BẬC ĐẠI THẦN MỞ CÕI VÀ KHÚC TRÁNG CA KHAI PHÁ: DANH THẦN THOẠI NGỌC HẦU VÀ DẤU ẤN SÔNG NÚI QUẢNG NAM - ĐÀ NẴNG

Mỗi khi lật mở những trang sử vàng lấp lánh hào hùng của dân tộc Việt Nam, thế hệ trẻ hôm nay không khỏi xúc động và kiêu hãnh trước bản anh hùng ca trường kỳ của lòng yêu nước. Qua những thăng trầm của lịch sử dựng nước và giữ nước, đất nước ta đã chứng kiến biết bao sự cống hiến hiển hách, kiên cường. Trong sự vinh quang tột cùng ấy, hình tượng những bậc tiền nhân mở cõi, những danh tướng hết lòng vì dân vì nước luôn tỏa sáng như một biểu tượng thiêng liêng tuyệt đối. Trọng tâm của niềm tự hào ấy gắn liền với mảnh đất Quảng Nam - Đà Nẵng (cũ), một dải đất miền Trung kiên trung, nơi sản sinh ra những người con trung dũng, kiên cường và đặc biệt là những bậc đại thần đã dâng hiến trọn vẹn trí tuệ, mồ hôi và máu xương của mình cho sự bình yên và hưng thịnh của non sông. Và trên đỉnh cao của sự cống hiến thầm lặng nhưng vĩ đại đó, Danh thần Thoại Ngọc Hầu (Nguyễn Văn Thoại) chính là tượng đài bất tử, một biểu tượng khắc sâu vào tâm khảm muôn đời sau.

1. Mảnh đất An Hải - Nơi nuôi dưỡng chí lớn mở cõi

Nguyễn Văn Thoại sinh năm 1761 tại làng An Hải, huyện Diên Phước, phủ Điện Bàn, dinh Quảng Nam (nay thuộc phường An Hải Tây, quận Sơn Trà, thành phố Đà Nẵng). Vùng đất Quảng Nam - Đà Nẵng từ xưa đến nay vốn nổi tiếng là dải đất "địa linh nhân kiệt", nơi giàu truyền thống khoa bảng và ý chí đấu tranh kiên cường. Sinh ra trong một giai đoạn lịch sử đầy biến động của thời đại, cuộc sống của người dân nơi đây đầy rẫy những cam go, khắc nghiệt bởi thiên tai và ngọn lửa chiến tranh phong kiến. Trưởng thuộc về một dòng tộc giàu lòng nhân ái và khí phách, Nguyễn Văn Thoại lớn lên, bôn ba theo gia đình vào Nam lánh nạn lầm than. Chính nếp nhà gia giáo cùng dải đất duyên hải miền Trung đầy sóng gió đã hun đúc, nhen nhóm trong tâm hồn người con An Hải tình yêu quê hương sâu sắc và ý chí quyết tâm lập nên những công trạng lớn lao để giúp dân, giúp nước.

2. Bản lĩnh kiên trung nơi biên thùy ác liệt

Lịch sử bờ cõi phương Nam của dân tộc đã ghi lại biết bao công lao, nhưng có lẽ hiếm có một danh tướng nào dốc cạn tâm huyết và sức lực cho công cuộc khẩn hoang, trị thủy như cuộc đời của Nguyễn Văn Thoại. Trải qua nhiều thăng trầm chiến trận, ông trở thành một vị tướng lĩnh, nhà cai trị đại tài dưới triều Nguyễn. Nhận trọng trách trấn giữ và quản lý vùng đất biên thùy Tây Nam đầy rẫy những bất ổn, nguy hiểm, Thoại Ngọc Hầu đã dùng bản lĩnh kiên trung cùng tầm nhìn chiến lược của mình để ổn định lòng dân, thu phục lòng người. Mỗi một vùng đất ông đi qua, mỗi một quyết sách ông đưa ra đều là một minh chứng cho tấm lòng "vị quốc vong thân", bảo vệ sự bình yên của bờ cõi quốc gia trước những âm mưu nhòm ngó bên ngoài.

3. Kỳ tích Thoại Hà, Vĩnh Tế và những công trình bi tráng

Một trong những hình ảnh xúc động và mang tính biểu tượng cao nhất về cuộc đời Thoại Ngọc Hầu chính là tinh thần lao động miệt mài, bất chấp gian khổ trên những đại công trường trị thủy. Biến những vùng đầm lầy, hoang vu lạnh lẽo thành những tuyến đường giao thương sầm uất, ông đã trực tiếp chỉ huy quân dân đào hai con kênh vĩ đại mang tầm vóc thiên niên kỷ: kênh Thoại Hà và kênh Vĩnh Tế. Để hoàn thành con kênh Vĩnh Tế dài hàng chục cây số chạy dọc biên giới, biết bao mồ hôi, xương máu của binh sĩ và nhân dân đã đổ xuống. Nỗi gian lao ấy không chỉ là thách thức khắc nghiệt của thiên nhiên, mà nó đã hóa thân thành một tượng đài bi tráng về sức mạnh ý chí của con người Việt Nam. Những con kênh này không chỉ mang giá trị to lớn về mặt giao thông, nông nghiệp quốc kế dân sinh, mà còn là chứng tích sống động, một phòng tuyến vững chắc bảo vệ toàn vẹn chủ quyền lãnh thổ đến tận ngày hôm nay.

4. Tấm lòng hoài hương sâu nặng dưới lòng đất mẹ

Không chỉ cống hiến trọn vẹn tài năng cho giang sơn xã tắc, danh thần Thoại Ngọc Hầu luôn dành một tình yêu son sắt, hướng về mảnh đất quê hương An Hải, Quảng Nam - Đà Nẵng. Trong suốt những năm tháng bôn ba làm quan xa xứ, dù giữ chức vụ cao quý, lòng ông vẫn đau đáu nhớ về nếp làng xưa. Khi có dịp trở lại quê hương, ông đã bỏ tiền của, công sức để lập lại chợ Bà Thân, phụng cúng, xây dựng lại ngôi đình làng An Hải cổ kính, và quy tập, xây dựng lăng mộ cho ông bà, cha mẹ. Tấm lòng của ông rộng lớn như biển khơi, dù ở vinh hoa phú quý hay khi đối mặt với những biến cố bất công của cuộc đời làm quan, ông vẫn một mực giữ trọn nghĩa tình kiên trung với nguồn cội, chở che và nâng đỡ đời sống nhân dân quê nhà qua những thăng trầm cách biệt.

5. Di sản bất tử và trách nhiệm của thế hệ trẻ hôm nay

Thoại Ngọc Hầu đã nhẹ nhàng thanh thản nằm xuống vào năm 1829, lăng mộ ông sừng sững tại núi Sam (An Giang), nhưng cuộc đời và sự hy sinh, cống hiến của ông đã trở thành một huyền thoại bất tử trong lòng dân tộc. Tại quê hương Đà Nẵng, Nhà thờ Tiền hiền làng An Hải và Thoại Ngọc Hầu đã được công nhận là Di tích Lịch sử - Văn hóa cấp Quốc gia. Tên của ông được trân trọng đặt cho những con đường lớn, những ngôi trường chuyên danh giá, như một lời khẳng định: Sự cống hiến của các bậc tiền nhân là trường tồn cùng sông núi, là nền móng vững chắc cho sự trường tồn của quốc gia, dân tộc.

Đứng trước những trang sử hào hùng về Danh thần Thoại Ngọc Hầu và dải đất cách mạng Quảng Nam - Đà Nẵng, thế hệ đoàn viên, thanh niên chúng tôi ngày hôm nay cảm thấy vô cùng xúc động và tự hào, nhưng đồng thời cũng nhận thức rõ trách nhiệm nặng nề trên đôi vai mình. Chúng tôi hiểu rằng, mỗi nhành cây, ngọn cỏ, mỗi tấc đất tự do và phồn vinh hôm nay đều đã được thấm đẫm mồ hôi, nước mắt và dòng máu nóng của các bậc tiền hiền, anh hùng. Lòng biết ơn không thể chỉ dừng lại ở những lời nói hoa mỹ, mà phải được cụ thể hóa bằng hành động thực tế. Tuổi trẻ hôm nay nguyện không ngừng học tập, rèn luyện đức tài, nỗ lực lao động sáng tạo, xung kích trên mọi mặt trận phát triển kinh tế - xã hội, bảo vệ vững chắc chủ quyền quốc gia. Chúng tôi quyết tâm đem hết sức lực và trí tuệ của mình để viết tiếp những trang sử vàng, xây dựng quê hương An Hải, Đà Nẵng và đất nước Việt Nam ngày càng đàng hoàng hơn, to đẹp hơn, xứng đáng với sự hy sinh, cống hiến vô bờ bến của Danh thần Thoại Ngọc Hầu và các bậc tiền nhân anh hùng.