BÁC TÔN ĐỨC THẮNG – GIỮA NGỤC TÙ, SÁNG NGỜI MỘT TẤM LÒNG KIÊN TRUNG

BÁC TÔN ĐỨC THẮNG – GIỮA NGỤC TÙ, SÁNG NGỜI MỘT TẤM LÒNG KIÊN TRUNG

Có những năm tháng mà con người phải đi qua bằng máu, nước mắt và ý chí. Có những nơi được dựng lên để giam cầm thân xác, nhưng lại trở thành nơi hun đúc tinh thần và tôi luyện những con người không chịu khuất phục.

Hơn 16 năm bị giam cầm trong lao tù thực dân, đế quốc, đặc biệt là những năm tháng tại Côn Đảo, đồng chí Tôn Đức Thắng đã để lại một hình ảnh đẹp về người cộng sản kiên trung: trước đòn roi không khuất phục, trước hiểm nguy không lùi bước và trong gian khổ luôn giữ trọn tình đồng chí, nghĩa đồng bào.

Dưới đòn roi vẫn nghĩ về đồng chí

Những trận đòn của cai ngục, mã tà, gác điêng không thể làm lay chuyển ý chí của người chiến sĩ cộng sản Tôn Đức Thắng. Trái lại, giữa chốn lao tù khắc nghiệt, đồng chí vẫn luôn tìm cách chăm lo, bảo vệ những người cùng cảnh ngộ.

Biết đồng chí Nguyễn Văn Hoan bị bắt trong vụ treo cờ đỏ ở Ninh Bình rồi bị đày ra Côn Đảo, nghe người bạn tù nói: “Ăn muối xót ruột, cho tôi rau”, Bác Tôn đã tìm cách giấu những chiếc lá bàng non trong thùng nước tắm để mang đến cho đồng chí.

Một việc làm tưởng như rất nhỏ giữa chốn lao tù, nhưng để thực hiện được, người tù có thể phải đối mặt với những hình phạt khắc nghiệt nếu bị phát hiện.

Trong hoàn cảnh ấy, những chiếc lá bàng non không chỉ là rau xanh. Đó là tình đồng chí được gìn giữ giữa nơi con người bị tước đoạt gần như mọi quyền sống.

“Nhà tù trong nhà tù” và cuộc cách mạng ở Hầm xay lúa

Cuối năm 1932, Tôn Đức Thắng bị đưa vào Hầm xay lúa, nơi được những người tù gọi là “nhà tù trong nhà tù”.

Công việc nặng nhọc, chế độ khắc nghiệt, đòn roi và sự hà khắc của cai ngục khiến nơi đây trở thành một thử thách khủng khiếp đối với người tù.

Năm 1933, sau khi tên cặp rằng Bảy Tốt bị anh em tù nhân giết chết, cai ngục đưa Tôn Đức Thắng lên làm cặp rằng với âm mưu mượn tay những tù lưu manh hãm hại đồng chí.

Nhưng âm mưu ấy không thể khuất phục được người chiến sĩ cộng sản.

Thay vì trở thành công cụ của cai ngục, Tôn Đức Thắng đã âm thầm biến Hầm xay lúa thành một mặt trận đấu tranh.

Đồng chí kiên trì giáo dục, giác ngộ anh em tù; tập hợp những người tù chính trị làm hạt nhân, đoàn kết cả tù chính trị và tù thường phạm; từng bước tổ chức lại công việc, đấu tranh đòi cải thiện chế độ lao động và sinh hoạt.

Có khi, đồng chí bí mật dặn anh em không quạt gạo quá kỹ để những người làm việc ở chuồng heo có thể sàng lại, lấy thêm thức ăn cho anh em. Những phần lương thực ít ỏi ấy cũng có khi được dành để giúp những người chuẩn bị vượt ngục.

Không chỉ lo miếng ăn, Bác Tôn còn tổ chức những buổi học văn hóa, nói chuyện truyền thống, giáo dục lòng yêu nước cho anh em tù nhân.

Giữa nơi tưởng chỉ có tiếng máy xay, tiếng roi và những bước chân áp giải, những bài học về lòng yêu nước vẫn được truyền đi.

Nhà tù muốn biến con người thành những thân phận bị khuất phục; người cộng sản lại biến nơi ấy thành trường học để con người đứng lên.

Người đi đầu trong những cuộc đấu tranh

Bị đày ra Côn Đảo khi đã ở tuổi trung niên, lớn tuổi hơn nhiều anh em tù khác, nhưng mỗi khi tù nhân đứng lên đấu tranh, Tôn Đức Thắng luôn có mặt ở đội tiền phong.

Tháng 5-1936, trong cuộc đấu tranh đòi quyền lợi của tù nhân, sau ba ngày tuyệt thực, cai ngục huy động binh lính, mã tà, gác điêng dùng súng, roi và gậy gộc đàn áp.

Trước cửa nhà tù, những người ở đội tiền phong đứng chắn phía trước để bảo vệ những anh em yếu hơn. Trong số đó có Tôn Đức Thắng.

Đồng chí bị đánh, bị thương, nhưng khi cuộc đàn áp qua đi, điều Bác nghĩ đến không phải thương tích của mình. Đồng chí tiếp tục cõng những người tù yếu sức đến nhà thương để băng bó.

Chính trong những khoảnh khắc như thế, tình đồng chí trở thành sức mạnh. Sự kiên cường của người đi trước tiếp thêm niềm tin cho những người phía sau.

Sau nhiều cuộc đấu tranh, tù nhân từng bước giành được những quyền lợi thiết thực. Và trong lòng những người cùng cảnh ngộ, hình ảnh Tôn Đức Thắng ngày càng trở nên gần gũi, đáng kính.

Trong bóng tối lao tù vẫn gieo mầm tri thức

Sau hàng loạt cuộc đấu tranh và vượt ngục của tù nhân, tháng 3-1935, chính quyền thực dân ra lệnh cấm cố tù chính trị đang làm việc tại các sở ngoài vào Banh I. Tôn Đức Thắng cũng bị đưa vào cấm cố tại Khám 8.

Nhưng một lần nữa, nhà tù không thể ngăn cản hoạt động cách mạng.

Đây trở thành thời kỳ các tù chính trị đẩy mạnh học tập lý luận, trao đổi kinh nghiệm và tổ chức đấu tranh. Những kinh nghiệm hoạt động Công hội ở Sài Gòn, thực tiễn đấu tranh trong nhà tù Côn Đảo và những vấn đề lý luận được học tập đã trở thành hành trang quý giá đối với Tôn Đức Thắng.

Càng bị giam cầm, người chiến sĩ càng học tập. Càng bị đàn áp, ý chí càng được tôi luyện.

Côn Đảo vì thế không chỉ là nơi thử thách lòng trung thành, mà còn trở thành một trường học cách mạng, nơi nhiều thế hệ người cộng sản học cách tổ chức, đoàn kết, đấu tranh và giữ vững niềm tin vào ngày đất nước độc lập.

Ngày trở về và một chặng đường mới

Cách mạng Tháng Tám năm 1945 thành công.

Sau hơn 16 năm bị giam cầm, ngày 23-9-1945, Tôn Đức Thắng cùng nhiều chiến sĩ cộng sản và tù chính trị Côn Đảo trở về đất liền.

Nhưng với người cộng sản, ngày trở về không phải là ngày kết thúc cuộc chiến đấu.

Từ nhà tù bước ra, Bác Tôn lại bước vào một cuộc trường chinh mới, tiếp tục cùng Đảng, Nhà nước và nhân dân đấu tranh bảo vệ thành quả cách mạng, bảo vệ độc lập dân tộc và thống nhất đất nước.

Những năm tháng trong lao tù đã tôi luyện ở người chiến sĩ ấy một bản lĩnh đặc biệt: kiên định trước thử thách, nhân ái với đồng chí, gần gũi với quần chúng và không ngừng học tập để phục vụ cách mạng.

Một đời sáng ngời khí tiết người cộng sản

Hơn 16 năm trong lao tù đế quốc, những trận đòn roi, những ngày tháng khổ sai và những âm mưu hiểm độc không thể khuất phục Tôn Đức Thắng.

Ngược lại, chính trong nơi tối tăm nhất, phẩm chất của người cộng sản càng tỏa sáng.

Bác không chỉ đấu tranh cho bản thân mà còn đấu tranh cho những người cùng cảnh ngộ. Không chỉ giữ vững ý chí của mình mà còn nâng đỡ những người yếu hơn. Không chỉ chịu đựng gian khổ mà còn biến gian khổ thành cơ hội để học tập, tổ chức và giáo dục cách mạng.

Kẻ thù dựng nhà tù để giam cầm thân xác. Người cộng sản biến nhà tù thành nơi rèn luyện ý chí.

Câu chuyện về Bác Tôn Đức Thắng trong những năm tháng lao tù vì thế không chỉ là câu chuyện về sự chịu đựng, mà là câu chuyện về một con người đã dùng tình đồng chí, lòng yêu nước và ý chí bất khuất để vượt qua những giới hạn khắc nghiệt nhất của cuộc đời.

Giữa những năm tháng hoa lửa, hình ảnh người tù cộng sản Tôn Đức Thắng vẫn sáng lên như một ngọn lửa bền bỉ: không khuất phục trước đòn roi, không lạnh lùng trước nỗi đau của đồng chí và không bao giờ từ bỏ niềm tin vào ngày đất nước giành được độc lập, tự do.