Bà Tư Chổi – Từng Cọng Dừa Khô Và Rừng Chông Tre Ám Ảnh
Trước hiên nhà bà Tư (72 tuổi), những đống cọng lá dừa khô được xếp ngay ngắn, ngả màu nâu sậm dưới ánh nắng chói chang của miệt vườn Vĩnh Long. Bà Tư ngồi xếp bằng trên chiếc chiếu lác, đôi bàn tay nhăn nheo nhưng rắn rỏi thoăn thoắt gom từng cọng dừa, dùng dây gân nhựa siết chặt lại thành những cây chổi quét sân cứng cáp. Sự sắc bén, dứt khoát trong từng động tác tuốt cọng dừa của người phụ nữ nông thôn này khiến tôi liên tưởng đến một quá khứ gai góc. Quả thật, bà Tư từng là một nữ du kích xã xuất sắc trong thời kỳ chống Mỹ, người đã tự tay vót hàng ngàn cây chông tre sắc lẹm để lập vành đai diệt giặc.
Tuổi đôi mươi của cô du kích Út Tư không có son phấn hay lụa là, mà là những đêm thức trắng trong hầm bí mật, dùng rựa vót nhọn từng thanh tre già, hơ qua lửa cho cứng lại rồi tẩm chất độc, gài quanh các ngả đường tiến quân của địch. "Tuốt cọng dừa làm chổi bây giờ gai xước tay chút xíu thì xót, chứ vót chông ngày xưa mồ hôi trộn lẫn máu là chuyện thường tình," bà Tư quấn chặt vòng dây cuối cùng vào thân chổi. "Những hầm chông tre ngày đó là vũ khí tự tạo bén ngót của dân mình để chống lại súng ống hiện đại của giặc. Mỗi cây chông cắm xuống đất là một lời thề quyết tử bảo vệ xóm làng. Nhưng chiến tranh mà, tạo ra vũ khí sát thương thì lòng mình cũng quặn thắt, dẫu biết đó là kẻ thù cướp nước."
Hòa bình lập lại, bà Tư cất kỹ chiếc rựa vót chông, quay về với rặng dừa nước ven sông. Bà chọn nghề chuốt cọng dừa làm chổi, một công việc lam lũ nhưng mang ý nghĩa tẩy trần. "Cây chông tre vót nhọn để tước đoạt sinh mạng, còn cây chổi cọng dừa này làm ra để quét sạch rác rưởi, gom lại những tươm tất, sạch sẽ cho nếp nhà. Sống đến tuổi này, dì chỉ mong quê hương mãi thanh bình, để đôi tay của lớp trẻ không bao giờ phải cầm vũ khí gieo rắc tổn thương nữa. Dì vuốt cọng dừa làm chổi, cũng là để tự rủ bỏ đi những gai góc, thù hận của một thời binh lửa," bà Tư cười móm mém, vỗ vỗ vào cán cây chổi mới tinh vừa hoàn thiện.
