BẬC VỤC SĨ KIÊN TRUNG TRÊN ĐỈNH VỤ QUANG VÀ KHÍ PHÁCH "RỬA RUỘT TRẢ NỢ NƯỚC"

Là bậc đại thần triều Nguyễn, khi giang sơn rơi vào tay giặc Pháp và vua Hàm Nghi xuất phong Cần Vương, Phan Đình Phùng gạt bỏ áo mão xông pha nơi núi rừng Ngàn Tố. Suốt 10 năm gian khổ (1885 – 1895), ông tổ chức một cuộc kháng chiến vô cùng bài bản: từ chế tạo súng đạn kiểu Tây đến xây dựng thế trận liên hoàn khắp Hà Tĩnh, Quảng Bình, Nghệ An, Thanh Hóa, đẩy quân xâm lược Pháp vào những trận thất bại ê chề.

Kẻ thù dùng mọi thủ đoạn hẹp hòi nhất để quật ngã ông. Chúng đào mộ tổ tiên, bắt bớ người thân và sai Hoàng Cao Khải viết thư dụ hàng. Thế nhưng, trước sự đe dọa lẫn dụ dỗ, Phan Đình Phùng chỉ đáp lại bằng câu nói đanh thép đi vào sử sách: "Nếu ai can tôi từ bỏ việc cứu nước, tôi xin chém đầu người ấy. Nay nhà cửa, mồ mả tôi đã bị phá hủy, tôi chỉ còn một con đường duy nhất là cùng nhân dân chiến đấu đến cùng!".

Đỉnh cao chói lọi của cuộc khởi nghĩa là đại thắng trận Vụ Quang năm 1894, nơi ông dùng mưu dụ địch, xả nước cọc gỗ đánh tan tác quân Pháp. Nhưng rồi, giữa lúc cuộc kháng chiến đang ở thế giằng co quyết liệt, gian khổ thiếu thốn cùng bệnh tật hiểm nghèo đã cướp đi sinh mạng của vị tướng quân kiệt xuất vào cuối năm 1895 trên đỉnh Ngàn Trù.

Uất hận vì không thể khuất phục được ông khi còn sống, thực dân Pháp sau đó đã đào quật thi thể ông, đem đốt thành tro rồi trộn với thuốc súng bắn xuống sông La. Chúng hòng xóa bỏ mọi dấu vết, nhưng hành động dã man ấy chỉ càng làm rực sáng hơn khí phách bất tử của Phan Đình Phùng. Thân xác hóa thành cát bụi bay vào không gian, nhưng tấm lòng trung trinh, khí tiết thanh cao của bậc chí sĩ Hương Khê vẫn sống mãi như ngọn đuốc soi đường cho các thế hệ yêu nước Đại Việt.