BÁC SĨ, LIỆT SĨ ĐẶNG THÙY TRÂM – TẤM GƯƠNG VỀ LÒNG NHÂN ÁI, TINH THẦN CỐNG HIẾN VÀ LÝ TƯỞNG SỐNG CỦA TUỔI TRẺ VIỆT NAM - PHẦN V

Nhật ký Đặng Thùy Trâm và hành trình trở về với gia đình

Một trong những dấu ấn đặc biệt nhất trong cuộc đời Đặng Thùy Trâm là cuốn nhật ký chị viết trong những năm tháng công tác tại chiến trường. Nhật ký ghi lại những sự kiện trong cuộc sống, công việc cứu chữa thương binh, tình cảm với gia đình, suy nghĩ về đồng đội, những mất mát của chiến tranh và những trăn trở của một người trẻ trước trách nhiệm với đất nước.

Cuốn nhật ký không chỉ là tư liệu cá nhân mà còn cung cấp một góc nhìn về đời sống tinh thần của người làm nhiệm vụ tại chiến trường. Trong đó, những suy nghĩ về lý tưởng và trách nhiệm cùng tồn tại với nỗi nhớ gia đình, những cảm xúc riêng tư và những khoảnh khắc yếu lòng. Sự đan xen này giúp người đọc hiểu rõ hơn đời sống nội tâm của một nữ bác sĩ trẻ, thay vì chỉ nhìn chị qua những hình ảnh mang tính biểu tượng.

Sau khi Đặng Thùy Trâm hy sinh, những cuốn nhật ký của chị rơi vào tay quân đội Mỹ. Cựu quân nhân Mỹ Fred Whitehurst đã giữ lại cuốn nhật ký thay vì để nó bị tiêu hủy. Về sau, thông qua những người có liên quan và quá trình tìm kiếm thông tin, nội dung nhật ký được xác định là của một nữ bác sĩ Việt Nam đã hy sinh trong chiến tranh.

Năm 2005, thông tin về cuốn nhật ký được đưa đến gia đình Đặng Thùy Trâm thông qua quá trình kết nối của những người Mỹ từng tham gia chiến tranh và những người hỗ trợ tìm kiếm. Cuộc gặp gỡ giữa gia đình chị với những người góp phần lưu giữ và đưa tư liệu trở lại đã trở thành một dấu mốc quan trọng trong hành trình của cuốn sách.

Sau khi được công bố, Nhật ký Đặng Thùy Trâm nhận được sự quan tâm rộng rãi của độc giả trong nước và quốc tế. Cuốn sách được tái bản, giới thiệu và dịch sang nhiều ngôn ngữ, góp phần đưa câu chuyện về một nữ bác sĩ Việt Nam đến với những độc giả chưa từng trải qua chiến tranh.

Điều làm nên sức lan tỏa của nhật ký không chỉ là hoàn cảnh đặc biệt của việc tìm thấy và trao trả bản thảo, mà còn là tính chân thực trong cách người viết ghi lại cuộc sống. Những trang viết thể hiện tình cảm với gia đình, sự gắn bó với người bệnh, nỗi đau trước mất mát và khát vọng về tương lai. Qua đó, nhật ký trở thành một tư liệu lịch sử và văn hóa có giá trị, giúp người đọc tiếp cận chiến tranh từ góc nhìn của một cá nhân trực tiếp sống và làm việc trong hoàn cảnh ấy.

Năm 2025, nhân dịp kỷ niệm 55 năm ngày hy sinh của Đặng Thùy Trâm và 20 năm cuốn nhật ký được công bố rộng rãi, nhiều hoạt động tưởng niệm và giới thiệu tư liệu tiếp tục được tổ chức. Một số công trình mới về cuộc đời chị cũng được giới thiệu, bổ sung những ký ức gia đình và tư liệu chưa từng công bố rộng rãi.