Bác Hồ đổi tên "Hoàng Văn Xiêm" thành "Hoàng Văn Thái"

Cuối năm 1944, theo chỉ thị của Chủ tịch Hồ Chí Minh, công tác chuẩn bị thành lập Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân bước vào giai đoạn cuối. Những cán bộ nòng cốt được lựa chọn đều hoạt động bí mật, vì vậy việc sử dụng bí danh là yêu cầu bắt buộc để bảo đảm an toàn.

Một trong những cán bộ được Bác Hồ trực tiếp gặp gỡ là Hoàng Văn Xiêm, quê ở Tiền Hải, Thái Bình. Trong lần chuẩn bị thành lập Đội, Bác Hồ quyết định đổi bí danh cho nhiều cán bộ. Hoàng Văn Xiêm được Bác đặt tên mới là Hoàng Văn Thái.

Theo các tài liệu của Viện Lịch sử Quân sự Việt Nam và hồi ký của nhiều cán bộ cách mạng, từ thời điểm đó, cái tên Hoàng Văn Thái gắn liền với toàn bộ cuộc đời hoạt động quân sự của ông. Dưới tên gọi này, ông tham gia Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân với tư cách là một trong 34 đội viên đầu tiên, rồi trở thành Tổng Tham mưu trưởng đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam.

Đối với nhiều cán bộ cách mạng thời kỳ ấy, việc được Bác Hồ đặt bí danh không chỉ nhằm giữ bí mật hoạt động mà còn thể hiện sự tin tưởng và kỳ vọng. Cái tên "Hoàng Văn Thái" theo ông suốt những năm tháng chiến đấu, từ Phai Khắt, Nà Ngần, Chiến dịch Biên giới, Điện Biên Phủ cho đến cuộc kháng chiến chống Mỹ.

Sau này, khi nhắc lại những ngày đầu ở Cao Bằng, nhiều đồng chí từng công tác cùng Hoàng Văn Thái đều nhớ rằng ông luôn coi việc được Bác Hồ trực tiếp đặt tên là một kỷ niệm thiêng liêng. Với ông, đó cũng là lời nhắc nhở phải sống xứng đáng với niềm tin mà lãnh tụ đã gửi gắm.

Tên gọi mới không làm thay đổi con người, nhưng đánh dấu sự khởi đầu của một chặng đường mới. Từ một thanh niên hoạt động bí mật, Hoàng Văn Thái đã trở thành một trong những người đặt nền móng cho nghệ thuật tham mưu quân sự của Quân đội nhân dân Việt Nam.