Bác sĩ nhi khoa Paris trở về sáng lập Mặt trận Dân tộc Giải phóng

Dương Quỳnh Hoa sinh năm 1930, là con gái út của Giáo sư Dương Minh Thới, một nhà giáo dạy Việt văn ở Sài Gòn nổi tiếng thuộc lòng và thường đọc lại nhiều đoạn văn trong "Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc" của Nguyễn Đình Chiểu cho học sinh nghe. Bà theo học y khoa tại Sài Gòn, rồi sang Pháp năm 1948 học tiếp, đỗ bác sĩ năm 1953 và tốt nghiệp chuyên ngành nhi khoa, sản phụ khoa năm 1954. Tại Pháp, bà đã liên lạc và tham gia hoạt động cùng Đảng Cộng sản Pháp trong những năm 1948-1954, đây chính là yếu tố quan trọng thúc đẩy bà đi theo con đường cách mạng.

Năm 1954, bà trở về Sài Gòn và tham gia hoạt động tích cực trong giới trí thức thành phố. Tháng 12 năm 1960, bà trở thành một trong những thành viên sáng lập Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam, với bí danh Thùy Dương, sau đó tiếp tục hoạt động trong nội thành Sài Gòn. Được tin bà tham gia cách mạng, chính quyền Nguyễn Văn Thiệu đã tuyên án tử hình vắng mặt và tịch thu toàn bộ tài sản của bà, trong đó có cả căn biệt thự của bà tại Đà Lạt.

Sau sự kiện Tết Mậu Thân năm 1968, bà chạy vào "bưng" qua ngõ Ba Thu, Mộc Hóa. Trong bưng, bà gặp và kết hôn với giáo sư Huỳnh Văn Nghị. Trong thời gian ở chiến khu, con trai bà, Huỳnh Trung Sơn, mắc bệnh viêm màng não mà không có thuốc để chữa trị, và đã mất khi mới 8 tháng tuổi. Tháng 9 năm 1969, khi Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam được thành lập, bà được cử làm Bộ trưởng Bộ Y tế Xã hội và Thương binh, với quan điểm của lãnh đạo lúc đó là bằng chuyên môn và tấm lòng, bà sẽ chăm sóc tốt sức khỏe người dân, và bằng uy tín của mình, bà sẽ tập hợp được lực lượng trí thức y dược Sài Gòn.