Bác Hồ viết “Lịch sử nước ta” để khơi dậy lòng yêu nước

Những năm đầu thập niên 1940, ở vùng núi Cao Bằng, nhiều người dân chưa có điều kiện tiếp cận sách báo. Cuộc sống lao động vất vả khiến việc học chữ gặp nhiều khó khăn, trong khi thực dân Pháp và phát xít Nhật kiểm soát chặt chẽ các hoạt động chính trị.

Tại căn cứ Pác Bó, Nguyễn Ái Quốc nhận thấy công tác tuyên truyền cần phù hợp với trình độ, ngôn ngữ và thói quen tiếp nhận thông tin của quần chúng. Những tài liệu dài, nhiều thuật ngữ khó hiểu sẽ không dễ phổ biến rộng rãi trong điều kiện lúc bấy giờ.

Năm 1942, Người biên soạn Lịch sử nước ta, một tác phẩm lịch sử bằng thơ lục bát. Qua những câu thơ ngắn gọn, tác phẩm giới thiệu các nhân vật, sự kiện và cuộc đấu tranh tiêu biểu trong lịch sử Việt Nam. Từ Hai Bà Trưng, Bà Triệu đến Trần Hưng Đạo và những cuộc kháng chiến chống ngoại xâm, dòng lịch sử dân tộc được kể bằng cách diễn đạt gần gũi với người đọc.

Tác phẩm không chỉ cung cấp kiến thức lịch sử. Việc nhắc lại những tấm gương giữ nước còn nhằm khơi dậy tinh thần tự hào, ý thức độc lập và trách nhiệm của mỗi người đối với vận mệnh đất nước. Trong bối cảnh Việt Nam đang chịu ách thống trị của ngoại bang, những câu chuyện về các thế hệ đi trước mang ý nghĩa cổ vũ mạnh mẽ.

Tài liệu được sử dụng trong hoạt động tuyên truyền, học tập của các cơ sở cách mạng. Những người biết chữ có thể đọc cho người khác nghe; cán bộ giải thích thêm về các sự kiện và liên hệ với tình hình hiện tại. Nhờ cách viết có vần điệu, nội dung dễ được ghi nhớ và truyền miệng.

Đối với Nguyễn Ái Quốc, giáo dục lịch sử là một phương thức bồi dưỡng tinh thần dân tộc. Người không tách việc tìm hiểu quá khứ khỏi nhiệm vụ hiện tại. Những trang thơ lịch sử hướng người đọc đến câu hỏi: làm thế nào để tiếp nối truyền thống giữ nước trong hoàn cảnh đất nước đang bị xâm lược?

Từ những bản tài liệu giản dị tại căn cứ địa, lịch sử dân tộc trở thành một phần của công tác vận động quần chúng, góp sức vào quá trình chuẩn bị cho cuộc đấu tranh giành độc lập.