Bậc văn võ toàn tài và tấm lòng vì nước vì dân

Không chỉ là một dũng tướng trên lưng ngựa, Phạm Ngũ Lão còn là một nhà thơ, một trí thức lớn với tâm hồn cao đẹp. Ông thích đọc sách, ngâm thơ và luôn suy nghĩ về trách nhiệm của bản thân đối với giang sơn xã xã tắc.

Bài thơ chữ Hán "Thuật hoài" (Tỏ lòng) của ông là một trong những kiệt tác của văn học thời Trần. Bài thơ khắc họa chân thực hình ảnh người tráng sĩ thời bấy giờ với tư thế hiên ngang, cầm giáo bảo vệ non sông, mang trong mình chí khí "nuốt trôi trâu" của ba quân tướng sĩ. Đồng thời, bài thơ cũng thể hiện nỗi lòng khiêm nhường, mẫu mực của ông khi luôn cảm thấy mình chưa cống hiến được nhiều cho đất nước như Gia Cát Lượng (Vũ hầu) ngày trước.

Trong cuộc sống đời thường, dù giữ chức Điện súy thượng tướng quân (chức vụ cao nhất chỉ huy quân đội cấm vệ) nhưng ông sống rất giản dị, thanh liêm, luôn đồng cam cộng khổ, chia sẻ ngọt bùi với binh sĩ dưới quyền. Ông coi quân lính như con em một nhà, nhờ vậy mà đội quân của ông luôn là một khối đoàn kết nhất trí, bách chiến bách thắng.