Bác Phạm Quang Hùng – Những dấu tích không phai của một thời kháng chiến

Bác Phạm Quang Hùng – Những dấu tích không phai của một thời kháng chiến

Có những câu chuyện về chiến tranh được kể bằng những con số, những mốc thời gian, những trận đánh và những trang sử. Nhưng cũng có những câu chuyện được lưu giữ trong chính cuộc đời của những con người đã đi qua chiến tranh. Năm tháng có thể trôi qua, quê hương có thể đổi thay, những chiến trường năm xưa có thể trở thành những vùng đất thanh bình, nhưng những dấu tích mà chiến tranh để lại trên cuộc đời của người lính thì không phải lúc nào cũng có thể nhìn thấy bằng mắt thường.

Bác Phạm Quang Hùng là một trong những người đã mang theo một phần ký ức của thời kỳ kháng chiến bước vào cuộc sống hòa bình hôm nay.

Là người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hóa học, bác hiện được xác định có tỷ lệ suy giảm khả năng lao động 21%. Đằng sau con số ấy là một câu chuyện dài về một thế hệ đã từng sống trong những năm tháng đất nước còn chìm trong chiến tranh, khi tuổi trẻ của biết bao người gắn liền với nhiệm vụ, với gian khổ và với những lựa chọn mà hôm nay nhìn lại, chúng ta càng cảm nhận được giá trị của sự hy sinh.

Trong chiến tranh, con người không có nhiều cơ hội để lựa chọn cho riêng mình một cuộc sống bình yên. Khi Tổ quốc cần, những người thanh niên của thế hệ ấy đã lên đường, mang theo sức trẻ, niềm tin và khát vọng về một ngày đất nước được hòa bình, thống nhất. Họ có thể chưa biết phía trước sẽ là những gì, cũng không thể biết mình sẽ trở về sau bao lâu, trở về trong hình hài như thế nào, nhưng họ vẫn bước đi.

Những năm tháng kháng chiến là những năm tháng mà cuộc sống luôn đặt con người trước những thử thách khắc nghiệt. Chiến trường không chỉ có bom đạn và những trận chiến trực diện, mà còn có những điều kiện sống thiếu thốn, những môi trường khắc nghiệt và những nguy cơ mà hậu quả đôi khi chỉ bộc lộ sau nhiều năm.

Có những người trở về từ chiến trường với những vết thương có thể nhìn thấy. Nhưng cũng có những người mang theo những tổn thương âm thầm, không dễ nhận biết ngay sau ngày đất nước hòa bình. Chất độc hóa học là một trong những hậu quả dai dẳng như thế. Nó không chỉ thuộc về quá khứ, mà có thể tiếp tục ảnh hưởng đến sức khỏe và cuộc sống của người đã từng tham gia kháng chiến trong nhiều năm về sau.

Với bác Phạm Quang Hùng, chiến tranh đã khép lại nhưng những ảnh hưởng của nó vẫn còn hiện diện. Cuộc sống sau ngày hòa bình mở ra một chặng đường mới, nhưng đó không phải lúc nào cũng là một hành trình dễ dàng. Từ môi trường chiến tranh trở về với đời thường, những người như bác phải từng bước thích nghi với cuộc sống mới, chăm lo gia đình, lao động và tiếp tục xây dựng quê hương trong điều kiện sức khỏe đã bị ảnh hưởng.

Có lẽ điều đáng quý nhất chính là ở chỗ: dù chiến tranh đã để lại những dấu tích trên cuộc đời, bác vẫn tiếp tục bước về phía trước.

Bởi đối với một thế hệ đã từng trải qua chiến tranh, trở về không có nghĩa là cuộc hành trình kết thúc. Sau tiếng súng là một cuộc chiến khác – cuộc chiến của cuộc sống đời thường. Đó là việc xây dựng gia đình, nuôi dạy con cái, lao động, giữ gìn phẩm chất của người từng tham gia kháng chiến và sống có trách nhiệm với cộng đồng.

Nhìn vào cuộc đời bác Hùng hôm nay, chúng ta không chỉ nhìn thấy một người có chế độ chính sách dành cho người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hóa học. Điều đáng nhìn thấy hơn là hình ảnh một con người đã đi qua một thời kỳ đặc biệt của lịch sử và tiếp tục mang những ký ức ấy vào cuộc sống hòa bình.

Mỗi năm tháng đi qua lại khiến chúng ta hiểu thêm rằng, giá trị của hòa bình không phải điều tự nhiên mà có. Hòa bình được đánh đổi bằng tuổi trẻ, bằng sức khỏe, bằng những năm tháng xa gia đình và bằng cả những mất mát mà đôi khi phải nhiều năm sau mới có thể nhận diện hết.

Bởi vậy, khi hôm nay chúng ta gặp những người như bác Phạm Quang Hùng trong cuộc sống đời thường, đó không chỉ là một cuộc gặp gỡ giữa các thế hệ. Đó còn là một dịp để thế hệ hôm nay được lắng nghe lịch sử từ một nhân chứng sống. Những điều bác đã trải qua giúp chúng ta hiểu rằng lịch sử không chỉ nằm trong sách vở, bảo tàng hay những địa danh đã được ghi dấu; lịch sử còn hiện diện trong từng mái nhà, trong ký ức của mỗi người và trong cuộc đời của những người đã trực tiếp đi qua chiến tranh.

Đối với thế hệ trẻ hôm nay, những câu chuyện ấy càng có ý nghĩa.

Chúng ta sinh ra trong hòa bình nên có thể dễ dàng xem sự bình yên là điều vốn có. Một con đường sạch đẹp, một mái trường, một gia đình sum họp, một ngày được học tập và làm việc trong bình yên – tất cả dường như rất đỗi bình thường. Nhưng khi lắng nghe câu chuyện của những người từng trải qua chiến tranh, chúng ta mới hiểu rằng để có được những điều bình thường ấy, đã có biết bao con người phải trải qua những tháng ngày không bình thường.

Bác Phạm Quang Hùng và những người cùng thế hệ chính là những người mang theo một phần ký ức ấy.

Con số 21% suy giảm khả năng lao động có thể được ghi trong một hồ sơ chính sách, nhưng nếu nhìn sâu hơn, đó là một phần dấu tích của chiến tranh trên cuộc đời một con người. Đằng sau con số là một quãng đời đã từng cống hiến, là những năm tháng đã đi qua trong hoàn cảnh đất nước còn gian lao, và là những ảnh hưởng còn tiếp tục hiện diện trong cuộc sống sau này.

Vì thế, sự tri ân đối với những người có công không chỉ nằm ở những chế độ, chính sách hay những cuộc thăm hỏi. Quan trọng hơn, đó là sự ghi nhớ và trân trọng của các thế hệ hôm nay đối với những đóng góp của họ. Để mỗi câu chuyện được kể lại không bị chìm vào quên lãng; để những ký ức của một thời không chỉ thuộc về quá khứ mà trở thành bài học sống động cho hiện tại và tương lai.

Có thể chiến tranh đã lùi xa, nhưng ký ức về chiến tranh không nên bị lãng quên.

Có thể những thế hệ đã trực tiếp cầm súng ngày một già đi, nhưng những câu chuyện họ để lại cần được tiếp nối bằng trách nhiệm của thế hệ hôm nay.

Và có thể những dấu tích trên cơ thể không thể hoàn toàn mất đi, nhưng từ những dấu tích ấy, chúng ta càng hiểu sâu sắc hơn giá trị của hai chữ hòa bình.

Câu chuyện của bác Phạm Quang Hùng vì thế không chỉ là câu chuyện về những ảnh hưởng còn lại sau chiến tranh. Đó là câu chuyện về một thế hệ đã sống, đã cống hiến và đã đi qua những năm tháng đầy thử thách; là lời nhắc nhở nhẹ nhàng nhưng sâu sắc đối với thế hệ hôm nay rằng: được sống trong hòa bình là một may mắn, nhưng biết trân trọng hòa bình, biết ơn những người đã góp phần gìn giữ hòa bình và sống có trách nhiệm với quê hương, đất nước – đó mới là cách thiết thực để tiếp nối những giá trị mà thế hệ đi trước đã trao lại.