Bạch Đằng sóng dậy – Tiếng rống sấm truyền của Đức Vương Ngô Quyền và trận thủy chiến định hình sông núi

Ngô Quyền sinh năm 898 tại vùng đất địa linh nhân kiệt Đường Lâm (Sơn Tây, Hà Nội ngày nay). Ngay từ khi sinh ra, ông đã có dáng dấp phi thường, lưng hùm vượn bước, trong mắt có ánh sáng như chớp, tính tình tài trí, phóng khoáng và có sức mạnh hơn người. Nhờ tài năng quân sự và đức độ kiệt xuất, ông được Dương Đình Nghệ tin cậy giao trấn giữ vùng đất Ái Châu (Thanh Hóa) và gả con gái cho. Năm 938, tên phản thần Kiều Công Hãn sát hại Dương Đình Nghệ rồi hoảng loạn chạy sang cầu viện nhà Nam Hán. Vua Nam Hán Lưu Tụ lập tức nhân cơ hội này sai con trai là Thái tử Hoằng Thao chỉ đạo một đại hạm đội thủy binh hùng hậu xăm xăm tiến sang xâm lược nước ta qua đường biển.

Đứng trước họa ngoại xâm ngàn cân treo sợi tóc, Ngô Quyền nhanh chóng tiến quân ra Bắc, hạ gục tên phản quốc Kiều Công Hãn để trừ họa bên trong, đồng thời triệu tập các tướng sĩ họp bàn phương án chống giặc ngoại xâm. Phân tích rõ điểm mạnh, điểm yếu của địch, Ngô Quyền nhận định: Hoằng Thao là một kiêu binh trẻ tuổi, cậy thuyền to quân đông nhưng lại từ xa đến, sức lực mệt mỏi, chưa quen thuộc địa hình sông nước phương Nam. Bằng tầm nhìn quân sự thiên tài, ông đã chọn khu vực hạ lưu sông Bạch Đằng (thuộc địa phận Hải Phòng ngày nay) – nơi có cửa sông rộng lớn, lòng sông sâu, địa thế núi đồi bao bọc hiểm yếu và đặc biệt có mức chênh lệch thủy triều cực kỳ lớn – để dựng trận địa quyết chiến chiến lược.

Dưới sự chỉ đạo tài tình của Ngô Quyền, quân sĩ cùng nhân dân Hải Phòng đã khẩn trương vào các khu rừng lớn đẽo gọt hàng nghìn cây gỗ lim, gỗ sến cổ thụ thành những chiếc cọc khổng lồ, vót nhọn đầu và bịt sắt cứng cáp. Toàn bộ bãi cọc nhọn này được bí mật cắm xuống lòng sông Bạch Đằng theo sơ đồ chiến thuật vô cùng chặt chẽ. Khi thủy triều dâng cao, dòng nước mênh mông cuồn cuộn phủ kín bãi cọc ngầm, biến mặt sông thành một vùng bình yên không một dấu vết nghi vấn. Hai bên bờ sông và trong các lạch sông nhỏ, Ngô Quyền bố trí đại quân mai phục mật thiết cùng các chiến thuyền nhẹ cơ động, sẵn sàng chờ lệnh.

Vào một buổi sáng muộn mùa thu năm 938, hạm đội chiến thuyền đồ sộ của Hoằng Thao kiêu ngạo rẽ sóng tiến vào cửa biển Bạch Đằng. Khi nước triều đang dâng cao nhất, Ngô Quyền sai các toán thuyền nhẹ ra khiêu chiến rồi giả vờ thua chạy. Hoằng Thao đắc thắng, thúc quân điên cuồng đuổi theo, vượt qua vạch cọc ngầm mà không hề hay biết đã lọt trọn vào bẫy mai phục. Đúng lúc hạm đội địch đã tiến sâu vào trong lòng sông, thủy triều bắt đầu quay đầu rút nhanh như thác đổ. Ngô Quyền phát lệnh tổng phản công. Tiếng tù và vang lên dữ dội, tiếng reo hò của quân ta rúng động cả vùng không trung Thủy Nguyên.

Từ hai bên bờ và các nhánh sông, quân Đại Việt bất ngờ xông ra khép chặt vòng vây, phóng hỏa tiễn và ném đá dồn dập vào thuyền địch. Hoảng loạn trước đòn tấn công bất ngờ, Hoằng Thao vội vã hạ lệnh tháo chạy ra biển. Nhưng lúc này, nước triều đã rút cạn, làm lộ ra cả một "rừng cọc nhọn" sắt bén nhô lên khỏi mặt nước. Hạm đội thuyền to của quân Nam Hán đâm sầm vào bãi cọc ngầm, đáy thuyền bị thủng vỡ liên tiếp, chìm đắm không xiết kể. Thuyền địch va đập vào nhau vỡ tan tành, binh lính ngã xuống sông chết nhiều vô số kể, máu đỏ cả dòng nước. Thái tử Hoằng Thao bỏ mạng ngay tại trận. Toàn bộ hạm đội hùng mạnh của nhà Nam Hán bị tiêu diệt hoàn toàn chỉ trong thời gian ngắn.

Thắng lợi lẫy lừng trên sông Bạch Đằng năm 938 không chỉ đơn thuần là một kỳ tích quân sự vô tiền khoáng hậu, mà còn mang ý nghĩa lịch sử trọng đại: Chấm dứt vĩnh viễn 1.000 năm Bắc thuộc tối đen, đặt nền móng vững chắc cho nền độc lập, tự chủ trường tồn của dân tộc Việt Nam. Đức Vương Ngô Quyền chính thức xưng Vương, mở ra thời kỳ dựng nước rực rỡ và tên tuổi của ông mãi mãi được khắc ghi như một vị "Tổ trung hưng" vĩ đại của dân tộc trên dòng sông Bạch Đằng lịch sử.