Bác Hồ với Đoàn Nghi lễ Quân đội

Đoàn nghi lễ Quân đội, tiền thân là “Ban âm nhạc giải phóng quân” thành lập ngày 20 tháng 8 năm 1945, ngay sau Cách mạng tháng Tám thành công tại Thủ đô Hà Nội. Với nhiệm vụ trọng tâm là phục vụ nghi lễ của Đảng, Nhà nước, Quân đội; qua gần 80 năm xây dựng, chiến đấu, trưởng thành, luôn gắn liền với các sự kiện chính trị, trọng đại của đất nước, được Bác Hồ đặc biệt quan tâm, giành nhiều tình cảm cho các thế hệ cán bộ, nhạc công của Đoàn.

Nhân dịp kỷ niệm 55 năm thực hiện Di chúc của Bác và chuẩn bị kỷ niệm 80 năm ngày truyền thống của Đoàn nghi lễ quân đội anh hùng; là người đã có nhiều năm công tác tại đơn vị, xin được ghi lại qua lời kể của thế hệ đi trước và qua lịch sử truyền thống của Đoàn, để tỏ lòng thành kính, sự biết ơn vô hạn tới Chủ tịch Hồ Chí Minh, giáo dục cho thế hệ cán bộ, chiến sĩ hôm nay và mai sau, kế thừa, phát huy truyền thống tốt đẹp, đoàn kết xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện, hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao.

Cuộc khởi nghĩa Cách mạng tháng Tám thành công, để chuẩn bị cho buổi lễ trọng đại của đất nước, công bố với thế giới và quốc dân đồng bào, nước Việt Nam dân chủ cộng hòa ra đời, chính quyền về tay nhân dân, chấm dứt ách đô hộ của thực dân, phong kiến. Để buổi lễ được trọng thể, cổ vũ nhân dân cả nước, hướng về với cách mạng, rất cần có đội nhạc binh để phục vụ. Thực hiện sự chỉ đạo của chính quyền cách mạng, của Bác Hồ; ngày 20 tháng 8 năm 1945, tại trại Bảo an Binh của thực dân Pháp (số 40 Hàng Bài ngày nay), đồng chí Vương Thừa Vũ chỉ huy bộ đội Hà Nội đã đến gặp anh em nhạc binh, là những người lính “Khố xanh” đang phục vụ cho thực dân Pháp, thuyết phục “Cách mạng đã thành công, nhạc binh rất cần cho quân đội, cho đất nước, anh em sẵn có lòng yêu nước, nếu đồng ý gia nhập hàng ngũ cách mạng, đội kèn sẽ được giữ nguyên và bắt đầu từ hôm nay mang tên: “Ban âm nhạc giải phóng quân” và giao nhiệm vụ cho Ban âm nhạc giải phóng quân, trước mắt, cũng như lâu dài. Ngày 20/8/1945 đã trở thành ngày truyền thống của Đoàn nghi lễ quân đội.

Ngay sau đó anh em, bắt đầu đi vào tập luyện, chuẩn bị cho lễ Tuyên ngôn độc lập ngày 2/9/1945 tại Quảng trường Ba Đình. Tại thời điểm đó, cũng có ý kiến không nên sử dụng đoàn quân nhạc, vì nó nguyên là tổ chức của thực dân đế quốc. Nghe được ý kiến đó, Bác bảo “Các chú định đẩy họ đi con đường nào? Vấn đề không phải là tổ chức của ai mà là con người. Phải cảm hóa, giáo dục họ trở thành người cách mạng, phục vụ cho cách mạng. Chú nào muốn giải thể, không dùng họ cũng được, nhưng bác giao hẹn trong 15 ngày phải thành lập Đoàn quân nhạc mới có trình độ như họ vậy. Một đất nước độc lập, tự chủ không thể thiếu quân nhạc”. Sự nhìn xa trông rộng, và lòng tin của Bác, thật không bờ bến. Anh em nguyện một lòng đi theo cách mạng, phấn đấu trở thành người chiến sỹ cách mạng, chiến đấu dưới lá cờ vinh quang của Đảng, của Bác.

Sau buổi lễ tuyên ngôn độc lập, khoảng một tuần, Bác đến thăm anh em quân nhạc, khi đơn vị đang tập trong luyện tập các bài mới. Sau khi ân cần thăm hỏi tình hình ăn ở, công tác và gia đình, như một người cha với đàn con. Bác nói “Bác thì không thạo về nhạc, nhưng vừa rồi, cử quốc ca, của nước Việt Nam ta, ai cũng khen, vừa giành được chính quyền mới đã có ban nhạc hoàn chỉnh, chơi được như thế là giỏi. Bác chuyển lời khen ngợi đến các cháu”. Về lời bài hát quốc ca, Bác góp ý “Bây giờ là nước Việt Nam độc lập rồi, không còn Đoàn quân Việt Minh đi nữa mà là Đoàn quân Việt Nam đi. Các chú thay chữ Việt Minh, bằng chữ Việt Nam thì đúng hơn”. Từ hôm đó quốc ca được hát theo lời của Bác.

Bước vào năm 1946, tuy đất nước còn bao khó khăn chồng chất, thù trong, giặc ngoài. Theo Chỉ thị của Đảng và Chính phủ, các địa phương đang chuẩn bị gấp rút cho cuộc tổng tuyển cử bầu Quốc hội khóa đầu tiên vào ngày 6/01/1946. Từ sáng sớm anh em quân nhạc đội mũ “ông Công” vừa đi, vừa biểu diễn, khắp các phố chính Hà Nội, từ hòm phiếu này, sang hòm phiếu khác, sang Gia Lâm, xuống Thanh Trì… quên cả đói cả mệt. Đi đến đâu bà con kéo theo đông nghịt, hăng hái đi bỏ phiếu, góp phần vào thành công, thắng lợi của cuộc tổng tuyển cử. 5 giờ chiều hôm đó, về đến doanh trại đóng quân, thì nhận được thư của Bác. Không nén nổi xúc động, Đoàn trưởng Đinh Ngọc Liên la to “Trời ơi! Thư của Bác! Thư của Bác!” anh em cùng đồng thanh, đọc đi. Đọc ngay đi! Đoàn trưởng Liên giọng nghẹn lại và nước mắt chảy dài, phải nghỉ một lúc lấy hơi, trấn tĩnh, đọc cho mọi người cùng nghe. Thư Bác viết: “Thân gửi Ban Âm nhạc giải phóng quân, hôm nay 6 tháng 01 ngày Tổng tuyển cử; anh, em đã nô nức đi cổ động khắp Thủ đô từ sáng đến chiều làm cho ngày Tổng Tuyển cử được tưng bừng, vui vẻ và kết quả. Bác thay mặt những ứng cử viên của Thủ đô Hà Nội cảm ơn và khen ngợi anh em. Chào thân ái, Hồ Chí Minh”.

Ngay ngày hôm sau 7 tháng 01 năm 1946, anh em quân nhạc lại được vinh dự phục vụ Bác tới dự lễ khai giảng khóa I Trường Huấn luyện cán bộ tự vệ Hồ Chí Minh. Sau nghi lễ đón Bác vào lớp xong, anh em quân nhạc đứng ngoài đợi khi Bác về để thực hiện nghi lễ tiễn. Lúc ở lớp ra, vừa dứt hồi kèn tiễn Chủ tịch nước của quân nhạc; Bác bước tới chỗ nhạc trưởng Đinh Ngọc Liên thân mật hỏi “Hôm qua mình gửi cho anh em Ban âm nhạc lá thư, nhận được chưa?”. Nghe Bác nói với “quản kèn” mà xưng “mình” với “anh em” như những người bạn. Nhạc trưởng Liên, run run vì cảm động, trả lời “Thưa Bác chúng cháu đã nhận được chiều hôm qua rồi ạ, xin cảm ơn Bác”. Trên trường về ai cũng phấn khởi, sung sướng và tự rút ra bài học về giáo dục, về tác phong tỉ mỉ, sâu sát với công việc, với bộ đội, với cấp dưới, với nhân dân của Bác. Đây còn là tình cảm, sự quan tâm, ưu ái của Bác với quân nhạc.

Sau khi dự hội nghị tại Pháp về nước, sau một tuần, Bác lại giành thời gian xuống thăm quân nhạc. Lần này Bác đến bất ngờ, không ai biết. Bác vào nhà ăn, nhà bếp sau mới lên gác, nơi anh em đang tập trung học tập. Thấy Bác anh em quá đỗi vui mừng, chạy ùa lại vây quanh. Nhìn Bác vui, khỏe, nhạc trưởng Liên thưa với Bác: Thưa Bác, Bác đi về bình yên khỏe mạnh, chúng cháu xin trình bày bài “Kỷ niệm Bi-a-rich”, vì thời gian Bác đi công tác anh em ở nhà rất nhớ Bác và đã cố công tập bài này, bản nhạc có giai điệu rất tình cảm, mong Bác chấp nhận. Bác nói ngay “Bác bận lắm, chẳng có thì giờ ngồi nghe nhạc được”. Bác ân cần nói tiếp: “Bác thì không thạo về nhạc, nhưng ông cha ta có câu Trống năng rèn, kèn năng thổi. Bác mượn câu đó để nói với các cháu. Bác đi xa về thấy các cháu khỏe, Bác cũng khỏe, thế là Bác cháu ta cùng mừng. Bác có gói quà cho các cháu”. Tiễn Bác về rồi, anh em trở lại phòng tập, hồi hộp, sung sướng, đón nhận tình thương của Bác. Chưa ai dám mở gói quà Bác cho và cũng chưa muốn mở gói quà, mà còn để tận hưởng những giây phút sung sướng của Bác dành cho. Thì ra cái giỏ quà Bác đi Pa-ri về, mang đến tận trại cho quân nhạc, không phải bánh, kẹo như mọi khi, mà toàn phụ tùng cho các loại kèn. Nào dăm, nào tăm Pong, Rét- So đủ cỡ, đủ loại. Tất cả đều nghẹn ngào, ôm lấy nhau, nhảy lên hô “Bác Hồ muôn năm! Bác Hồ muôn năm!”. Thật là một món quà vô giá của cha giành cho con. Bác không những chăm lo cho từng con người mà còn lo cho từng cái kèn… Khi đó quân nhạc đang rất cần, vì không có phụ tùng thay thế. Và cũng từ đó lời dậy của Bác “Trống năng rèn, kèn năng thổi” đã trở thành phương châm hành động của bộ đội quân nhạc, truyền thống của Đoàn nghi lễ quân đội.