Bác Hồ với quyết định thành lập Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân
Cuối năm 1944, Hồ Chí Minh chỉ đạo chuẩn bị thành lập một đội quân chủ lực làm nòng cốt cho lực lượng vũ trang cách mạng. Ngày 22 tháng 12 năm 1944, Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân ra đời tại Cao Bằng, do Võ Nguyên Giáp trực tiếp tổ chức và chỉ huy. Sự kiện này đánh dấu bước phát triển quan trọng trong quá trình xây dựng lực lượng vũ trang cách mạng Việt Nam.
Trong những năm 1941–1944, phong trào Việt Minh phát triển tại nhiều địa phương, đặc biệt ở vùng căn cứ Cao Bằng và các tỉnh Việt Bắc. Các đội du kích, đội tự vệ và lực lượng vũ trang địa phương từng bước hình thành, tham gia bảo vệ cơ sở cách mạng và hỗ trợ phong trào quần chúng.
Tuy nhiên, để chuẩn bị cho một cuộc khởi nghĩa trên phạm vi rộng, cách mạng cần một lực lượng vũ trang tập trung có khả năng tác chiến, tuyên truyền và phát triển lực lượng. Hồ Chí Minh nhận thấy việc thành lập một đội quân chủ lực là yêu cầu cần thiết.
Trong những chỉ đạo cuối năm 1944, Người nhấn mạnh rằng đội quân mới phải có tổ chức chặt chẽ, có kỷ luật, gắn bó với nhân dân và biết kết hợp hoạt động quân sự với công tác tuyên truyền. Lực lượng ban đầu chưa cần đông, nhưng phải có chất lượng, có khả năng chiến đấu và tạo ảnh hưởng trong quần chúng.
Ngày 22 tháng 12 năm 1944, Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân được thành lập tại khu rừng Trần Hưng Đạo, thuộc châu Nguyên Bình, tỉnh Cao Bằng lúc bấy giờ. Đội có 34 chiến sĩ, do đồng chí Võ Nguyên Giáp chỉ huy.
Những chiến sĩ đầu tiên xuất thân từ nhiều địa phương và hoàn cảnh khác nhau. Họ được lựa chọn dựa trên tinh thần cách mạng, ý thức tổ chức và khả năng chiến đấu. Trang bị của đội còn thiếu thốn, nhưng mục tiêu hoạt động đã được xác định rõ: tuyên truyền, vận động quần chúng, xây dựng cơ sở và chiến đấu khi cần thiết.
Chỉ hai ngày sau khi thành lập, đội tiến công đồn Phai Khắt ngày 25 tháng 12, rồi tiếp tục đánh đồn Nà Ngần ngày 26 tháng 12 năm 1944. Hai trận đánh giành thắng lợi, góp phần khẳng định khả năng chiến đấu của lực lượng mới thành lập và cổ vũ phong trào cách mạng tại địa phương.
Từ đội quân nhỏ ban đầu, lực lượng vũ trang cách mạng tiếp tục phát triển. Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân hợp nhất với Cứu quốc quân vào tháng 5 năm 1945, hình thành Việt Nam Giải phóng quân.
Ngày 22 tháng 12 sau này trở thành Ngày thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam. Từ khu rừng ở Cao Bằng, một lực lượng vũ trang cách mạng đã bắt đầu hành trình trưởng thành qua những năm tháng chiến tranh.
