Bác Hồ với việc xây dựng chính quyền mới

Sau thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945, nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời. Ngày 2 tháng 9 năm 1945, tại Quảng trường Ba Đình, Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập, tuyên bố trước quốc dân và thế giới sự ra đời của một nước Việt Nam độc lập.

Nhưng giành được chính quyền mới chỉ là bước đầu. Đất nước lúc ấy đứng trước vô vàn khó khăn: kinh tế kiệt quệ, nạn đói và nạn mù chữ nghiêm trọng, bộ máy chính quyền còn non trẻ, trong khi nhiều lực lượng nước ngoài tìm cách can thiệp.

Trong hoàn cảnh đó, Bác Hồ xác định nhiệm vụ cấp thiết là xây dựng một chính quyền thực sự của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân.

Chính quyền phải thuộc về nhân dân

Ngay sau khi nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời, Bác Hồ đặc biệt quan tâm đến việc xây dựng bộ máy chính quyền từ Trung ương đến địa phương.

Người cho rằng chính quyền mới không thể là một bộ máy đứng trên nhân dân. Cán bộ phải là người phục vụ nhân dân, lắng nghe nhân dân và chịu trách nhiệm trước nhân dân.

Bác thường nhắc nhở cán bộ phải giữ tác phong giản dị, gần gũi, tránh quan liêu, hách dịch và đặc biệt phải chống tham ô, lãng phí.

Theo Người, chính quyền cách mạng chỉ có thể vững mạnh khi được nhân dân tin tưởng và ủng hộ.

Tổ chức Tổng tuyển cử

Một trong những việc quan trọng Bác Hồ đặc biệt quan tâm là tổ chức Tổng tuyển cử để nhân dân trực tiếp lựa chọn những người đại diện cho mình.

Ngày 8 tháng 9 năm 1945, Chính phủ lâm thời ra sắc lệnh về Tổng tuyển cử.

Ngày 6 tháng 1 năm 1946, cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên được tổ chức trên phạm vi cả nước.

Đông đảo cử tri đi bỏ phiếu. Những người dân vừa thoát khỏi chế độ thuộc địa lần đầu tiên được trực tiếp thực hiện quyền chính trị của mình.

Đối với Bác Hồ, đây là một việc có ý nghĩa rất lớn. Người muốn xây dựng một chính quyền có cơ sở pháp lý và được nhân dân trao quyền.

Sau cuộc Tổng tuyển cử, Quốc hội khóa I được thành lập. Đây là một bước quan trọng trong quá trình xây dựng Nhà nước Việt Nam mới.

Xây dựng bộ máy chính quyền

Bác Hồ cùng Chính phủ từng bước xây dựng bộ máy quản lý đất nước, từ Trung ương đến địa phương.

Người đặc biệt chú trọng lựa chọn những người có năng lực, có đạo đức và có tinh thần phục vụ nhân dân.

Bác căn dặn cán bộ:

“Việc gì có lợi cho dân phải hết sức làm, việc gì có hại cho dân phải hết sức tránh.”

Đối với Người, đó không chỉ là một lời dạy về đạo đức mà còn là nguyên tắc trong hoạt động của chính quyền.

Cán bộ phải giải quyết công việc một cách công bằng, không được lợi dụng chức vụ để mưu lợi cá nhân.

Xây dựng Nhà nước bằng pháp luật

Bác Hồ cũng rất coi trọng việc xây dựng cơ sở pháp lý cho Nhà nước mới.

Sau Tổng tuyển cử, Quốc hội khóa I họp và tiến hành những công việc quan trọng. Ngày 9 tháng 11 năm 1946, Quốc hội thông qua Hiến pháp đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

Hiến pháp năm 1946 xác lập những nguyên tắc quan trọng về tổ chức Nhà nước và quyền của công dân.

Đó là một bước tiến lớn trong quá trình xây dựng một Nhà nước độc lập, có tổ chức và hoạt động trên cơ sở pháp luật.

Chính quyền phải chăm lo cho đời sống nhân dân

Bác Hồ không chỉ quan tâm đến cơ cấu tổ chức của chính quyền. Điều Người quan tâm hơn cả là chính quyền phải giải quyết được những khó khăn trong cuộc sống của nhân dân.

Vì vậy, trong những ngày đầu độc lập, Chính phủ tập trung vào những nhiệm vụ cấp bách như:

• Chống nạn đói, cứu đói và khôi phục sản xuất.

Bác Hồ luôn nhấn mạnh rằng mục đích cuối cùng của chính quyền là phục vụ nhân dân.

Một người đứng đầu nhưng luôn giữ sự giản dị

Trong những ngày đầu của Nhà nước mới, Bác Hồ phải giải quyết vô số công việc. Nhưng Người vẫn giữ lối sống giản dị và gần gũi.

Bác thường gặp gỡ cán bộ, nhân dân, lắng nghe ý kiến từ nhiều nơi. Người quan tâm đến những vấn đề rất cụ thể như cái ăn, cái mặc, việc học và đời sống của người dân.

Bác hiểu rằng nếu chính quyền xa dân thì sẽ không thể tồn tại lâu dài.

Vì vậy, Người luôn yêu cầu cán bộ phải gần dân, hiểu dân, học dân và phục vụ nhân dân.

Từ giành chính quyền đến xây dựng chính quyền

Cách mạng Tháng Tám đã đưa chính quyền về tay nhân dân. Nhưng để giữ vững thành quả ấy, Bác Hồ hiểu rằng phải nhanh chóng xây dựng một Nhà nước có tổ chức, có pháp luật và có sự ủng hộ của nhân dân.

Từ những ngày đầu đầy khó khăn ấy, nền móng của Nhà nước Việt Nam mới từng bước được xây dựng.

Đó là một quá trình vừa xây dựng chính quyền, vừa chống đói, chống dốt, vừa bảo vệ nền độc lập.

Câu chuyện về Bác Hồ với việc xây dựng chính quyền mới vì thế cho thấy một tư tưởng xuyên suốt: giành được độc lập là để nhân dân trở thành người làm chủ đất nước.

Với Bác, chính quyền không phải là đặc quyền của người cầm quyền. Chính quyền phải là công cụ để phục vụ nhân dân, bảo vệ quyền lợi của nhân dân và xây dựng một nước Việt Nam độc lập, tự do.

Từ Quảng trường Ba Đình ngày 2 tháng 9 năm 1945 đến cuộc Tổng tuyển cử ngày 6 tháng 1 năm 1946, rồi Hiến pháp năm 1946, những bước đi ấy đã đặt những nền móng quan trọng cho Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa trong những năm đầu độc lập.