Bạch Đằng năm 938 – chiến thắng làm nên tên tuổi của Ngô Quyền và bước ngoặt lớn trong lịch sử dân tộc

Ngô Quyền (808–944), còn được biết đến với tên gọi Tiền Ngô Vương, là một trong những vị anh hùng dân tộc tiêu biểu của lịch sử Việt Nam. Ông sinh ra tại vùng Đường Lâm, nay thuộc thành phố Hà Nội. Trong bối cảnh đất nước nhiều lần phải đối mặt với sự cai trị và xâm lược từ phương Bắc, Ngô Quyền đã có vai trò quan trọng trong việc giành lại và bảo vệ nền tự chủ của dân tộc.

Ngô Quyền trưởng thành trong thời kỳ chính quyền họ Khúc và họ Dương từng bước xây dựng nền tự chủ ở nước ta. Ông từng theo Dương Đình Nghệ và được giao giữ chức Ái Châu thứ sử. Trong quá trình hoạt động, Ngô Quyền dần trở thành một vị tướng có năng lực và có ảnh hưởng lớn trong lực lượng chống lại sự can thiệp từ bên ngoài.

Năm 937, Dương Đình Nghệ bị Kiều Công Tiễn sát hại. Sau sự việc này, Ngô Quyền đem quân từ Ái Châu ra Bắc để đánh Kiều Công Tiễn. Trước tình thế đó, Kiều Công Tiễn cầu cứu Nam Hán. Quân Nam Hán sau đó chuẩn bị đưa quân sang nước ta, tạo nên một cuộc đối đầu có ý nghĩa đặc biệt đối với lịch sử dân tộc.

Ngô Quyền nhận thấy quân Nam Hán sẽ tiến vào nước ta bằng đường biển nên đã lựa chọn sông Bạch Đằng làm nơi quyết chiến. Ông cho quân đóng cọc gỗ lớn xuống lòng sông và bố trí lực lượng chờ thời cơ. Khi thủy triều lên, quân ta dụ thuyền chiến của quân Nam Hán tiến sâu vào trận địa. Khi nước thủy triều bắt đầu rút, những cọc gỗ nhô lên khiến thuyền địch gặp khó khăn và đội hình bị phá vỡ.

Trận Bạch Đằng năm 938 kết thúc với thắng lợi của quân đội do Ngô Quyền chỉ huy. Hoằng Tháo, tướng chỉ huy quân Nam Hán, tử trận. Quân Nam Hán phải rút lui, chấm dứt ý định xâm lược nước ta vào thời điểm đó. Chiến thắng này được xem là một trong những chiến thắng có ý nghĩa lớn nhất trong lịch sử Việt Nam thời kỳ đầu độc lập.

Sau chiến thắng Bạch Đằng, Ngô Quyền lên ngôi vua vào năm 939 và đóng đô ở Cổ Loa. Ông bắt đầu xây dựng một chính quyền độc lập, từng bước củng cố nền tự chủ của đất nước. Việc Ngô Quyền xưng vương và tổ chức chính quyền riêng có ý nghĩa quan trọng, bởi nó thể hiện rõ quyết tâm xây dựng một quốc gia độc lập sau nhiều thế kỷ chịu ảnh hưởng và sự chi phối từ các thế lực phương Bắc.

Ngô Quyền qua đời năm 944, sau khoảng sáu năm trị vì. Mặc dù thời gian cầm quyền không dài, ông đã để lại một dấu ấn đặc biệt trong lịch sử dân tộc. Chiến thắng Bạch Đằng năm 938 không chỉ đánh bại quân Nam Hán mà còn tạo điều kiện để đất nước bước vào một thời kỳ phát triển mới với nền độc lập ngày càng được củng cố.

Ngày nay, Ngô Quyền được tôn vinh là một anh hùng dân tộc tiêu biểu. Tên tuổi ông gắn liền với chiến thắng Bạch Đằng và được lưu giữ qua nhiều di tích, đền thờ và hoạt động tưởng niệm. Tại Hải Phòng, đình Hàng Kênh là một trong những địa điểm quan trọng gắn với việc tưởng niệm Ngô Quyền; năm 2026, thành phố tổ chức lễ dâng hương nhân 1.082 năm ngày mất của ông.

Nhìn lại cuộc đời Ngô Quyền, điều nổi bật nhất là vai trò của ông trong một bước ngoặt quan trọng của lịch sử Việt Nam. Từ chiến thắng trên sông Bạch Đằng đến việc xây dựng chính quyền độc lập, ông đã góp phần tạo nên nền tảng cho một thời kỳ mới của dân tộc. Chiến thắng năm 938 vì vậy không chỉ là một chiến công quân sự mà còn là dấu mốc thể hiện ý chí tự chủ và tinh thần bảo vệ đất nước của người Việt.