BÁC HỒ TRONG NHỮNG NGÀY KHÁNG CHIẾN Ở VIỆT BẮC

BÁC HỒ TRONG NHỮNG NGÀY KHÁNG CHIẾN Ở VIỆT BẮC

Có một thời, giữa những cánh rừng Việt Bắc, nơi những con đường chỉ là lối mòn xuyên qua núi, nơi cơ quan kháng chiến phải liên tục di chuyển để tránh những cuộc càn quét của quân Pháp, có một vị lãnh tụ sống trong những căn lán nhỏ, ăn những bữa cơm đạm bạc, đi bộ qua những con đường rừng và làm việc giữa tiếng suối, tiếng chim rừng cùng những bước chân vội vã của cán bộ, chiến sĩ.

Đó là những năm tháng Bác Hồ ở Việt Bắc.

Sau khi cuộc kháng chiến toàn quốc bùng nổ cuối năm 1946, các cơ quan đầu não của cuộc kháng chiến từng bước rời Hà Nội, lên căn cứ địa Việt Bắc. Đến tháng 5/1947, các cơ quan Trung ương Đảng, Chính phủ, Mặt trận, Bộ Quốc phòng - Tổng chỉ huy... đã ổn định nơi ở và làm việc tại những bản làng thuộc căn cứ địa Việt Bắc, với trung tâm là khu vực Thái Nguyên – Bắc Kạn – Tuyên Quang.

Việt Bắc khi ấy không phải một “thủ đô” theo nghĩa của những thành phố có đường phố rộng, công sở kiên cố và những tòa nhà lớn. Cơ quan kháng chiến nằm giữa núi rừng. Nơi làm việc có khi chỉ là một căn lán nhỏ. Hôm nay ở đây, ngày mai có thể phải chuyển sang một nơi khác. Tài liệu, máy móc, đồ dùng sinh hoạt đều phải gọn nhẹ để có thể nhanh chóng di chuyển khi tình hình thay đổi.

Bác cũng sống trong hoàn cảnh ấy.

Tháng 4/1947, tại Làng Sảo, Bác ở và làm việc trong nhà một gia đình người Tày. Sau đó, Người chuyển đến những căn lán nhỏ giữa núi rừng. Có những nơi Bác chỉ ở trong một thời gian ngắn rồi lại tiếp tục di chuyển. Lán của Bác nằm gần nơi làm việc của các cơ quan Trung ương; những căn lán đơn sơ ấy dần trở thành một phần của “trung tâm đầu não” lãnh đạo cuộc kháng chiến.

Nhưng điều đáng nhớ về Việt Bắc không chỉ nằm ở những quyết định được đưa ra trong những căn lán ấy.

Đó còn là một cuộc sống rất đỗi giản dị.

Bác sống chung với cán bộ, nhân viên, cùng ăn, cùng ở, cùng sinh hoạt và chia sẻ những thiếu thốn của chiến khu. Hình ảnh Bác trong những năm tháng ấy không phải là một vị lãnh tụ ngồi giữa những tiện nghi của một cơ quan lớn, mà là một người mặc áo nâu, quần vải, đi qua những con đường rừng, tự giặt quần áo, tự rèn luyện sức khỏe, cùng ăn cơm với những người bên cạnh mình. Có những bữa cơm chỉ đơn sơ giữa núi rừng, nhưng trong đó có Bác, có những người đồng chí đã cùng Người gánh trên vai vận mệnh của đất nước.

Việt Bắc những ngày ấy đẹp, nhưng đó không phải vẻ đẹp thanh bình.

Đó là vẻ đẹp của một vùng đất đang sống trong chiến tranh.

Rừng núi trở thành mái nhà của cuộc kháng chiến. Những con đường nhỏ xuyên qua rừng trở thành đường hành quân. Những căn lán đơn sơ trở thành nơi họp bàn công việc của đất nước. Những người dân các dân tộc Việt Bắc trở thành chỗ dựa của cách mạng. Cả một vùng núi rừng rộng lớn vừa sản xuất, vừa che chở cán bộ, vừa góp sức người, sức của cho cuộc kháng chiến.

Và giữa không gian ấy, Bác không đứng ngoài cuộc sống của chiến khu.

Người đi bộ qua những con đường rừng, trèo đèo, lội suối. Khi cần thiết, cơ quan phải di chuyển để bảo đảm an toàn. Tháng 10/1947, khi tình hình chiến sự trở nên căng thẳng, Bác đang ở Khuổi Tát thì nhận được tin báo về khả năng địch tiến sâu vào trung tâm An toàn khu. Dù đang mệt, Người vẫn yêu cầu thực hiện đúng kế hoạch di chuyển. Bác cùng đồng chí Trường Chinh và lực lượng bảo vệ vượt núi, qua đèo, men theo sông Phó Đáy trong đêm giữa rừng núi.

Những bước chân ấy cũng là một phần của cuộc kháng chiến.

Tháng 10/1947, thực dân Pháp mở cuộc tiến công lớn lên Việt Bắc với mục tiêu đánh phá căn cứ địa và tiêu diệt cơ quan đầu não kháng chiến. Ngày 8/10, Bác gửi thư kêu gọi bộ đội, dân quân, du kích và đồng bào ra sức chiến đấu. Quân và dân Việt Bắc sau đó đã đánh bại cuộc tiến công, bảo vệ căn cứ địa và giữ vững cơ quan đầu não của cuộc kháng chiến.

Sau chiến thắng ấy, Việt Bắc tiếp tục trở thành nơi chứng kiến những bước phát triển quan trọng của cuộc kháng chiến. Năm 1950, Bác cùng Trung ương quyết định mở Chiến dịch Biên giới; Người trực tiếp có mặt tại mặt trận, quan sát trận đánh Đông Khê từ núi Báo Đông.

Nhưng nếu chỉ nhớ Việt Bắc bằng những chiến thắng, có lẽ vẫn chưa đủ.

Bởi phía sau những quyết định lớn lao ấy là một cuộc sống vô cùng gian khổ.

Có những cán bộ phải ngủ trong lán giữa rừng. Có những đoàn công tác đi hàng chục cây số bằng đường núi. Có những bữa ăn phải chia sẻ từng phần nhỏ. Có những đêm cả cơ quan phải di chuyển trong im lặng. Có những ngày mưa rừng, đường trơn, nước suối dâng cao; có những ngày quân thù ở rất gần.

Và trong cuộc sống ấy, Bác vẫn giữ một nếp sống giản dị đến mức nhiều người từng gặp Người khó có thể quên.

Bác cùng ăn với mọi người.

Bác cùng đi trên những con đường rừng.

Bác tập võ, tập thể dục giữa chiến khu.

Bác tự làm những việc rất nhỏ trong sinh hoạt hằng ngày.

Những điều tưởng như bình thường ấy lại khiến hình ảnh của Bác ở Việt Bắc trở nên đặc biệt. Người lãnh đạo cuộc kháng chiến không tách mình khỏi những con người đang cùng mình chịu đựng gian khổ. Người sống giữa họ, hiểu những khó khăn họ trải qua và cùng họ đi qua những năm tháng khắc nghiệt nhất.

Có lẽ vì thế mà Việt Bắc trong ký ức lịch sử không chỉ là một địa danh.

Việt Bắc là những cánh rừng đã che chở cho cách mạng.

Là những bản làng đã chở che cán bộ.

Là những căn lán đơn sơ từng chứa đựng những quyết định lớn lao của đất nước.

Là những con đường Bác và các đồng chí của mình đã đi qua trong những ngày chiến tranh.

Và trên tất cả, đó là nơi một cuộc kháng chiến trường kỳ được nuôi dưỡng bằng sức dân, bằng ý chí của những người lính, bằng sự hy sinh của đồng bào và bằng niềm tin rằng đất nước nhất định sẽ có ngày độc lập, hòa bình.

Nhìn lại những năm tháng ấy, người ta có thể hiểu vì sao Bác luôn nhắc đến nhân dân với một tình cảm đặc biệt. Bởi trong những năm tháng gian lao nhất, Người đã không sống ở nơi nào tách biệt với nhân dân. Giữa núi rừng Việt Bắc, vị lãnh tụ của một dân tộc đang kháng chiến đã sống một cuộc đời rất gần với những người đang làm nên cuộc kháng chiến ấy.

Từ những căn lán nhỏ giữa rừng, những bữa cơm đạm bạc, những bước chân vượt núi và những đêm di chuyển giữa chiến khu, một trang sử lớn của dân tộc đã được viết nên.

Việt Bắc năm xưa rồi sẽ trở lại với màu xanh của núi rừng.

Những căn lán rồi sẽ trở thành di tích.

Những con đường kháng chiến rồi sẽ được mở rộng.

Nhưng hình ảnh Bác Hồ trong những ngày tháng ấy – một vị lãnh tụ áo nâu, sống giữa núi rừng, giữa cán bộ và đồng bào, cùng chia sẻ từng gian khổ của cuộc kháng chiến – vẫn còn ở lại như một ký ức rất đẹp về một thời dân tộc đứng lên bằng tất cả sức mạnh của mình.

Bởi có những cuộc kháng chiến được làm nên từ những trận đánh lớn.

Nhưng cũng có những chiến thắng được bắt đầu từ những điều rất nhỏ: một căn lán giữa rừng, một bữa cơm sẻ chia, một bước chân không ngại đường xa và một niềm tin không bao giờ lay chuyển vào ngày đất nước được tự do.