Bác Hồ với phong trào Bình dân học vụ

Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời trong niềm vui lớn của toàn dân. Nhưng đất nước lúc ấy phải đối mặt với rất nhiều khó khăn. Một trong những “giặc” nguy hiểm mà Bác Hồ đặc biệt quan tâm là nạn mù chữ.

Dưới chế độ thuộc địa, phần lớn người dân Việt Nam không có điều kiện học hành. Nhiều người lớn tuổi chưa từng được đến trường, không biết đọc, không biết viết. Bác Hồ hiểu rằng một dân tộc muốn thực sự làm chủ vận mệnh của mình thì nhân dân phải được học tập.

Vì vậy, Bác xác định chống nạn mù chữ là một nhiệm vụ cấp bách, được đặt ngang hàng với nhiệm vụ chống đói và bảo vệ nền độc lập.

Ngày 8 tháng 9 năm 1945, Chính phủ ban hành Sắc lệnh thành lập Nha Bình dân học vụ, mở đầu cho một phong trào học chữ rộng lớn trên cả nước.

Phong trào nhanh chóng lan đến các làng quê, bản làng, phố phường. Những lớp học được mở ở đình làng, nhà dân, trường học và nhiều địa điểm khác. Người biết chữ dạy người chưa biết chữ. Giáo viên có thể là thầy cô giáo, cán bộ, công chức, bộ đội, thanh niên hoặc bất kỳ ai biết đọc, biết viết.

Bác Hồ đặc biệt coi trọng tinh thần “người biết chữ dạy người chưa biết chữ”. Theo Bác, việc học không chỉ là nhiệm vụ của nhà trường mà phải trở thành công việc của toàn xã hội.

Có những lớp học diễn ra vào buổi tối để người lao động ban ngày vẫn có thể đi làm. Ánh đèn đơn sơ soi những trang vở. Người lớn tuổi tập đánh vần từng chữ, viết từng nét. Có người ban đầu còn ngại ngùng vì tuổi đã cao, nhưng rồi vẫn quyết tâm học.

Bác Hồ rất vui trước sự phát triển của phong trào. Người thường xuyên quan tâm, động viên những người làm công tác Bình dân học vụ và những người đang học chữ.

Bác từng viết:

“Muốn giữ vững nền độc lập, muốn làm cho dân mạnh nước giàu, mọi người Việt Nam phải hiểu biết quyền lợi của mình, phải có kiến thức mới để có thể tham gia vào công cuộc xây dựng nước nhà.”

Đối với Bác, biết chữ không chỉ để đọc sách hay viết thư. Biết chữ còn giúp người dân hiểu được chính sách, hiểu quyền và nghĩa vụ của mình, tiếp cận kiến thức và tham gia vào công việc của đất nước.

Bác Hồ cũng đề nghị cán bộ phải làm gương học tập. Người mong muốn phong trào học chữ phải đi vào thực chất, tránh hình thức, để mỗi người sau khi học có thể sử dụng kiến thức vào cuộc sống.

Trong những ngày đầu độc lập, khi đất nước còn nghèo và thiếu thốn, việc mở hàng loạt lớp học là một công việc không dễ dàng. Nhưng với sự hưởng ứng của nhân dân, phong trào Bình dân học vụ đã trở thành một phong trào xã hội rộng lớn.

Từ thành thị đến nông thôn, từ đồng bằng đến miền núi, những lớp học chữ xuất hiện ngày càng nhiều. Người dân truyền cho nhau từng con chữ, từng phép tính.

Có những cụ già đã ngoài tuổi đi học vẫn ngồi bên lớp học cùng con cháu. Có những người nông dân sau một ngày làm việc vất vả vẫn dành thời gian học chữ vào buổi tối.

Những hình ảnh ấy thể hiện một khát vọng rất lớn: khát vọng được học, được biết và được làm chủ cuộc đời mình trong một đất nước độc lập.

Bác Hồ gọi nạn mù chữ là một thứ “giặc” bởi Người hiểu rằng nếu người dân không có kiến thức thì nền độc lập khó có thể phát triển bền vững.

Vì vậy, cùng với chống đói và chống ngoại xâm, chống nạn mù chữ trở thành một trong những nhiệm vụ quan trọng của chính quyền cách mạng.

Phong trào Bình dân học vụ không chỉ giúp hàng triệu người từng bước thoát khỏi nạn mù chữ mà còn tạo nên một không khí học tập rộng lớn trong xã hội.

Câu chuyện về Bác Hồ với Bình dân học vụ vì thế không chỉ là câu chuyện về những lớp học chữ sau Cách mạng Tháng Tám. Đó còn là câu chuyện về niềm tin của Bác vào nhân dân và quan niệm rằng một đất nước độc lập phải có một nhân dân được học tập, có kiến thức và có khả năng làm chủ tương lai của mình.

Từ những lớp học đơn sơ dưới ánh đèn, phong trào Bình dân học vụ đã góp phần đặt nền móng cho sự nghiệp giáo dục của nước Việt Nam mới.

Và trong ký ức của nhiều thế hệ, hình ảnh những người dân cầm bút tập viết những con chữ đầu tiên luôn gắn với một thời kỳ đặc biệt: thời kỳ nhân dân Việt Nam vừa giành được độc lập và cùng nhau xây dựng một đất nước mới.