Bác Hồ tự phê bình trước tập thể

Câu chuyện: Bác Hồ tự phê bình trước tập thể – lời kể của ông Nguyễn Lương Bằng

Ông Nguyễn Lương Bằng, Phó Chủ tịch nước, là một trong những cán bộ lão thành cách mạng, từng có nhiều năm làm việc gần gũi với Chủ tịch Hồ Chí Minh. Trong những kỷ niệm ông kể lại, có một câu chuyện đặc biệt thể hiện rất rõ tinh thần tự phê bình, sự khiêm tốn và trách nhiệm cá nhân của Bác Hồ — điều mà ông cho rằng hiếm thấy ở một người đứng đầu Nhà nước.

Theo lời ông Nguyễn Lương Bằng, vào một buổi họp của Trung ương trong những năm đầu xây dựng miền Bắc xã hội chủ nghĩa, nội dung cuộc họp xoay quanh việc triển khai một số chính sách kinh tế – xã hội ở nông thôn. Trong quá trình thảo luận, có ý kiến cho rằng công tác chỉ đạo từ Trung ương chưa sát thực tế, khiến địa phương gặp lúng túng.

Không khí cuộc họp lúc ấy khá căng thẳng. Nhiều cán bộ phát biểu rất thận trọng, vì lo ngại việc nêu khuyết điểm sẽ bị hiểu là phê phán lãnh đạo cấp trên. Ông Nguyễn Lương Bằng nhớ rằng, khi mọi người còn đang cân nhắc từng lời, Bác Hồ bất ngờ xin phát biểu.

Bác đứng lên, giọng điềm đạm, không có bất kỳ biểu hiện nào của sự khó chịu. Bác nói thẳng:

“Việc này, Bác cũng có phần trách nhiệm.”

Theo lời ông Bằng, cả hội trường lúc ấy im lặng. Ít ai nghĩ rằng Chủ tịch nước lại chủ động nhận trách nhiệm về mình trước tập thể. Bác phân tích rằng một số chủ trương được đưa ra với mong muốn tốt, nhưng trong chỉ đạo thực hiện còn thiếu sát cơ sở, chưa lường hết khó khăn của nông dân.

Bác nói tiếp:

“Bác chưa đi nhiều, chưa nghe dân nói đủ, nên có chỗ chưa đúng.”

Câu nói ấy khiến ông Nguyễn Lương Bằng vô cùng xúc động. Với Bác Hồ, tự phê bình không phải là hình thức hay thủ tục, mà là một việc làm thực chất. Bác không đổ lỗi cho cấp dưới, không viện dẫn hoàn cảnh, mà nhìn thẳng vào trách nhiệm của mình.

Theo lời ông Bằng, sau đó Bác đề nghị Trung ương rà soát lại chính sách, cử cán bộ xuống cơ sở nắm tình hình thực tế, đồng thời yêu cầu các địa phương mạnh dạn phản ánh những khó khăn, không được “báo cáo cho đẹp”.

Bác nhấn mạnh:

“Có sai thì sửa. Giấu sai mới là có tội với dân.”

Ông Nguyễn Lương Bằng kể rằng, chính thái độ của Bác đã khiến không khí cuộc họp thay đổi hoàn toàn. Các cán bộ bắt đầu phát biểu thẳng thắn hơn, chỉ rõ những điểm bất hợp lý, đề xuất điều chỉnh. Không còn tâm lý e dè hay sợ trách nhiệm, vì người đứng đầu đã làm gương bằng cách tự nhận thiếu sót trước.

Sau cuộc họp, theo lời ông Bằng, Bác còn gặp riêng một số cán bộ phụ trách để trao đổi thêm, dặn rằng tự phê bình không phải để hạ thấp uy tín của tổ chức, mà để tổ chức mạnh hơn. Bác nói:

“Đảng mạnh là vì biết sửa mình.”

Trong sinh hoạt thường ngày, ông Nguyễn Lương Bằng cho biết Bác Hồ luôn giữ thói quen tự xem lại công việc cuối ngày. Có những việc làm chưa tốt, Bác ghi chú để hôm sau nhắc mình sửa. Bác coi đó là cách rèn luyện đạo đức, không để bản thân rơi vào chủ quan.

Có lần, khi ông Bằng đề cập đến việc cán bộ cấp dưới mắc sai sót nhưng sợ bị phê bình nên giấu, Bác nói:

“Trên không gương mẫu thì dưới sao dám nói thật.”

Câu nói ấy, theo ông Nguyễn Lương Bằng, là một triết lý lãnh đạo sâu sắc. Bác hiểu rằng nếu người đứng đầu không dám nhận lỗi, thì cả hệ thống sẽ dần hình thành thói quen né tránh, che giấu khuyết điểm, gây hại lâu dài cho cách mạng.

Nhiều năm sau, khi kể lại câu chuyện này, ông Nguyễn Lương Bằng khẳng định rằng tinh thần tự phê bình của Bác Hồ không chỉ giúp sửa chữa sai lầm cụ thể, mà còn tạo nên một môi trường làm việc dân chủ, nơi mọi người được nói thật và làm thật. Đó là nền tảng để giữ vững niềm tin của nhân dân đối với Đảng và Nhà nước.

Câu chuyện Bác Hồ tự phê bình trước tập thể, qua một nhân chứng duy nhất là ông Nguyễn Lương Bằng, đã cho thấy rõ phẩm chất lớn của một lãnh tụ chân chính: dám nhìn thẳng vào thiếu sót của mình để phục vụ nhân dân tốt hơn. Từ một cuộc họp bình thường, Bác đã để lại một bài học sâu sắc về đạo đức và phương pháp lãnh đạo — bài học mà theo ông Nguyễn Lương Bằng, càng về sau càng trở nên quý giá.