Bác sĩ - liệt sĩ Hàng Nhựt Tâm - Một tượng đài bất tử
Năm 13 tuổi, anh học trường tiểu học kháng chiến Đồng Tháp Mười. Từ năm 1954, tập kết ra Bắc, Tâm vào học Trường học sinh Miền Nam và được kết nạp vào Đoàn Thanh niên Lao động Việt Nam. Năm 1961, anh vào Đại học Y khoa Hà Nội, cùng lớp với Đặng Thùy Trâm, Nguyễn Việt Tuyết… Đến năm 1964, Bộ Y tế và trường Đại học Y Hà Nội chọn khoảng 40 sinh viên khóa 1961-1966, tách thành một lớp riêng không nghỉ hè, nghỉ Tết, tập trung học một số chuyên khoa sâu theo yêu cầu của chiến trường miền Nam. Tiêu chí tuyển chọn những sinh viên quê miền Nam, có sức khỏe, nhiệt tình trở lại chiến trường công tác, trung thành với cách mạng… Trong số đó có Hàng Nhựt Tâm, một sinh viên hiền lành, chân thật, nhân hậu.
Tốt nghiệp ra trường, bác sĩ Hàng Nhựt Tâm được cử sang Liên Xô tiếp tục con đường học vấn. Thời kỳ này, Mỹ ồ ạt đổ quân vào miền Nam Việt Nam. Như bao bạn bè khác, Tâm không còn lòng dạ nào để học tập. Cộng thêm nỗi nhớ nhà, nhớ ba má, đã khiến anh quyết định phải mau chóng trở về quê hương để góp sức mình, sát cánh cùng đồng bào, đồng chí chiến đấu bảo vệ quê hương.
Cuối cùng, Hàng Nhựt Tâm cũng được toại nguyện. Anh cùng các bạn trong lớp khoác ba lô, hăm hở vượt Trường Sơn về miền Nam. Hàng Nhựt Tâm nhận công tác ở Ban Dân y khu 8. Chưa kịp ấm chỗ thì anh được lệnh cùng bác sĩ Trần Hữu Hằng đi chi viện cho tỉnh Bến Tre. Cuối năm 1967, trước lúc chia tay bác sĩ Lê Minh Trí để chuyển về làm Trưởng ban Dân y H10 (Ban Dân y thị xã Mỹ Tho), Hàng Nhựt Tâm còn kịp trao cho bạn bản chép tay bài hát Hồ Chí Minh đẹp nhất tên Người của nhạc sĩ Trần Kiết Tường: “Tôi hát ngàn lời ca nồng nàn hơn nắng ban mai, đẹp tình hơn cánh hoa mai, hùng thiêng hơn núi sông dài, là một niềm tin Hồ Chí Minh, Hồ Chí Minh đẹp nhất tên Người, là một niềm tin…”. Thời gian công tác tại quê hương Đồng Khởi anh hùng, Hàng Nhựt Tâm đã có một tình yêu nồng cháy với một người con gái xứ dừa xinh đẹp. Hai người đã hẹn ngày hết chiến tranh thì anh sẽ trở lại Mỏ Cày, Bến Tre làm lễ thành hôn…
Bấy giờ, chiến trường Mỹ Tho bị địch đánh phá rất ác liệt. Nơi đứng chân của Ban Dân y ở kênh Tây - Nguyễn Văn Tiếp liên tục bị máy bay địch dội bom. Địa hình nơi đây mỏng và trống trơn. Ban đêm, pháo địch từ Bình Đại liên hồi kỳ trận nã vào căn cứ của ta. Trước khi cuộc Tổng tiến công và nổi dậy xuân Mậu Thân-1968 mở màn, bác sĩ Hàng Nhựt Tâm tham gia chống càn tại xã Mỹ Phước Tây, huyện Cai Lậy.
Ngày 13/1/1968, biệt kích Mỹ cùng lính sư đoàn 7 càn quét từ kinh Nguyễn Văn Tiếp đến kinh Tây. Một số người rút lui về Trảng Mù, riêng bác sĩ Hàng Nhựt Tâm vẫn kiên trì bám trụ. Do có kẻ đầu hàng phản bội, dẫn địch về khui hầm súng của X12, gần kề hầm bí mật của Hàng Nhựt Tâm.
Một tiếng nổ lớn khiến đất quanh hầm bay tung tóe, bốc luôn cả nắp hầm bí mật. Phát hiện có người ở dưới hầm, bọn địch liền bắc loa gọi hàng và xúm lại tính bắt sống. Người bác sĩ trẻ trả lời giặc bằng những quả lựu đạn da láng.
Anh dùng khẩu súng ngắn K54 bắn hết cả hai băng đạn, diệt 3 tên địch, làm bị thương một số tên khác. Hàng trăm tên địch khép chặt vòng vây, chúng dùng M79 nã vào hầm. Hàng Nhựt Tâm anh dũng hy sinh. Bọn địch lôi xác anh lên miệng hầm rồi mổ bụng, moi gan, chúng đem vào nhà dân rêu rao “đây là gan của tên Việt cộng, can đảm chưa từng thấy”.
