Bà Thạch Thị Thanh

THẠCH THỊ THANH

(1910-1973)

Bà Thạch Thị Thanh sinh năm 1910 tại ấp Rùm Sóc, xã Châu Điền, Quận Cầu Kè, tỉnh cần Thơ (nay là huyện Cầu Kè, tỉnh Trà Vinh).

Sau khi Mỹ thay chân Pháp miền Nam Việt Nam, để tiêu diệt các cơ sở cách mạng, bọn tay sai Ngô Đình Diệm đã lùng sục, bắt bớ, đốt phá chùa chiền và gây nên nhiều tội ác. Khi nhìn thấy đồng bào bị bắt, bị giết, nhà cửa, chùa chiền bị đốt phá, bà không thể ngồi yên, quyết định tham gia cách mạng để cùng đồng chí, đồng bào giết giặc giải phóng quê hương.

Giai đoạn này, Mỹ - Diệm đơn phương dùng vũ trang đánh ta, chúng lê máy chém đi khắp nơi tìm diệt những chiến sĩ cộng sản. Cho nên những hoạt động của bà cũng hết sức khó khăn, nguy hiểm, đòi hỏi phải thận trọng, mưu trí, dũng cảm. Bà cùng chồng đào hầm bí mật trong nhà, ngoài vườn để nuôi giấu cán bộ.

Bà nhiều lần lãnh đạo bà con lên quận đấu tranh, mỗi người một cái thúng không vào ngồi trước dinh quận trưởng đòi quận cứu đói. Để tăng áp lực, bà con mỗi lúc kéo đến một đông buộc tên quận trưởng đích thân ra xoa dịu và hứa giải quyết các yêu sách.

Năm 1957, khi hay tin bọn biệt kích đánh đập người vô cớ, bà Thạch Thị Thanh vận động bà con kéo lên Trụ sở xã Châu Điền đấu tranh đòi địch không được bắt và đánh đập người vô cớ, đồng thời đòi chúng phải bồi thường.

Sau Đồng Khởi, các lực lượng vũ trang cách mạng hình thành và hoạt động mạnh mẽ. Bước sang năm 1961, đội du kích xã Châu Điền ra đời, bà Thạch Thị Thanh cũng được chi bộ xã Châu Điền kết nạp vào Đảng.

Đầu năm 1962 địch tái lập ấp chiến lược, Bà cùng đội du kích xã được sự hỗ trợ của huyện đội đánh lần thứ hai phá vỡ ấp chiến lược. Để bảo vệ Chi khu, địch quyết cùng cố vòng vành đai phía Tây, lần này chúng đưa một đại đội lính bảo an đến chiếm chùa Ô Mịch làm đồn trấn thủ và tái lập ấp chiến lược. Chi bộ chỉ đạo bà Thạch Thị Thanh lãnh đạo quần chúng tiến hành đấu tranh chính trị. Bà cùng sư cả Thạch Som và bà con phật tử đấu tranh phản đối không cho địch đóng quân trong chùa, địch bắt sư cả Thạch Som giải về Trà Vinh. Thế là Bà vận động bà con các ấp kéo đi Trà Vinh đấu tranh, nhưng các cuộc đấu tranh đòi thả sư cả Thạch Som, đòi địch rút khỏi chùa đều bị địch thẳng tay đàn áp. Trước tình hình ấy, Huyện ủy Cầu Kè xác định phải đuổi được địch ra khỏi chùa, xóa đồn trấn thủ hiểm yếu này mới phá được ấp chiến lược Ô Mịch, bà Thạch Thị Thanh đề xuất đánh địch bằng đấu tranh chính trị kết hợp với bình vận. Theo kế hoạch, vào ngày Dolta, lấy cớ cúng cơm Phật, sẽ vận động bà con phật tử tiếp tục kéo nhau vào chùa đấu tranh đòi địch rút đi để bà con tổ chức lễ cúng Phật. Nếu bọn chúng không chịu rời khỏi chùa thì ta sẽ rước Phật đưa đi. Kế hoạch được thực hiện thành công, các tượng Phật cũng được bà con đem ra khỏi chùa, đưa xuống những chiếc ghe đang chờ sẵn ở sông Ô Mịch rồi lướt sóng về an tọa ở chùa Rùm Sóc.

Cũng trong năm 1962, trong một đêm hành quân tử Ô Tung về Ô Mịch, đội du kích xã lọt vào vòng phục kích của địch, được tin Bả nhanh trí cùng bà con trong ấp nối trống, mô, đốt đuốc sáng rực và hô xung phong. Bọn địch hốt hoảng tưởng bị bao vây liền vội vã bí mật rút quân, đội du kích an toàn.

Năm 1962, Bà Thạch Thị Thanh đi dự Đại hội Phụ nữ tỉnh Trà Vĩnh được bầu là chiến sĩ thi đua toàn tỉnh và được cử đi dự Đại hội Chiến sĩ thi đua toàn miền Nam.

Năm 1965, Bà đi báo cáo điển hình tại Đại hội Chiến sĩ thi đua Khu Tây Nam bộ, rồi là Đại biểu dự Đại hội Phụ nữ Khu và miền Nam.

Trong quá trình hoạt động cách mạng, Bà Thạch Thị Thanh là Chi ủy viên Chi bộ xã Châu Điền, Ủy viên Ban Chấp hành Phụ nữ giải phóng miền Nam Việt Nam.

Ngày 16/4/1973, trong một trận giải tỏa đồn Rùm Sóc bị ta bao vây, địch dùng máy bay ném bom bắn phá vòng đai hai con sông Ô Mịch và Rùm Sóc để đổ quân, Bà dùng ghe đưa bộ đội qua sông. Máy bay địch phát hiện bắn Bà bị thương, Bà nhảy xuống sông kéo ghe đi, chúng tập trung bắn xối xả vào ghe, Bà trúng đạn hy sinh.

Với những thành tích ấy, Bà được Đảng và Nhà nước tặng thưởng Huân chương Kháng chiến hạng Nhì, truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân (05/12/2007). Ở thành phố Hồ Chí Minh hiện nay có một con đường mang tên Thạch Thị Thanh - một phụ nữ Khmer anh hùng./.