Bác Sĩ Trần Duy Hưng-Tri Thức Tiêu Biểu Và Y Đức Nhân Đạo

Lịch sử không chỉ được viết nên bởi những trang sách hay những mốc do thời gian khắc họa, mà còn sống động qua từng thước phim tài liệu và ký ức của những người trong cuộc. Bộ phim tài liệu 25 phút của đạo diễn Phạm Hằng Giang kết hợp cùng những dòng hồi tưởng đong đầy nước mắt của bà Trần Ánh Tuyết đã tái hiện một thời hoa lửa gian lao nhưng đầy tự hào. Ở trung tâm của bức tranh ấy là Bác sĩ Trần Duy Hưng — một người con ưu tú của Hà Nội, vị Chủ tịch thành phố đầu tiên, và trên hết là một nhân cách lớn trọn đời vì nước, vì dân.

Bác sĩ Trần Duy Hưng sinh năm 1912 tại làng Hòe Thị, xã Xuân Phương (nay là phường Phương Canh, quận Nam Từ Liêm, TP Hà Nội) trong gia đình có truyền thống hiếu học và yêu nước. Những thước phim nhắc lại quá trình học tập tại trường Bưởi, rồi trường Đại học Y Hà Nội của bác sĩ Trần Duy Hưng. Ông vừa học, vừa tham gia phong trào yêu nước của các trí thức trẻ Hà Nội thời bấy giờ. Ra trường, ông mở phòng khám tư hỗ trợ người nghèo. Đó cũng là cơ sở mật đón tiếp cán bộ cách mạng như nhạc sĩ Văn Cao, Nguyễn Đình Thi, Đỗ Nhuận, đồng thời cung cấp thuốc men cho chiến khu. Theo cuốn Lịch sử cách mạng Thủ đô, sau khi Cách mạng Tháng Tám thành công, ngày 30/8/1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh chủ động đến thăm bác sĩ Trần Duy Hưng tại phòng khám và cũng là nơi ở của gia đình ông. Bác Hồ trao cho ông trọng trách: Chủ tịch Ủy ban Hành chính Hà Nội, ông đảm nhiệm chức Chủ tịch ủy ban Hành chính thành phố Hà Nội ở tuổi 33 và ở vào giai đoạn đất nước vừa giành được độc lập. Biết bao khó khăn đặt ra buộc nhân dân ta phải vượt qua: giặc đói, giặc dốt, giặc ngoại xâm. Bác sĩ Trần Duy Hưng có công quy tụ các tầng lớp nhân dân, đặc biệt là giới nhân sĩ, trí thức và tư sản lớn yêu nước tham gia vào sự nghiệp kiến quốc và bảo vệ thành quả của cuộc Cách mạng Tháng Tám vĩ đại. Một trong những nhiệm vụ cấp bách của chính quyền cách mạng lúc đó như Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đề ra là sớm tổ chức cuộc Tổng tuyển cử để bầu ra Quốc hội nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa. Trong bối cảnh thù trong, giặc ngoài, trong một thời gian ngắn từ 30/8/1945 đến ngày toàn quốc kháng chiến 19/12/1946, ủy ban Hành chính Thủ đô do ông phụ trách đã giải quyết được hàng loạt những vấn đề cấp bách, như: ổn định nhân tâm sau cách mạng, đoàn kết nhân dân, xây dựng chính quyền các cấp từ thành phố xuống huyện, xã, khu phố; thực hiện chính sách phát triển kinh tế nhiều thành phần... Ông là người ra chủ trương bán nhà cho công nhân viên chức. Quyết định này cho thấy tư duy rất mới, tinh thần dám nghĩ dám làm của bác sĩ Trần Duy Hưng. Đồng thời ông cũng chủ trương xây những khu tập thể rộng, sạch sẽ và phát triển nhà máy, trường đại học cho Thủ đô. “Trong bối cảnh Hà Nội thiếu thốn về nhu yếu phẩm, Chủ tịch Trần Duy Hưng kiến nghị để tư nhân tham gia sản xuất hàng tiêu dùng. Bác sĩ Trần Duy Hưng cũng quan tâm đến việc giữ gìn và phát huy giá trị văn hóa Hà Nội. Những thước phim tư liệu quý giá ghi lại buổi diễn của Đoàn ca múa Hà Nội với nhiều ca sĩ, nhạc công nổi tiếng. Đó là sáng kiến của bác sĩ Trần Duy Hưng để đẩy mạnh phong trào văn hóa, văn nghệ ở Thủ đô. Là người của dân, được dân mến mộ và tín nhiệm,  ông liên tục được bầu làm đại biểu Quốc hội từ khóa I đến khóa VIII. Nét đặc biệt của vị Chủ tịch của Hà Nội Trần Duy Hưng đó là trong rất nhiều năm ông không dùng lái xe mà tự lái xe đi làm, tự viết các bài diễn văn, tự giao tiếp với người nước ngoài không cần đến phiên dịch (nếu cuộc gặp gỡ đó chủ yếu là xã giao) vì ông thông thạo nhiều ngoại ngữ. Ông luôn có mặt ở những địa bàn nóng bỏng để chia sẻ, động viên nhân dân. Ông Nguyễn Túc (Ủy viên Đoàn Chủ Tịch UBTƯ MTTQ Việt Nam) đã từng nhiều lần cùng Chủ tịch Trần Duy Hưng đẩy xe đất trên các công trường đường Thanh Niên, Công viên Thống Nhất, Công viên Thủ Lệ... Và cũng đã từng chứng kiến sự có mặt kịp thời của vị lãnh đạo cao nhất của chính quyền Thủ đô ở Khâm Thiên, An Dương, Bệnh viện Bạch Mai qua 12 ngày đêm trong trận chiến Điện Biên Phủ trên không chống đế quốc Mỹ. Phẩm chất người Hà Nội làm nên tầm vóc lớn của bác sĩ Trần Duy Hưng. Năm 2005, ông được truy tặng Huân chương Hồ Chí Minh. Hai thập kỷ giữ cương vị người đứng đầu Thủ đô, bác sĩ Trần Duy Hưng nhận được phần thưởng vô giá, đó là sự kính trọng, tin yêu của người dân với một con người tài ba, liêm khiết.

Trong gia đình, bác sỹ Trần Duy Hưng là một người cha mẫu mực để các con noi gương. Đặc biệt, ông tôn trọng quyết định của con cái và động viên các con theo đuổi những hoài bão và ước mơ. Bà Trần Ánh Tuyết, người con gái duy nhất trong số 7 người con của bác sỹ Trần Duy Hưng đã nhận được nhiều lời khích lệ từ phía người cha của mình khi chị chọn nghề giáo viên. Tối tối chị đi bộ từ nhà ở phố Lê Phụng Hiểu tới khu Đại Cồ Việt hoang vắng dạy bổ túc cho anh em công nhân nhà máy điện. Một mình thân gái đi trong đêm tối tới nơi dạy học, có lẽ với những người cha khác sẽ khó chấp nhận nhưng bác sỹ Trần Duy Hưng lại luôn động viên cô con gái với những lời hỏi thăm ân tình như: “Lớp học tối nay có đầy đủ học viên không? Các cô, các bác có chịu khó học không?”…Ông dạy cho các con cách sống chân chính, lương thiện. Ông rất quan tâm tới những người lao động nghèo khổ. Đêm 30 tết của mỗi năm, cho dù bận đi chúc tết nhiều nơi nhưng ông cũng không quên dặn vợ con mang gói mứt, gói bánh, chai rượu biếu các bác vệ sinh thu gom rác, những người vẫn còn làm việc miệt mài ở thời khắc chuyển giao sang năm mới. Địa điểm mà ông đặt chân tới đầu tiên trong đêm 30 để chúc tết các anh chị em công nhân viên bao giờ cũng là công ty vệ sinh. Trong vườn nhà ông có cây roi ra quả trĩu trịt, đến khi thu hoạch, những quả ngon nhất bao giờ cũng được ông dành để biếu các bác lao công chuyên thu dọn để ngôi nhà của ông luôn sạch sẽ.

Tận hiến với việc công, chính trực, giản dị và luôn gần dân, bác sĩ Trần Duy Hưng đã để lại hình ảnh một vị Chủ tịch đầu tiên của Hà Nội được nhân dân tin yêu. Người dân đã dành ra một trong những con đường đẹp nhất mang tên ông để tri ân và tưởng nhớ "Người lãnh đạo tài năng". Bằng tình yêu thương con người bao la và lý tưởng cách mạng kiên trung, ông đã để lại một di sản tinh thần vô giá cho Hà Nội và cho cả dân tộc. Sự kính trọng dành cho ông không chỉ nằm ở những chiến công hay cương vị ông từng đảm nhận, mà ở chính nụ cười ấm áp, sự gần gũi và cuộc đời liêm chính, trọn nghĩa vẹn tình. Xin nghiêng mình trước một nhân cách lớn — vị bác sĩ, người con ưu tú đã cháy hết mình cho một thời hoa lửa bất tử của Tổ quốc.