Bác sĩ Lê Văn An - 81 ngày đêm cấp cứu và cấp cứu

Bác sĩ Lê Văn An, nguyên Viện trưởng Viện 51 đặc khu Quảng Ninh, nay là Quân khu 3. Ông là bác sĩ cuối cùng rút khỏi thành cổ Quảng Trị. Dù đã ở tuổi xưa nay hiếm nhưng nhìn ông vẫn nhanh nhẹn hoạt bát, đôi mắt sáng và giọng nói hào sảng. Ông kể: Dù gia đình không có người theo nghiệp y nhưng ngay từ nhỏ tôi luôn ao ước được làm bác sĩ, nên đã quyết tâm thi đỗ Học viện Quân y, niên khóa 1966 – 1972. Kết thúc khóa học tôi được giữ lại trường làm giảng viên. Làm giảng viên chưa được bao lâu, theo lệnh của Bộ Quốc phòng, tôi cùng 700 cán bộ, giảng viên, sinh viên đi phục vụ chiến trường. Đoàn được chia thành nhiều nhóm, phục vụ từ nam Quân khu 4 trở vào chiến trường B5. Đến giai đoạn 2 của chiến dịch, tôi được bổ sung về Đại đội quân y, Trung đoàn 48, Sư đoàn 320B chốt giữ thành cổ Quảng Trị.

Trò chuyện với chúng tôi, ông còn nhớ như in trên đường đi vào trong thành theo lệnh điều động, các làng mạc đã xác xơ vì bom đạn; không một mái nhà, gốc cây nào còn nguyên vẹn; Vào mùa mưa ở Quảng Trị, mưa tầm tã, nước sông Thạch Hãn dâng cao, trong khi bom pháo các loại vẫn “rải thảm” trên không. Đội phẫu phải chèo thuyền cao su để sang sông, tới bờ bên thị xã, đội phẫu vừa tránh đạn pháo, vừa phải bò men theo mép hào giao thông chạy vào hầm phẫu. Cảnh tượng ác liệt đầu tiên đập vào mắt đội phẫu là thương binh nằm, ngồi la liệt lẫn với tử sỹ chưa được chôn cất. Công việc hết sức khó khăn và vất vả trong khi đội phẫu do ông chỉ huy khi đó còn có 2 sinh viên và 10 nhân viên phục vụ (trong đó có 5 y tá và 5 chiến sĩ vận tải), nhiệm vụ chính là cướp cứu và cấp cứu. Lý giải tại sao lại gọi là cướp cứu, ông cho biết: Thời điểm đó, ta và địch giành giật từng tấc đất, đội phẫu luôn đi theo sau bộ đội, nếu có ai bị thương là “cướp” về sau để cấp cứu luôn. Vừa tránh làn đạn của kẻ thù, vừa đi theo sau để kịp thời ứng cứu cho đồng đội nên chúng tôi gọi nhiệm vụ của mình và đội phẫu là “vừa cướp cứu, vừa cấp cứu”.

Kể đến đây, giọng ông như trùng lại, bởi những ký ức của những năm tháng chiến tranh ác liệt cứ ám ảnh ông, “chỉ trong một đêm số thương binh nặng dồn về hầm phẫu càng lúc càng đông. Cơ sở thuốc và bông băng đã hết hoặc bị vùi lấp do bom phá. Công tác chuyển thương binh trở thành vấn đề cấp bách. Trong thời khắc sinh tử ấy, đêm 16 tháng 9 năm 1972, có lẽ ông và đội phẫu không bao giờ quên được. Địch bắn phá ác liệt, số thương binh bị thương càng lúc càng nhiều, cả đội phẫu không còn có một cuộn băng, một ống thuốc, không có cơm ăn đã mấy tuần, chỉ có lương khô. Nước uống được múc từ hố bom hoặc chờ đêm địch dừng bắn, bò xuống sông lấy nước về. Cả thương binh lẫn đội phẫu đều không được ngủ; ngày cũng như đêm cố thủ trong hầm.

Sau khi giành được thắng lợi, nhận được lệnh rút khỏi thành cổ. Lúc này trong hầm phẫu còn 22 thương binh, 22 giờ, đội phẫu tổ chức cho thương binh chuyển về phía sau với phương châm ai còn đi được thì dùng bao ny lon đựng gạo làm phao bơi qua sông. Những thương binh nặng bám chiến sỹ vận tải dìu sang. Gần 3 giờ sáng, thương binh cuối cùng bị gãy hai xương cẳng chân được đặt lên phao, bác sĩ An cột vào người, vừa bơi vừa kéo sang sông. Là những người rút khỏi thành cổ Quảng Trị sau cùng. Kết thúc 81 ngày đêm cùng đồng đội chốt giữ thành cổ Quảng Trị, đội phẫu của bác sĩ An đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ đến phút cuối cùng của chiến dịch.