Bác sĩ liệt sĩ Đặng Thùy Trâm (1942–1970)

Đặng Thùy Trâm sinh ngày 26/11/1942 tại Huế trong một gia đình trí thức yêu nước. Sau khi tốt nghiệp Đại học Y Hà Nội, cô đã không chọn một cuộc sống an toàn ở hậu phương. Tháng 12/1966, cô lên đường vào chiến trường, trở thành bác sĩ quân y phục vụ trong lực lượng Quân đội Nhân dân Việt Nam tại chiến trường Quảng Ngãi, nơi bom đạn dày đặc và thương vong luôn rình rập.

Tại Đức Phổ – Quảng Ngãi, Đặng Thùy Trâm không chỉ chữa trị cho hàng nghìn thương binh, mà còn lập một bệnh xá giữa rừng sâu, nơi cô cùng đồng đội chăm sóc những người bị thương, giữa tiếng bom, sự đói khát và hiểm nguy mỗi ngày. Như cô ghi lại trong nhật ký của mình, đó là những ngày mà “mọi hơi thở đều nal lửa, nhưng trái tim vẫn hướng về hòa bình”.

Trong những năm tháng trên tuyến lửa ấy, cô viết nhật ký — không chỉ kể lại việc cứu chữa thương binh mà còn ghi lại những suy nghĩ rất đời thường về gia đình, về tuổi trẻ và khát vọng hòa bình. Hai cuốn nhật ký viết tay của cô từ 8/4/1968 đến 20/6/1970 — hai ngày trước khi cô hy sinh — đã được quân đội Mỹ thu giữ nhưng không bị thiêu hủy nhờ lời khuyên của một phiên dịch viên: “Đừng đốt — trong đó đã có lửa rồi.” Sau này, những trang nhật ký ấy được trả lại cho gia đình và xuất bản tại Việt Nam, trở thành một hiện tượng văn hóa với hàng trăm nghìn bản in, được dịch ra nhiều thứ tiếng trên thế giới.

Ngày 22/6/1970, khi mới 27 tuổi, Đặng Thùy Trâm đã hy sinh tại Đức Phổ trong một cuộc phục kích của địch. Cô ra đi như một người chiến sĩ thực thụ, với trái tim bác sĩ luôn hướng về người bệnh và lý tưởng hòa bình.

Sau nhiều năm, hai cuốn nhật ký của cô đã được công bố rộng rãi, trong đó thể hiện cả nỗi buồn, lòng yêu thương đồng đội và khát vọng hòa bình sâu sắc — khiến người đọc không khỏi xúc động và ngợi ca. Cuốn nhật ký được ví là một trong những tư liệu chân thực nhất về chiến tranh từ phía Việt Nam, giúp thế hệ hôm nay hiểu rõ hơn nỗi đau và khát vọng của những người đã sống và chiến đấu trong thời hoa lửa.

“Không phải ngày mai anh sẽ chết, mà chính là hôm nay…” — đó chính là cảm nhận được ghi lại trong những trang nhật ký đầy lửa và hy vọng của bác sĩ Đặng Thùy Trâm.