Bác Lê Bá Thêm kể về 40 năm đi tìm mộ đồng đội Nguyễn Văn Bình

Năm ấy là một mùa mưa trên chiến trường. Rừng già âm u, đất đỏ bám đầy đôi chân người lính. Đơn vị bác nhận nhiệm vụ giữ một con đường chiến lược. Trong đơn vị có một người bạn rất thân với bác tên là Bình. Bình là người hiền lành, ít nói, nhưng rất gan dạ. Trong ba lô của anh lúc nào cũng có một cuốn sổ nhỏ và một tấm ảnh chụp mẹ già. Mỗi lần nghỉ chân, anh lại lấy cuốn sổ ra viết vài dòng nhật ký. Có lần bác hỏi: “Cậu viết gì thế?” Bình cười nhẹ rồi nói: “Tôi viết lại những ngày ở chiến trường. Nếu sau này tôi không trở về… biết đâu ai đó đọc được sẽ mang về cho mẹ tôi.” Nghe anh nói vậy, bác chỉ cười gạt đi. Lúc ấy ai cũng nghĩ chiến tranh rồi sẽ qua, mình nhất định sẽ trở về. Nhưng một trận đánh lớn đã xảy ra. Đêm đó pháo sáng rực cả bầu trời. Địch tấn công rất dữ dội. Tiếng súng, tiếng pháo, tiếng đất đá nổ tung khiến cả cánh rừng rung chuyển. Trong lúc chiến đấu, Bình lao lên kéo một đồng đội bị thương ra khỏi vùng đạn. Nhưng ngay lúc đó một quả đạn pháo rơi xuống rất gần. Khi khói bụi tan đi… Bình đã nằm lại. Vì trận đánh quá ác liệt, đơn vị phải tiếp tục hành quân ngay trong đêm. Chúng bác chỉ kịp chôn anh bên một gốc cây lớn trên sườn đồi, cắm tạm một cành cây làm dấu. Bác còn nhớ rõ lúc đó mình đã nói khẽ: “Sau này hòa bình… tôi sẽ quay lại tìm cậu.” Nhưng chiến tranh kéo dài, đơn vị liên tục di chuyển. Rồi hòa bình lập lại. Ai nấy trở về quê hương, bắt đầu cuộc sống mới. Thế nhưng trong lòng bác luôn day dứt. Hình ảnh người bạn nằm lại giữa rừng năm ấy không bao giờ phai. Suốt nhiều năm, bác cố gắng tìm lại chiến trường cũ. Nhưng rừng núi đã thay đổi, cây cối mọc lên dày đặc, con đường ngày xưa không còn dấu vết. Có lúc bác tưởng mình sẽ không bao giờ tìm lại được nơi Bình nằm nữa. Mãi đến 40 năm sau, trong một lần trở lại cùng đội tìm kiếm hài cốt liệt sĩ, bác đi ngang một sườn đồi quen quen. Bác nhìn thấy một gốc cây cổ thụ rất lớn. Bỗng nhiên ký ức năm xưa ùa về. Bác nói với mọi người: “Có thể… bạn tôi nằm ở đâu đó gần đây.” Sau khi đào tìm một lúc, chúng bác phát hiện một bộ hài cốt cùng với một cuốn sổ nhỏ đã mục gần hết và chiếc lược cũ. Bác cầm cuốn sổ lên, tay run run. Dù giấy đã mục nát, nhưng ở trang đầu vẫn còn đọc được mấy chữ:

“Nguyễn Văn Bình – gửi mẹ ở quê nhà.” Lúc đó bác không kìm được nước mắt. Sau 40 năm, cuối cùng bác cũng tìm được người đồng đội của mình. Chúng bác đưa hài cốt anh về nghĩa trang liệt sĩ. Hôm đưa anh về quê, mẹ anh lúc ấy đã gần trăm tuổi. Bà run run đặt tay lên chiếc tiểu sành rồi nói: “Con tôi… cuối cùng cũng về nhà.”

Các cháu ạ, chiến tranh đã lùi xa rất lâu rồi. Nhưng với những người lính như bác, tình đồng đội và ký ức về những người đã nằm lại nơi chiến trường sẽ không bao giờ mất. Bốn mươi năm đi tìm một ngôi mộ – không phải chỉ để hoàn thành một lời hứa, mà còn để trả lại một người con cho đất mẹ, một người con cho gia đình. Bác kể câu chuyện này để các cháu hiểu rằng: Hòa bình hôm nay được đánh đổi bằng biết bao tuổi trẻ và máu xương của những người đi trước. Hãy sống thật xứng đáng với sự hy sinh ấy.