Ba Tung – Chiếc xe máy và trận tập kích Sở Bưu điện Sài Gòn

Thời kỳ lịch sử

Cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước – Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968 – chiến trường Sài Gòn – Gia Định.
1. Sở Bưu điện – một mục tiêu nằm giữa trung tâm Sài Gòn

Sở Bưu điện Sài Gòn không đơn thuần là một công trình dân sự.

Trong bối cảnh chiến tranh, hệ thống bưu điện và thông tin liên lạc có ý nghĩa đặc biệt đối với hoạt động chỉ huy, điều hành của chính quyền và quân đội.

Vì vậy, các cơ sở thông tin trong thành phố trở thành những mục tiêu có giá trị.

Trong kế hoạch Mậu Thân, lực lượng biệt động được giao đánh vào nhiều mục tiêu quan trọng ở trung tâm Sài Gòn.

Bên cạnh Dinh Độc Lập, Bộ Tổng tham mưu, Bộ Tư lệnh Hải quân, Đài Phát thanh, Tòa Đại sứ Mỹ..., Sở Bưu điện Sài Gòn cũng trở thành mục tiêu của một mũi tập kích.

2. Ba Tung – người để lại một hiện vật đặc biệt

Trong rất nhiều câu chuyện về Mậu Thân 1968, người ta thường nhớ đến những khẩu súng, những khối thuốc nổ hay những căn hầm bí mật.

Nhưng có một hiện vật rất khác:

Một chiếc xe máy.

Đó là xe máy của đồng chí Ba Tung, một chiến sĩ Biệt động Sài Gòn.

Theo Bảo tàng Lịch sử quân sự và Báo Quân đội nhân dân, chiếc xe này được sử dụng trong trận tập kích vào Sở Bưu điện Sài Gòn trong Xuân Mậu Thân 1968.

Một chiếc xe máy bình thường.

Nhưng trong hoàn cảnh chiến tranh, nó trở thành phương tiện giúp một chiến sĩ biệt động tiếp cận mục tiêu ngay giữa lòng thành phố.

3. Những con đường đã được chuẩn bị từ nhiều năm trước

Một trận đánh ở trung tâm Sài Gòn không thể bắt đầu từ con số không.

Từ nhiều năm trước Mậu Thân, lực lượng Biệt động Sài Gòn đã xây dựng hệ thống cơ sở trong nội đô.

Nhà dân được sử dụng làm nơi trú ẩn.

Những căn hầm bí mật được đào dưới nền nhà.

Vũ khí được đưa vào thành phố từng phần.

Các tuyến liên lạc được thiết lập.

Những người hoạt động hợp pháp và bí mật đan xen với nhau.

Đến cuối năm 1967, lực lượng biệt động đã xây dựng được nhiều “lõm” chính trị, điểm ém quân và kho vũ khí trong nội thành, tạo điều kiện cho các mũi chiến đấu áp sát mục tiêu khi có lệnh.

4. Chiếc xe máy giữa lòng thành phố

Đây chính là điểm làm câu chuyện về Ba Tung trở nên đặc biệt.

Trong một thành phố được kiểm soát chặt chẽ, xe máy là phương tiện hoàn toàn bình thường.

Người đi xe máy trên đường không nhất thiết gây chú ý.

Và chính sự bình thường đó trở thành một phần của cách hoạt động bí mật.

Ba Tung sử dụng chiếc xe máy của mình trong quá trình thực hiện nhiệm vụ tập kích Sở Bưu điện.

Không phải một chiếc xe quân sự.

Không phải một phương tiện đặc biệt.

Mà là một phương tiện của đời sống thành phố.

Đó chính là cách biệt động tận dụng chính nhịp sống bình thường của Sài Gòn để tiếp cận những mục tiêu nằm giữa lòng đô thị.

5. Khi Sài Gòn bước vào Mậu Thân

Rạng sáng 31/1/1968, các mũi biệt động đồng loạt tiến công những mục tiêu quan trọng tại Sài Gòn.

Dinh Độc Lập.

Tòa Đại sứ Mỹ.

Bộ Tổng tham mưu.

Bộ Tư lệnh Hải quân.

Đài Phát thanh.

Và nhiều mục tiêu khác.

Cuộc Tổng tiến công tạo ra một bất ngờ lớn tại trung tâm đô thị.

Những lực lượng đã ém sẵn trong thành phố bắt đầu hành động.

Sở Bưu điện cũng nằm trong hệ thống mục tiêu bị tập kích.

6. Một trận đánh giữa trung tâm thành phố

Điều đặc biệt của những trận đánh biệt động không nằm ở số lượng quân.

Một nhóm nhỏ có thể tiến vào một mục tiêu lớn.

Họ dựa vào:

Yếu tố bất ngờ.

Địa bàn đã được nghiên cứu.

Cơ sở trong dân.

Vũ khí được chuẩn bị từ trước.

Phương tiện dân sự để ngụy trang.

Trận tập kích Sở Bưu điện cũng nằm trong cách đánh ấy.

Chiếc xe máy của Ba Tung vì thế không chỉ là một phương tiện.

Nó là một phần của cả hệ thống chuẩn bị cho trận đánh.

7. Những người đứng phía sau một trận đánh

Đằng sau Ba Tung không chỉ có những chiến sĩ trực tiếp tham gia.

Có những người chuẩn bị phương tiện.

Có người đưa tin.

Có người bảo vệ cơ sở.

Có người vận chuyển vũ khí.

Có những gia đình chấp nhận biến căn nhà của mình thành nơi ém quân hoặc cất giấu vũ khí.

Bảo tàng Lịch sử quân sự hiện vẫn lưu giữ nhiều hiện vật gắn với hệ thống chuẩn bị này, trong đó có nắp hầm bí mật, xe xích lô vận chuyển vũ khí và chiếc xe máy của Ba Tung.

Nhìn những hiện vật ấy, có thể thấy một điều:

Mậu Thân 1968 không chỉ được chuẩn bị bằng súng đạn.

Nó còn được chuẩn bị bằng cả một mạng lưới con người và phương tiện hoạt động bí mật.

8. Từ một chiếc xe máy đến một câu chuyện lịch sử

Ngày nay, chiếc xe máy của Ba Tung không còn chạy trên những con đường Sài Gòn.

Nó nằm trong bảo tàng.

Không còn tiếng động cơ.

Không còn người lính ngồi trên xe.

Nhưng bản thân chiếc xe đã trở thành một chứng tích.

Nó cho người đời sau hình dung được cách những người lính biệt động từng hòa mình vào đời sống thành phố.

Một chiếc xe máy.

Một con người.

Một nhiệm vụ bí mật.

Và một mục tiêu nằm giữa trung tâm Sài Gòn.

Lời kết

Có những chiến sĩ đi vào trận đánh bằng xe quân sự.

Có người đi bằng xuồng.

Có người chui qua cống ngầm.

Có người mang vũ khí trong những chuyến xe dân sự.

Còn Ba Tung bước vào câu chuyện lịch sử với một chiếc xe máy.

Chiếc xe nhìn bên ngoài chẳng có gì đặc biệt.

Nhưng nó đã xuất hiện trong một trong những thời khắc dữ dội nhất của Sài Gòn năm 1968.

Khi tiếng súng Mậu Thân vang lên, những con đường quen thuộc biến thành chiến trường.

Sở Bưu điện – một công trình nằm giữa lòng đô thị – trở thành mục tiêu của một mũi tập kích.

Và chiếc xe máy của Ba Tung đã trở thành một phần của trận đánh ấy.

Hơn nửa thế kỷ sau, chiếc xe vẫn còn.

Không phải để kể về một phương tiện.

Mà để kể về một cách chiến đấu:

Lấy sự bình thường để che giấu sự bất thường.

Lấy lòng thành phố làm nơi hoạt động.

Và biến những thứ quen thuộc nhất của đời sống – một căn nhà, một chiếc xe, một con đường – thành những mắt xích của một trận đánh.

Ngày nay, Sài Gòn đã trở thành một đô thị hiện đại.

Những con đường quanh Bưu điện Thành phố vẫn đông đúc.

Người dân đi làm, du khách tham quan, xe cộ nối nhau trên phố.

Không ai còn phải nghĩ rằng nơi đây từng là một phần của chiến trường.

Nhưng chiếc xe máy của Ba Tung vẫn còn đó.

Một vật nhỏ bé, đứng lặng trong bảo tàng, nhưng mang theo ký ức về những ngày mà cả Sài Gòn rung chuyển bởi tiếng súng.