Bác Sĩ Trần Duy Hưng: Vị Chủ Tịch Lòng Dân Của Thủ Đô Hà Nội
Trần Duy Hưng (1912 – 1988) là một nhân vật đặc biệt trong lịch sử hiện đại Việt Nam. Không xuất thân từ cán bộ chính trị chuyên nghiệp, ông là một bác sĩ y khoa tài hoa, giàu lòng nhân ái. Bằng uy tín, nhân cách và tình yêu tha thiết với Hà Nội, ông đã được Chủ tịch Hồ Chí Minh tin tưởng giao trọng trách làm Chủ tịch Ủy ban Hành chính đầu tiên của Thủ đô Hà Nội và gắn bó với chức vụ này trong suốt gần 30 năm.
Trần Duy Hưng (1912 – 1988) là một nhân vật đặc biệt trong lịch sử hiện đại Việt Nam. Không xuất thân từ cán bộ chính trị chuyên nghiệp, ông là một bác sĩ y khoa tài hoa, giàu lòng nhân ái. Bằng uy tín, nhân cách và tình yêu tha thiết với Hà Nội, ông đã được Chủ tịch Hồ Chí Minh tin tưởng giao trọng trách làm Chủ tịch Ủy ban Hành chính đầu tiên của Thủ đô Hà Nội và gắn bó với chức vụ này trong suốt gần 30 năm.
1. Người bác sĩ từ chối vinh hoa để theo cách mạng
Trần Duy Hưng sinh ra tại làng Hòe Thị, xã Xuân Phương, huyện Từ Liêm (nay là quận Nam Từ Liêm, Hà Nội). Sau khi tốt nghiệp Trường Đại học Y - Dược Hà Nội, ông mở một phòng khám tư tại phố Hàng Bông.
Thời bấy giờ, ông là một bác sĩ nổi tiếng không chỉ bởi tay nghề giỏi mà còn bởi lòng nhân ái: sẵn sàng chữa bệnh miễn phí và hỗ trợ tiền cho người nghèo. Phòng khám của ông cũng chính là cơ sở nuôi giấu an toàn cho nhiều cán bộ cách mạng tiền bối như Trường Chinh, Nguyễn Lương Bằng, Xuân Thủy...
2. "Lệnh cử" bất ngờ từ Bác Hồ
Sau thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945, nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời. Thủ đô Hà Nội đứng trước muôn vàn khó khăn của thời kỳ "ngàn cân treo sợi tóc".
Một ngày cuối tháng 8/1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh đích thân đến thăm và ngỏ lời mời bác sĩ Trần Duy Hưng ra gánh vác việc nước. Khi bác sĩ Trần Duy Hưng e ngại vì mình chưa từng làm chính trị, Bác Hồ đã ân cần nói:
"Chính trị đối với chú là làm sao cho nhân dân có cơm ăn, áo mặc, được học hành, chữa bệnh... Chú cứ làm đi, nhân dân sẽ ủng hộ chú."
Tháng 8/1945, ở tuổi 33, bác sĩ Trần Duy Hưng chính thức trở thành Chủ tịch Ủy ban Hành chính đầu tiên của thành phố Hà Nội.
3. Hai lần lịch sử đón đoàn quân chiến thắng
Lịch sử Hà Nội ghi dấu hai khoảnh khắc thiêng liêng gắn liền với tên tuổi của vị Chủ tịch tài ba:
Trở về tiếp quản Thủ đô (10/10/1954): Sau 9 năm kháng chiến trường kỳ chống Pháp, đồng chí Trần Duy Hưng trong quân phục Đại tá, dẫn đầu đoàn quân chiến thắng trở về giải phóng Hà Nội giữa rừng cờ hoa và tiếng reo hò của hàng vạn đồng bào. Ông tiếp tục giữ chức Chủ tịch Hà Nội từ năm 1954 đến năm 1977.
Thời kỳ chống Mỹ và ngày Đại thắng (1975): Dưới sự lãnh đạo của ông, Hà Nội vừa sản xuất, vừa kiên cường chiến đấu đánh bại cuộc tập kích chiến lược bằng B-52 của Mỹ năm 1972 ("Hà Nội - Điện Biên Phủ trên không"). Đến ngày 30/4/1975, ông lại cùng nhân dân Thủ đô vỡ òa trong niềm vui ngày đất nước trọn niềm vui thống nhất.
4. "Chủ tịch của lòng dân"
Suốt hơn hai thập kỷ đứng đầu chính quyền Thủ đô, hình ảnh Chủ tịch Trần Duy Hưng luôn gắn liền với sự bình dị, gần gũi. Người dân Hà Nội khi ấy không cảm thấy khoảng cách giữa quan chức và nhân dân:
Ông thường xuyên đạp xe hoặc đi bộ vào các ngõ ngách, xóm lao động để thăm hỏi người dân, kiểm tra tình hình vệ sinh, đắp đê phòng lũ hay cứu hộ sau mỗi đợt bom đạn dội xuống.
Ông là người khởi xướng phong trào "Trồng cây nhớ Bác", góp phần tạo nên những hàng cây xanh mát, hồ nước trong lành — những nét đặc trưng văn hóa của Hà Nội ngày nay.
Bác sĩ, đồng chí Trần Duy Hưng qua đời năm 1988, để lại niềm thương tiếc vô hạn cho nhân dân Thủ đô và cả nước. Tên của ông đã được đặt cho một trong những đại lộ hiện đại và sầm uất bậc nhất của Hà Nội.
Cuộc đời đồng chí Trần Duy Hưng là biểu tượng sáng ngời về một tri thức yêu nước, một người lãnh đạo tận tụy "vì dân, do dân", trọn đời cống hiến cho sự bình yên và phát triển của Thủ đô ngàn năm văn hiến.
