Bạch Đằng năm 1288 – Trận quyết chiến làm nên huyền thoại

Nếu phải lựa chọn một địa danh gắn với những chiến thắng vang dội của dân tộc Việt Nam, Bạch Đằng chắc chắn là một cái tên đặc biệt.

Dòng sông ấy từng chứng kiến nhiều trận thủy chiến quan trọng trong lịch sử. Nhưng trận Bạch Đằng năm 1288 dưới sự chỉ huy của Trần Quốc Tuấn đã trở thành một trong những chiến thắng nổi bật nhất của cuộc kháng chiến chống quân Nguyên – Mông.

Cuối năm 1287, quân Nguyên tiến hành cuộc xâm lược Đại Việt lần thứ ba. Sau hai lần thất bại, nhà Nguyên vẫn chưa từ bỏ ý định khuất phục Đại Việt.

Quân Nguyên tiến vào nước ta với lực lượng lớn, trong đó có đạo quân do Thoát Hoan chỉ huy từ phía Bắc và lực lượng thủy quân do Ô Mã Nhi chỉ huy.

Tuy nhiên, kế hoạch của quân Nguyên dần gặp khó khăn.

Một vấn đề lớn là hậu cần.

Quân đội hoạt động xa căn cứ cần một nguồn lương thực ổn định. Nhà Trần đã tận dụng điều đó để làm suy yếu đối phương. Trận Vân Đồn khiến đoàn thuyền lương của Trương Văn Hổ bị đánh tan tác, khiến quân Nguyên càng khó khăn về tiếp tế.

Khi thiếu lương thực, quân Nguyên buộc phải tính chuyện rút quân.

Và đó chính là thời cơ mà quân Trần chờ đợi.

Trần Quốc Tuấn đã lựa chọn Bạch Đằng làm nơi quyết chiến.

Sông Bạch Đằng có địa hình đặc biệt. Chế độ thủy triều khiến mực nước thay đổi đáng kể. Quân Trần đã tận dụng đặc điểm tự nhiên ấy để xây dựng trận địa cọc.

Những cọc gỗ lớn được cắm xuống lòng sông ở những vị trí phù hợp. Khi nước lên, cọc bị che khuất. Khi nước rút, chúng dần nhô lên, tạo thành một trận địa nguy hiểm đối với tàu thuyền.

Nhưng chỉ có cọc chưa đủ.

Điều quan trọng là nghệ thuật nghi binh và lựa chọn thời điểm.

Quân Trần tổ chức các hoạt động nhử quân Nguyên tiến sâu vào khu vực trận địa. Khi nước đang lên, quân Nguyên có thể tưởng rằng đường sông an toàn. Đến khi thủy triều xuống, những cọc gỗ xuất hiện, đội hình thuyền địch trở nên rối loạn.

Lúc ấy, quân Trần từ nhiều phía đồng loạt tấn công.

Trận chiến diễn ra quyết liệt.

Nhiều chiến thuyền của quân Nguyên bị mắc vào trận địa cọc. Quân Trần tận dụng thời cơ đánh mạnh. Đội quân xâm lược không thể tiếp tục giữ thế chủ động.

Ô Mã Nhi cùng một số tướng lĩnh bị bắt.

Thoát Hoan phải rút quân về phía biên giới.

Cuộc xâm lược Đại Việt lần thứ ba thất bại.

Chiến thắng Bạch Đằng là minh chứng cho một nghệ thuật quân sự đặc sắc: biết biến địa hình thành vũ khí.

Quân Trần không cần có một lực lượng thủy quân vượt trội về mọi mặt. Họ sử dụng những gì thiên nhiên ban tặng để tạo ra thế trận phù hợp.

Điều đó thể hiện tầm nhìn của người chỉ huy.

Trần Quốc Tuấn không chỉ nhìn thấy con sông như một con đường nước. Ông nhìn thấy trong đó một chiến trường có thể tạo ra lợi thế quyết định.

Hơn bảy trăm năm đã trôi qua, nhưng Bạch Đằng vẫn còn nguyên giá trị biểu tượng.

Đó là biểu tượng của trí tuệ, lòng quả cảm và khả năng vượt qua đối thủ mạnh hơn bằng sự sáng tạo.

Đối với thế hệ trẻ hôm nay, bài học Bạch Đằng vẫn rất gần gũi.

Trong cuộc sống, không phải lúc nào chúng ta cũng có điều kiện tốt nhất. Nhưng nếu biết quan sát, biết học hỏi và biết tận dụng những lợi thế sẵn có, chúng ta có thể tạo ra cơ hội.

Một học sinh có thể chưa có nhiều điều kiện học tập nhưng có thể tận dụng thư viện, internet và sự hướng dẫn của thầy cô. Một người trẻ khởi nghiệp có thể chưa có nguồn vốn lớn nhưng có thể phát huy ý tưởng và năng lực của mình. Một tập thể nhỏ vẫn có thể tạo ra những sản phẩm có giá trị nếu biết đoàn kết và sáng tạo.

Bạch Đằng nhắc chúng ta rằng sức mạnh không chỉ nằm ở những thứ lớn lao.

Đôi khi, sức mạnh nằm ở cách con người nhìn thấy giá trị của những điều tưởng như bình thường.

Và đó chính là một trong những bài học đáng quý nhất mà Trần Hưng Đạo cùng quân dân Đại Việt để lại cho hậu thế.