Bác Hồ trả lại quà biếu

Câu chuyện: Bác Hồ trả lại quà biếu – lời kể của ông Vũ Kỳ

Ông Vũ Kỳ, thư ký riêng của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong nhiều năm, là người trực tiếp chứng kiến đời sống sinh hoạt hằng ngày của Bác. Trong rất nhiều kỷ niệm ông kể lại, có một câu chuyện nhỏ nhưng thể hiện rất rõ đức liêm khiết và sự nghiêm khắc với bản thân của Bác Hồ, đó là câu chuyện Bác trả lại quà biếu của địa phương.

Theo lời ông Vũ Kỳ, vào một dịp gần Tết, có một đoàn cán bộ của một tỉnh miền xuôi ra thăm và báo cáo công việc với Bác tại Phủ Chủ tịch. Sau buổi làm việc, đoàn có mang theo một giỏ quà gồm đặc sản địa phương: ít bánh trái, một con gà đã làm sẵn và một chai rượu ngon. Người trưởng đoàn nói rằng đây chỉ là tấm lòng của nhân dân địa phương kính biếu Bác.

Ông Vũ Kỳ kể rằng, khi nghe báo có quà, Bác Hồ không tỏ ra vui hay khó chịu, mà hỏi rất kỹ:
“Quà này lấy ở đâu? Tiền của ai?”

Nghe trả lời rằng đó là tiền quyên góp của cơ quan trong tỉnh, Bác Hồ liền lắc đầu. Bác nói chậm rãi nhưng rất dứt khoát:
“Dân mình còn nghèo. Các chú không được lấy tiền của dân để biếu Bác.”

Ông Vũ Kỳ nhớ rất rõ, Bác giải thích rằng nếu nhận quà như vậy, dù chỉ là chút ít, thì sẽ tạo ra thói quen không tốt. Hôm nay biếu ít, ngày mai sẽ biếu nhiều hơn, rồi dần dần sinh ra chuyện chạy chọt, xin xỏ. Bác nói:
“Cán bộ phải lo cho dân, không phải để dân lo cho cán bộ.”

Bác yêu cầu ông Vũ Kỳ ghi lại đầy đủ danh sách quà, rồi nhờ văn phòng liên hệ trả lại cho địa phương. Riêng con gà và bánh trái, Bác dặn chuyển xuống nhà bếp của Phủ Chủ tịch để nấu ăn chung cho anh em phục vụ, tuyệt đối không coi đó là quà riêng của Bác.

Theo lời ông Vũ Kỳ, người trưởng đoàn lúc ấy rất ái ngại, xin Bác nhận cho “phải đạo”. Nhưng Bác Hồ kiên quyết nói:
“Bác nhận tình cảm, nhưng không nhận quà.”

Câu nói ấy khiến không khí buổi gặp trở nên lắng lại. Bác còn căn dặn thêm rằng khi về địa phương, các cán bộ phải giải thích cho nhân dân hiểu, tránh suy nghĩ rằng muốn được quan tâm thì phải biếu xén.

Ông Vũ Kỳ kể rằng, đây không phải là lần duy nhất Bác trả lại quà. Có lần, một đơn vị gửi lên một chiếc áo lụa quý, Bác xem xong liền nhờ ông Vũ Kỳ gửi trả, nói rằng áo như thế này Bác không mặc, để tiền đó may áo ấm cho bộ đội còn hơn.

Trong sinh hoạt hằng ngày, theo lời ông Vũ Kỳ, Bác sống rất giản dị. Quần áo thường được vá đi vá lại, đôi dép cao su dùng nhiều năm. Có lần ông Vũ Kỳ đề nghị thay đồ mới vì áo Bác đã sờn, Bác cười bảo:
“Áo còn mặc được thì chưa cần thay. Dân còn nhiều người chưa có áo ấm.”

Chính sự nghiêm khắc với bản thân ấy khiến ông Vũ Kỳ vô cùng kính phục. Ông cho rằng Bác không chỉ nói về chống tham ô, lãng phí, mà chính cuộc sống của Bác là một bài học sống động nhất. Bác hiểu rằng, nếu người đứng đầu không gương mẫu thì không thể yêu cầu người khác trong sạch.

Nhiều năm sau, khi kể lại câu chuyện này, ông Vũ Kỳ khẳng định rằng việc Bác trả lại quà biếu không phải vì Bác khắt khe hay không gần gũi, mà vì Bác rất lo cho đạo đức của đội ngũ cán bộ. Bác sợ rằng chỉ một việc nhỏ không đúng sẽ dẫn đến những sai lệch lớn sau này.

Câu chuyện Bác Hồ trả lại quà biếu, qua một nhân chứng duy nhất là ông Vũ Kỳ, đã để lại một bài học sâu sắc về sự liêm khiết, công tâm và trách nhiệm của người lãnh đạo. Trong hoàn cảnh đất nước còn nhiều khó khăn, Bác Hồ luôn đặt lợi ích của nhân dân lên trên hết, từ chối mọi đặc quyền cho bản thân.

Từ một giỏ quà tưởng chừng rất nhỏ, Bác đã dạy cho cán bộ và các thế hệ sau một nguyên tắc lớn: làm cách mạng không chỉ bằng lời nói hay khẩu hiệu, mà trước hết phải bắt đầu từ sự trong sạch và gương mẫu của chính mình. Và chính những điều giản dị ấy đã làm nên uy tín đạo đức bền vững của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong lịch sử dân tộc Việt Nam.