Bác kể chuyện chụp ảnh
Trong những năm tháng hoạt động cách mạng ở nước ngoài cũng như thời kỳ lãnh đạo đất nước, Chủ tịch Hồ Chí Minh có nhiều kỷ niệm gắn liền với nhiếp ảnh. Hai câu chuyện tiêu biểu nhất là những ngày Người làm nghề thợ ảnh tại Paris (Pháp) và bài học ứng xử giản dị khi chụp ảnh cùng các đồng chí, bộ đội sau ngày hòa bình.
1. Thời kỳ làm thợ ảnh ở ngõ Compoint (Paris, Pháp)
Đầu những năm 1920, khi mang tên Nguyễn Ái Quốc sống tại ngõ Compoint (quận 17, Paris), Bác phải làm đủ thứ nghề cực nhọc để vừa kiếm sống, vừa hoạt động cách mạng. Người đã được nhà cách mạng Phan Chu Trinh và họa sĩ, nhiếp ảnh gia Khánh Ký (Nguyễn Đình Khánh) hướng dẫn nghề rửa ảnh, phóng ảnh và chấm sửa ảnh (retouche).
Sau này, Bác thường kể lại quãng đời ấy cho các đồng chí nghe một cách vui vẻ và hóm hỉnh:
Công việc tỉ mỉ, công phu: Lúc bấy giờ kỹ thuật ảnh còn thô sơ, sau khi rửa ảnh trên phim kính thường để lại các đốm mờ, vết xước hoặc tì vết trên mặt nhân vật. Người thợ phải dùng cọ lông nhỏ chấm màu mực nước để "tút" lại từng nét lông mày, khóe mắt, làn da sao cho mịn màng và chân thực.
Tiền công từng hào: Bác kể mỗi bức ảnh sửa xong được chủ trả vài xu hoặc một quan Pháp (franc). Mùa đông Paris tuyết rơi lạnh buốt thấu xương, Bác phải vừa chấm ảnh vừa để một viên gạch sưởi dưới chân cho đỡ cóng tay để kịp giao ảnh lấy tiền mua bánh mì và củi sưởi.
Nghề ảnh không chỉ giúp Người tự lập mưu sinh nơi đất khách quê người mà còn rèn cho Bác tính cẩn trọng, tỉ mỉ và óc thẩm mỹ tạo hình sâu sắc.
2. "Chụp ảnh thì ai đứng giữa?"
Sau ngày hòa bình lập lại (1954), có rất nhiều dịp các đoàn thể, anh chị em văn nghệ sĩ, chiến sĩ và cán bộ về Phủ Chủ tịch thăm Bác và đề nghị được chụp một bức ảnh kỷ niệm chung với Người.
Trong một lần tiếp đón, các đồng chí ban tổ chức loay hoay sắp xếp đội hình: xếp hàng lối nghiêm ngắn, nhường chiếc ghế trang trọng ở chính giữa cho Bác, còn mọi người đứng dạt sang hai bên và lùi về phía sau giữ khoảng cách tôn kính.
Thấy mọi người quá câu nệ và khách sáo, Bác xua tay cười bảo:
"Các chú không cần phải xếp hàng nghiêm như duyệt binh thế đâu. Bác cháu mình quây quần lại với nhau cho ấm cúng."
Mọi người vẫn ngập ngừng nhường Bác đứng ở vị trí trung tâm nổi bật nhất, Bác liền hóm hỉnh nói:
"Chụp ảnh kỷ niệm là để ghi lại tình cảm gia đình, tình đồng chí. Ai thấp thì đứng trước, ai cao thì đứng sau. Chứ các chú cứ nhường Bác đứng giữa, đến lúc rửa ảnh ra trông Bác như ông tướng cai quản cấp dưới, xa cách đồng bào lắm!"
Nói rồi, Bác tự tay kéo một đồng chí chiến sĩ trẻ đứng cạnh mình, khoác vai một cán bộ khác rồi tươi cười bảo đồng chí thợ ảnh bấm máy. Tấm ảnh kỷ niệm năm ấy tràn ngập sự ấm áp, tự nhiên như một gia đình sum vầy bên người Cha già.
3. Lời căn dặn dành cho các phóng viên nhiếp ảnh
Với các phóng viên ảnh chiến trường và nhiếp ảnh gia thông tấn, Bác thường ân cần dặn dò:
Tiết kiệm vật tư: Thời kháng chiến phim ảnh rất khan hiếm, Bác nhắc các phóng viên phải ngắm cho thật kỹ, căn ánh sáng chuẩn xác, không được bấm máy bừa bãi gây lãng phí phim và hóa chất rửa ảnh của Nhà nước.
Chân thật và sống động: Chụp bộ đội, nhân dân phải bắt được khoảnh khắc lao động, chiến đấu tự nhiên, không nên bắt mọi người phải gượng gạo đứng tạo dáng giả tạo làm mất đi hơi thở sinh động của cuộc sống.
