Bác hồ về sống và làm việc tại làng Vang xã Liên Minh
Thu đông năm 1947, thực dân Pháp huy động hàng vạn quân tinh nhuệ, mở cuộc tấn công quy mô lớn lên căn cứ địa Việt Bắc nhằm bao vây, tiêu diệt cơ quan đầu não kháng chiến của ta. Trước tình thế hiểm nghèo "ngàn cân treo sợi tóc", để bảo vệ an toàn cho Trung ương Đảng và Chính phủ, Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng các đồng chí lãnh đạo quyết định di chuyển lực lượng từ ATK Định Hóa sang ATK Võ Nhai.
Đồng chí Chu Văn Tấn – Bí thư Khu ủy, Tư lệnh Chiến khu 1 – đã trực tiếp đưa Bác Hồ cùng đoàn bảo vệ di chuyển an toàn. Nơi được chọn dừng chân là xóm Vang (làng Vang), xã Liên Minh, huyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên.
Địa điểm cụ thể Bác ở nằm tại rõng Là Ghè – một con nước nhỏ uốn lượn giữa hai sườn núi. Nơi đây đáp ứng đúng phương châm chỉ đạo về địa điểm căn cứ của Người: cây cối rậm rạp bí mật, có thế tựa lưng vào núi, tiện đường rút sang huyện Yên Thế (Bắc Giang) hay thoát ra đường lớn nếu xảy ra sự cố.
2. Ngôi lán nhỏ bên con nước Là Ghè
Những ngày giữa tháng 10 năm 1947, một chiếc lán nhỏ đơn sơ được dựng vội bằng tre nứa, mái lợp lá rừng bên bờ rõng Là Ghè. Ngày 15 tháng 10 năm 1947, Bác Hồ chính thức chuyển vào ở và làm việc tại đây.
Khi mới đến, Bác cùng các đồng chí bảo vệ, giúp việc dừng chân tạm tại nhà ông Nguyễn Văn Đắc – một đảng viên lớp đầu tiên của địa phương. Sau khi chiếc lán nhỏ ở Là Ghè hoàn thành, ngôi nhà của ông Đắc trở thành trạm giao liên đặc biệt.
Để đảm bảo tuyệt đối bí mật, dân làng khi ấy chỉ biết có một "đoàn bộ đội tuyên truyền" hay cán bộ cấp cao về công tác. Mọi người bảo nhau giữ quy ước "không biết, không nghe, không thấy". Ông Đắc cùng con gái nhỏ mới 15 tuổi làm nhiệm vụ gõ mõ báo hiệu mỗi khi có người muốn vào lán gặp cán bộ hoặc khi bà con mang lương thực đến tiếp tế.
3. Bác Hồ ở làng Vang: Đơn sơ mà vĩ đại
Dù giữa vòng vây quân thù và cuộc sống thiếu thốn giữa núi rừng Võ Nhai, nhịp sống và làm việc của Bác vẫn vô cùng ngăn nắp, khoa học. Hằng ngày, Bác thức dậy sớm tập thể dục, làm việc bên chiếc bàn gỗ tự tạo, đọc báo cáo, theo dõi sát sao tình hình chiến sự trên khắp các mặt trận.
Tại ngôi lán nhỏ ở xóm Vang, Bác Hồ cùng các đồng chí Trung ương đã đưa ra nhiều chỉ thị, quyết sách quan trọng để chỉ đạo quân và dân ta phản công, bẻ gãy các gọng kìm tấn công của thực dân Pháp trong Chiến dịch Việt Bắc Thu - Đông 1947. Trong thời gian này, Bác còn dành thời gian đi thăm Tổ Đảng Na Chế (xã Dân Tiến) để động viên tinh thần cán bộ, nhân dân địa phương.
Hình ảnh vị Lãnh tụ tối cao của dân tộc khoác chiếc áo vải chàm đơn sơ, đêm đêm miệt mài bên đèn dầu giữa tiếng nước chảy rì rầm của rõng Là Ghè đã trở thành biểu tượng thiêng liêng trong lòng đồng bào các dân tộc xã Liên Minh.
4. Ngày chia tay và ký ức còn mãi
Sau hơn một tháng ở và làm việc tại làng Vang, đến ngày 17 tháng 11 năm 1947 (một số tài liệu ghi nhận đến ngày 20/11/1947), khi tình hình chiến sự có bước chuyển biến mới và quân ta dần chủ động trên chiến trường, Bác Hồ và các đồng chí trong cơ quan Trung ương lắng nghe báo cáo chiến sự lần cuối rồi chuyển địa điểm trở lại ATK Định Hóa.
Khoảng thời gian hơn một tháng (15/10/1947 - 17/11/1947) không quá dài, nhưng sự hiện diện của Chủ tịch Hồ Chí Minh tại làng Vang, xã Liên Minh đã ghi một mốc son chói lọi vào lịch sử Đảng bộ và nhân dân huyện Võ Nhai.
Ngày nay, tại rõng Là Ghè, xóm Vang, xã Liên Minh, địa điểm Bác Hồ từng ở và làm việc đã được xếp hạng là Di tích lịch sử cấp tỉnh. Bia tưởng niệm được dựng lên trang trọng giữa ngàn xanh Võ Nhai, như một lời nhắc nhở thế hệ sau về những ngày tháng lịch sử gian khổ mà tự hào, nơi lòng dân Liên Minh đã che chở, bảo vệ an toàn cho "vị Bác sĩ tâm hồn" của dân tộc.
