừa bảo vệ cơ sở, nuôi giấu cán bộ và tham gia những cuộc đấu tranh của nhân dân.
Ngày nay, tên gọi Bà Tám Nhà Trường vẫn được nhắc lại như một ký ức về một người phụ nữ Bình Lộc đã dành đất làm trường, bảo vệ ngôi trường ấy và sau đó tiếp tục góp sức cho phong trào cách mạng địa phương.
