Bác Hùng đón tôi trong căn nhà nhỏ giản dị. Ở tuổi ngoài 70, mái tóc đã bạc trắng nhưng ánh mắt bác vẫn rực sáng khi nhắc về những năm tháng ở chiến trường. Bác vốn là một lính kỹ thuật, chuyên trách bảo trì xe xích và pháo binh tại tuyến đường Trường Sơn khói lửa những năm 1970.

Dưới góc nhìn của một sinh viên cơ khí, tôi thực sự bị choáng ngợp bởi những câu chuyện

"nghề" trong chiến tranh mà bác kể. Ngày đó, công cụ thiếu thốn đến mức cùng cực. Giữa

rừng sâu nước độc, làm gì có xưởng cơ khí hiện đại với máy tiện CNC hay máy cắt laser. "Cháu

học cơ khí chắc biết, máy móc cần dầu mỡ bôi trơn, cần linh kiện chuẩn xác. Nhưng ở chiến

trường, có khi tụi bác phải dùng mỡ trăn để bôi trơn tạm thời cho pháo nổ súng kịp lúc, hay

dùng vỏ đạn đồng mài mỏng để làm miếng đệm cho động cơ xe tải," bác kể với nụ cười hiền

hậu.

Áp lực mà thế hệ của bác đối mặt không phải là áp lực điểm số hay deadline đồ án cuối kỳ như

chúng tôi bây giờ. Ðó là áp lực của sự sống và cái chết trong từng giây phút. Một bánh răng bị

hỏng đồng nghĩa với việc một khẩu pháo bị "câm lặng" trước hỏa lực địch, một đoàn xe vận

tải chở lương thực, thuốc men bị đình trệ dưới làn bom tọa độ. Những "kỹ sư chân đất" thời ấy

đã dùng sự sáng tạo không giới hạn để biến những mảnh xác máy bay địch thành dụng cụ

sinh hoạt, biến những thanh thép hoen gỉ thành vũ khí sắc bén. Ðó chính là đỉnh cao của tư

duy kỹ thuật: Tư duy vượt lên trên mọi nghịch cảnh để phục vụ Tổ quốc.

Vết sẹo và những bản vẽ không lời

Trong lúc trò chuyện, tôi vô tình nhìn thấy vết sẹo dài trên bắp tay phải của bác – chứng tích

của một trận bom B-52 năm 1972. Bác kể, lúc đó xưởng kỹ thuật dã chiến bị tấn công. Thay vì

chạy vào hầm trú ẩn ngay lập tức, bác và đồng đội đã lao vào lửa đỏ để khuân những thùng

phụ tùng quý giá ra ngoài. Bác bảo: "Người có thể hy sinh, nhưng thiết bị phải giữ được để

anh em còn có cái mà đánh giặc".

Lời nói của bác khiến tôi lặng đi vì xúc động. Chúng tôi ngày nay đôi khi than phiền vì máy

tính chậm, vì phòng thực hành nóng bức, hay vì một bài toán sức bền vật liệu quá khó giải.

Nhưng thế hệ của bác Hùng đã lấy chính thân mình để che chở cho máy móc, lấy máu để viết

nên những trang nhật ký kỹ thuật nơi chiến trường.Sự giao thoa giữa hai thế hệ kỹ thuật

Ngồi bên bác, tôi nhận ra một sự kết nối kỳ lạ. Dù cách nhau hơn nửa thế kỷ, nhưng niềm đam

mê với những cấu kiện, những chuyển động cơ khí vẫn là sợi dây liên kết giữa tôi và bác. Tuy

nhiên, nếu bác Hùng dùng cơ khí để giải phóng dân tộc.Tôi tự hỏi, nếu không có những ngày

"hoa lửa" ấy, liệu chúng tôi có cơ hội được tiếp cận với những công nghệ tiên tiến như bây

giờ? Hòa bình không phải là điều hiển nhiên, nó là kết quả của một quá trình "gia công" bền bỉ

bằng lòng yêu nước. "Ðịa chỉ đỏ" không chỉ là những khu di tích lịch sử như ATK Ðịnh Hóa hay

Ngã ba Ðồng Lộc, mà "địa chỉ đỏ" còn nằm ngay trong chính những câu chuyện của những

nhân chứng sống như bác Hùng.

Lý tưởng sống của người kỹ sư tương lai

Cuộc gặp gỡ này đã thắp lên trong tôi một ngọn lửa mới. Tôi nhận ra rằng học cơ khí không

chỉ đơn thuần là học để chế tạo ra những chiếc máy tốt, mà còn phải học cách vận hành cuộc

đời mình sao cho có ích nhất. "Câu chuyện thời hoa lửa" đã dạy cho tôi biết trân trọng những

gì mình đang có: Một môi trường học tập hòa bình, những người thầy tận tâm và một tương lai

đầy hứa hẹn.

Là một sinh viên Khoa Cơ khí, tôi tự hứa sẽ mang tinh thần của người lính thợ năm xưa vào

trong từng bài thực hành, từng bản thiết kế. Tôi sẽ không chỉ là một kỹ sư giỏi về chuyên môn,

mà còn phải là một công nhân kỹ thuật có bản lĩnh chính trị vững vàng. Tôi muốn chứng minh

rằng, thế hệ sinh viên Gen Z không hề vô tâm hay thờ ơ với lịch sử, mà chúng tôi chọn cách

tiếp nối lịch sử bằng sự nỗ lực và sáng tạo trong lao động, học tập.

Kết bài: Khép lại quá khứ, mở lối tương lai

Buổi chiều trôi qua nhanh, cuộc trò chuyện với bác Hùng khép lại nhưng những dư âm về một

thời hào hùng vẫn còn vang vọng mãi trong tâm trí tôi. Tôi bước ra khỏi nhà bác với một tâm

thế hoàn toàn khác. Mỗi khi cầm chiếc thước cặp hay đứng trước máy tiện, tôi sẽ nhớ về

những "mỡ trăn", những "vỏ đạn" của bác Hùng để tự nhắc mình không bao giờ được phép bỏ

cuộc trước khó khăn.

Cảm ơn Ðề án “Câu chuyện thời hoa lửa” đã cho tôi – Ðoàn Mạnh Cường – cơ hội được lùi lại

một bước để nhìn sâu hơn vào lịch sử dân tộc. Tôi tin rằng, với hành trang là những câu

chuyện của bác Hùng, tôi sẽ vững bước hơn trên con đường sự nghiệp sau này. Chúng tôi sẽ

viết tiếp câu chuyện của cha anh bằng những công trình cơ khí vươn tầm quốc tế, để ngọn lửa

cách mạng mãi mãi rực sáng trong trái tim của mỗi sinh viên Việt Nam.

Tôi tự hào là một sinh viên Khoa Cơ khí, và tôi tự hào về lịch sử vẻ vang của dân tộc mìn