Ba vạn thợ mỏ và ngọn lửa “Kỷ luật và Đồng tâm”

Trong lịch sử đấu tranh của giai cấp công nhân Việt Nam, cuộc Tổng bãi công của thợ mỏ Quảng Ninh tháng 11 năm 1936 là một dấu mốc đặc biệt quan trọng. Đây không chỉ là cuộc đấu tranh đòi quyền lợi lao động mà còn thể hiện tinh thần đoàn kết, ý chí kiên cường của những người công nhân dưới chế độ thực dân Pháp.

Cuối thế kỷ XIX, thực dân Pháp đẩy mạnh khai thác thuộc địa ở Việt Nam. Vùng mỏ Hòn Gai, Cẩm Phả và nhiều khu vực khác ở Quảng Ninh trở thành địa bàn khai thác than quan trọng. Ngày 24/4/1888, Công ty than Bắc Kỳ được thành lập, đánh dấu một giai đoạn phát triển mạnh của hoạt động khai thác than do tư bản Pháp kiểm soát. Trong các hầm lò, công nhân phải làm việc vất vả, tiền công thấp, điều kiện sinh hoạt khó khăn và thường xuyên chịu sự áp bức của chủ mỏ.

Trước hoàn cảnh ấy, phong trào đấu tranh của công nhân ngày càng phát triển. Đêm 12/11/1936, cuộc bãi công của công nhân mỏ Cẩm Phả bắt đầu. Sáng hôm sau, khoảng một vạn công nhân tại đây tham gia đình công. Họ đưa ra những yêu sách thiết thực như tăng lương, cải thiện điều kiện lao động và chấm dứt những hình thức đối xử bất công.

Cuộc đấu tranh nhanh chóng lan rộng ra nhiều khu mỏ, trong đó có Hòn Gai, Hà Tu, Hà Lầm, Cửa Ông và Mông Dương. Tổng số người tham gia lên tới hơn ba vạn công nhân. Trước sự kiên quyết của người lao động, chủ mỏ và chính quyền thực dân tìm cách gây sức ép, làm suy yếu phong trào. Tuy nhiên, công nhân vẫn giữ vững hàng ngũ và kiên trì đấu tranh.

Một yếu tố quan trọng góp phần làm nên thắng lợi là sự đoàn kết giữa công nhân với nhân dân địa phương. Khi cuộc bãi công kéo dài khiến đời sống gặp khó khăn, người dân vùng lân cận đã hỗ trợ lương thực, thực phẩm cho thợ mỏ. Sự giúp đỡ ấy cho thấy phong trào đấu tranh không tách rời tình đoàn kết trong cộng đồng.

Đến cuối tháng 11/1936, chủ mỏ buộc phải chấp nhận nhiều yêu sách của công nhân. Cuộc Tổng bãi công giành thắng lợi, trở thành biểu tượng của sức mạnh tập thể và tinh thần đấu tranh có tổ chức.

Khẩu hiệu “Kỷ luật và Đồng tâm” từ phong trào ấy đã trở thành nét truyền thống tiêu biểu của công nhân vùng mỏ. Ngày 12/11 hằng năm được lấy làm Ngày truyền thống công nhân vùng Mỏ.

Thông điệp lịch sử: Thắng lợi của cuộc Tổng bãi công năm 1936 nhắc nhở chúng ta rằng đoàn kết, kỷ luật và sự kiên trì có thể tạo nên sức mạnh lớn lao. Những người thợ mỏ bình dị đã góp phần viết nên một trang sử đáng tự hào của Quảng Ninh và phong trào công nhân Việt Nam.