Bác sĩ Đặng Thùy Trâm và cuốn nhật ký giữa chiến trường Quảng Ngãi

Năm 1966, sau khi tốt nghiệp Trường Đại học Y Hà Nội, Đặng Thùy Trâm tình nguyện vào chiến trường miền Nam.

Đó là thời điểm chiến sự ở Khu V, đặc biệt tại huyện Đức Phổ, tỉnh Quảng Ngãi, vô cùng ác liệt. Thiếu thuốc men, thiếu dụng cụ y tế, bệnh xá dã chiến thường xuyên phải di chuyển để tránh các cuộc càn quét.

Là một bác sĩ trẻ, Đặng Thùy Trâm vừa trực tiếp phẫu thuật, vừa chăm sóc thương binh, vừa động viên những chiến sĩ đang chiến đấu. Có những ngày chị làm việc liên tục hàng chục giờ trong ánh đèn dầu hoặc dưới những căn hầm đào sâu trong lòng đất.

Mỗi khi có thời gian hiếm hoi để nghỉ ngơi, chị lại mở cuốn sổ nhỏ và viết.

Trong những trang nhật ký ấy không chỉ có tiếng bom, tiếng súng, mà còn có nỗi nhớ Hà Nội, nhớ gia đình, nhớ những đồng nghiệp và những ước mơ rất bình dị của tuổi trẻ.

Chị từng viết về niềm đau khi chứng kiến đồng đội hy sinh, về niềm vui khi cứu sống được một thương binh, và về niềm tin rằng cuộc chiến rồi sẽ kết thúc để đất nước được hòa bình.

Ngày 22 tháng 6 năm 1970, trên đường công tác, Đặng Thùy Trâm hy sinh trong một cuộc đụng độ.

Sau trận đánh, một đơn vị quân đội Mỹ thu giữ ba lô của chị. Theo quy định lúc bấy giờ, nhiều tài liệu của phía đối phương sẽ bị tiêu hủy.

Tuy nhiên, một phiên dịch người Việt làm việc cho quân đội Mỹ đã nói với sĩ quan Mỹ Frederic Whitehurst:

"Đừng đốt cuốn sổ này. Trong đó đã có lửa rồi."

Câu nói ấy đã khiến Whitehurst thay đổi quyết định.

Ông giữ lại hai cuốn nhật ký của Đặng Thùy Trâm và mang về Hoa Kỳ.

Suốt 35 năm, những cuốn sổ được ông cất giữ cẩn thận, luôn mong một ngày có thể trao lại cho gia đình người nữ bác sĩ mà ông chưa từng gặp.

Đến năm 2005, với sự hỗ trợ của nhiều cá nhân và tổ chức, cuốn nhật ký đã trở về Việt Nam, đúng với gia đình của Đặng Thùy Trâm.

Khi được công bố, "Nhật ký Đặng Thùy Trâm" nhanh chóng trở thành một hiện tượng xuất bản. Hàng triệu độc giả đã xúc động trước những dòng viết chân thành của một bác sĩ trẻ giữa chiến tranh.

Cuốn nhật ký không kể về những chiến công lẫy lừng.

Nó kể về lòng nhân ái của người thầy thuốc, về tình yêu quê hương, về khát vọng hòa bình và những ước mơ rất đỗi bình thường của một cô gái mới ngoài hai mươi tuổi.

Đó cũng chính là điều khiến tác phẩm vượt qua ranh giới của thời gian và quốc gia.

Ngày nay, khi đọc lại những trang nhật ký ấy, nhiều người nhận ra rằng chiến tranh không chỉ được ghi lại bằng những trận đánh, mà còn bằng những trái tim biết yêu thương và hy sinh.

Câu chuyện của Đặng Thùy Trâm là minh chứng rằng, giữa khói lửa chiến tranh, lòng nhân hậu và niềm tin vào con người vẫn luôn tỏa sáng.