Bà tôi và những mùa hè không trở lại

Bà tôi và những mùa hè không trở lại

Mỗi khi hè về, trong tôi lại hiện lên hình ảnh con đường làng nhỏ dẫn vào ngôi nhà của bà ngoại. Ngày ấy, tôi còn là một đứa trẻ, háo hức mỗi lần được về quê ở với bà. Không có điện thoại thông minh, không có trò chơi điện tử, những buổi tối của tôi giản dị bên chiếc quạt nan và giọng kể trầm ấm của bà.

Bà tôi – một thanh niên xung phong thời kháng chiến.

Những câu chuyện của bà không bắt đầu bằng những điều lớn lao. Bà kể rất chậm, rất nhẹ, như thể những ký ức ấy vẫn còn nguyên vẹn đâu đó trong lòng. Bà kể về những ngày mở đường giữa rừng sâu, về những chuyến gùi lương thực băng qua bom đạn, về những đêm hành quân chỉ có ánh trăng làm bạn.

Có lần tôi hỏi:
“Bà ơi, lúc đó bà có sợ không?”

Bà cười hiền:
“Sợ chứ con. Nhưng nếu ai cũng sợ thì lấy ai giữ nước…”

Tôi không hiểu hết câu nói ấy khi còn nhỏ. Với tôi khi đó, những câu chuyện của bà giống như những câu chuyện cổ tích – có gian khổ, có hy sinh, nhưng cũng có tình đồng đội, có niềm tin và ánh sáng.

Tôi nhớ nhất một buổi tối, trời mùa hè oi ả, bà vừa phe phẩy quạt vừa kể về một lần đơn vị của bà làm đường trong lúc máy bay địch quần thảo trên đầu. Có người bị thương, có người ngã xuống. Bà lặng đi một lúc, rồi nói:
“Có những người nằm lại mãi ở tuổi hai mươi…”

Tôi nhìn bà, lần đầu tiên thấy ánh mắt bà không còn chỉ là sự hiền từ, mà còn là nỗi nhớ xa xăm.

Những mùa hè cứ thế trôi qua. Tôi lớn dần, những câu chuyện của bà cũng dần trở nên rõ nghĩa hơn. Tôi bắt đầu hiểu rằng, những điều bà kể không phải là chuyện cổ tích, mà là một phần lịch sử – một phần tuổi trẻ của cả một thế hệ.

Rồi một ngày, bà không còn kể chuyện nữa.

Bà tôi đã rời xa chúng tôi, đến nay đã 8 năm.

Ngôi nhà cũ vẫn còn đó, con đường làng vẫn quen thuộc, nhưng những buổi tối hè không còn tiếng quạt nan và giọng kể ấm áp ngày nào. Có những lúc, tôi chỉ ước được một lần nữa ngồi bên bà, nghe lại những câu chuyện tưởng chừng giản dị mà sâu sắc ấy.

Giờ đây, khi tôi đã là một giáo viên, đồng thời là một đoàn viên thanh niên, tôi hiểu rõ hơn trách nhiệm của mình. Tôi không chỉ dạy học sinh cách sử dụng máy tính, mà còn mong muốn các em hiểu về lịch sử, về những con người đã sống, đã chiến đấu và đã hy sinh để có được cuộc sống hôm nay.

Tôi bắt đầu kể lại câu chuyện của bà cho học sinh của mình. Có thể bằng lời nói, có thể bằng một đoạn video, hay một bài viết nhỏ trên nền tảng số. Tôi tin rằng, khi những câu chuyện ấy được kể lại, ký ức sẽ không mất đi.

Bà tôi – một thanh niên xung phong bình dị – không xuất hiện trong sách giáo khoa, nhưng trong tôi, bà là một phần của “thời hoa lửa” không thể nào quên.

Và tôi hiểu rằng, thế hệ chúng tôi hôm nay có một nhiệm vụ:
Giữ gìn những ký ức ấy, kể lại bằng trái tim của mình, để ngọn lửa năm xưa vẫn tiếp tục cháy trong hiện tại và tương lai.