Bác sĩ Phạm Ngọc Thạch: Người anh hùng y tế và người con ưu tú của dân tộc

Bác sĩ Phạm Ngọc Thạch (1909 – 1968) là một trong những gương mặt kiệt xuất của trí thức Việt Nam thế kỷ XX. Không chỉ là một bác sĩ y khoa tài ba, ông còn là một nhà hoạt động cách mạng kiên trung, người đặt nền móng cho hệ thống y tế nhân dân và giữ vị trí Bộ trưởng Bộ Y tế đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

Sinh ra tại Quy Nhơn trong một gia đình trí thức, Phạm Ngọc Thạch sang Pháp du học và tốt nghiệp bác sĩ y khoa tại Paris năm 1934. Dù có cơ hội phát triển sự nghiệp lẫy lừng tại châu Âu, ông vẫn chọn trở về quê hương để phục vụ đồng bào. Tại Sài Gòn, phòng khám của ông không chỉ là nơi chữa bệnh cho người dân mà còn là cơ sở hoạt động bí mật của cách mạng. Trước Cách mạng tháng Tám năm 1945, ông trở thành thủ lĩnh của lực lượng Thanh niên Tiền phong ở Nam Bộ — tổ chức nòng cốt trực tiếp lãnh đạo quần众 đứng lên giành chính quyền tại Sài Gòn và các tỉnh miền Nam.

Khi Chính phủ Lâm thời Việt Nam Dân chủ Cộng hòa được thành lập tháng 9 năm 1945, bác sĩ Phạm Ngọc Thạch được tín nhiệm giao giữ chức Bộ trưởng Bộ Y tế. Sau này, ông tiếp tục đảm nhiệm vai trò này trong suốt giai đoạn từ năm 1958 đến khi trút hơi thở cuối cùng vào năm 1968. Trên cương vị người đứng đầu ngành y tế, ông đã xây dựng mạng lưới y tế cơ sở rộng khắp, đẩy mạnh công tác y học dự phòng và đề ra phương châm lấy phòng bệnh làm chính — chiến lược mang tính định hướng lâu dài cho nền y học Việt Nam.

Về mặt khoa học, ông là chuyên gia hàng đầu về bệnh lao và là Viện trưởng đầu tiên của Viện Chống lao Trung ương. Với trí tuệ và tâm huyết, ông đã nghiên cứu, sáng chế ra nhiều phương pháp điều trị và vắc-xin phòng lao phù hợp với điều kiện thực tế kinh tế khó khăn của đất nước thời chiến. Năm 1968, bất chấp tuổi tác và sức khỏe suy giảm, ông chủ động xung phong vào chiến trường miền Nam để trực tiếp nghiên cứu, chỉ đạo công tác y tế và cứu chữa thương bệnh binh. Ông trút hơi thở cuối cùng ngay tại chiến trường Tây Ninh do bệnh tật tái phát nặng.

Để ghi nhận những cống hiến vô giá của ông, Nhà nước đã truy tặng Bác sĩ Phạm Ngọc Thạch danh hiệu Anh hùng Lao động, Huân chương Sao Vàng và Giải thưởng Hồ Chí Minh. Tên tuổi của ông ngày nay sống mãi cùng thời gian, được trân trọng đặt cho Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch, Bệnh viện Phạm Ngọc Thạch cùng nhiều tuyến đường lớn trên khắp cả nước.