Bà Trần Thị Thủy – nguyên cựu Thanh niên xung phong thuộc C759, Tổng đội 75 TNXP Quảng Bình

Bến phà Xuân Sơn (huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình) trên tuyến đường biên vĩ tuyến miền Tây là một trong những nút thắt ngặt nghèo nhất của hệ thống Đường mòn Hồ Chí Minh. Địch xác định đây là "cuống họng" tiếp tế nên đã trút xuống lòng sông và hai đầu bến hàng vạn tấn bom đạn, biến nơi đây thành một "tọa độ chết" đúng nghĩa. Trong cuộc chiến giành giật từng mạch đường cho xe qua ấy, câu chuyện của bà Trần Thị Thủy – nguyên cựu Thanh niên xung phong thuộc C759, Tổng đội 75 TNXP Quảng Bình – là một thiên truyện đầy xúc cảm về sự hy sinh thầm lặng.

Mùa hè năm 1972, chiến dịch giải phóng Quảng Trị bước vào giai đoạn khốc liệt nhất. Hoàn cảnh tại bến phà Xuân Sơn vô cùng hiểm nghèo: Địch sử dụng máy bay săn đêm liên tục thả pháo sáng và bom từ trường nổ chậm găm dày đặc dưới lòng sông. Xe vận tải chở vũ khí từ bờ Bắc sang bờ Nam chỉ có thể vượt sông vào ban đêm, nhưng mặt sông lúc bấy giờ đầy rẫy hố bom ngầm, phà sắt không thể đi theo lộ trình cũ. Nếu không có người dẫn đường, xe lao xuống sông sẽ sập bẫy thủy lôi ngay lập tức.

Nhiệm vụ của bà Thủy và tổ nữ TNXP phá bom lúc đó là: Khi đêm xuống, trực tiếp ngâm mình dưới dòng nước buốt, rà soát tìm luồng lạch an toàn và đứng làm "cọc tiêu sống" dẫn hướng cho những chuyến phà chở xe vượt sông dưới làn mưa đạn.

Đêm ngày 25 tháng 8 năm 1972, một đoàn xe tải chở đạn hỏa lực của Bộ tư lệnh thiết giáp đang nằm chờ ở bờ Bắc để vượt sông. Đúng lúc phà chuẩn bị rời bến, một tốp máy bay oanh tạc Mỹ bất ngờ ập tới, dội một loạt bom chùm ngay giữa lòng sông, đánh sập hệ thống phà định vị dây cáp độc đạo. Ánh pháo sáng rực trời khiến mặt sông trống trải, nước cuộn đỏ ngầu khói khét lẹt.

Bà Thủy cùng tổ nữ TNXP lập tức lao xuống nước. Lúc này, dòng nước xiết do mưa nguồn đổ về kèm theo những mảnh gỗ, đất đá trôi dạt. Khi lặn xuống rà soát, bà phát hiện một quả bom nổ chậm vừa rơi xuống nằm mớm ngay cạnh luồng lạch mới định hình. Khoảng cách quá gần, không thể phá nổ vì sợ làm sập mố bến dã chiến.

Trong lằn ranh sinh tử, nếu hoãn chuyến vượt sông, đoàn xe chở đạn sẽ bị kẹt lại khi trời sáng và làm mồi cho máy bay địch.

"Lúc đó nước sông lạnh ngắt, tai tôi ù đặc vì tiếng bom nổ từ thượng nguồn dội về. Tôi biết quả bom dưới chân có thể nổ bất cứ lúc nào, nhưng nhìn lên bờ thấy các anh lái xe đang hướng mắt chờ đợi, tôi không thấy sợ nữa. Tôi khoác vào người chiếc áo màu trắng (loại áo bảo hộ dã chiến để dễ nhận diện trong đêm), rồi đứng thẳng người trên một mỏm đá ngầm, hai tay giơ cao chiếc đèn pin bọc vải đỏ làm hiệu", bà Thủy bồi hồi nhớ lại trong ký ức cựu chiến binh.

Đứng ngập nước đến ngang ngực giữa dòng sông đang bị pháo bầy dội xuống xung quanh, bà Thủy kiên cường đứng vững như một ngọn hải đăng sống. Nhìn theo ánh đèn pin đỏ và chiếc áo trắng của bà làm cọc tiêu định vị, chiếc phà chở đầy xe tải nặng trĩu khéo léo lách qua mép quả bom nổ chậm, cập bến bờ Nam an toàn. Khi chiếc xe cuối cùng rời phà vút vào bóng đêm, bà Thủy mới chịu buông mình dòng nước, bơi trở lại hầm trú ẩn thì toàn thân đã tím tái vì lạnh và kiệt sức.

Chiến tranh khép lại, những vết thương trên bến phà Xuân Sơn năm xưa nay đã nhường chỗ cho những nhịp cầu hiện đại và những bản làng yên bình. Trải qua các giai đoạn sáp nhập và điều chỉnh địa giới hành chính của địa phương, bến phà lịch sử năm xưa nay đã trở thành một phần di sản nằm trong vùng đệm xanh mướt của Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng.

Người nữ cựu TNXP Trần Thị Thủy năm xưa nay đã trở thành một người mẹ, người bà tóc bạc phơ, đang sống những năm tháng tuổi già an yên, giản dị tại huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình.

Đối với các nhà chép sử, câu chuyện của bà Thủy là biểu tượng rực rỡ của tinh thần "Tim có thể ngừng đập, nhưng mạch máu giao thông không bao giờ tắc". Chiến công thầm lặng của những cô gái thanh niên xung phong chân trần nơi bến phà Xuân Sơn đã viết nên một chương bất tử, dùng chính thân mình làm cọc tiêu dẫn đường cho cả một thế hệ anh hùng tiến về ngày độc lập, thống nhất hoàn toàn.