Bài 1 - "Cựu Thanh Niên Xung Phong" Nguyễn Phương Châm

Gia đình ông không khá giả, cuộc sống phụ thuộc hoàn toàn vào ruộng đồng. Những bữa cơm thường chỉ có rau luộc, cà muối nhưng lúc nào cũng ấm áp tình thân. Cha mẹ ông tuy lam lũ nhưng luôn dạy con cái phải sống trung thực, biết yêu thương con người và đặc biệt là phải có lòng yêu nước. Những lời dạy giản dị ấy đã theo ông suốt cả cuộc đời.

Khi ông vừa tròn mười tám tuổi, đất nước bước vào giai đoạn chiến tranh ác liệt. Những bản tin phát thanh mỗi ngày đều nhắc đến bom đạn, mất mát và sự hy sinh của biết bao con người. Không khí trong làng trở nên nặng nề nhưng cũng đầy quyết tâm. Thanh niên trong làng người thì lên đường nhập ngũ, người thì tham gia lực lượng thanh niên xung phong.

Chứng kiến cảnh quê hương bị tàn phá, ông Châm không thể ngồi yên. Sau nhiều đêm suy nghĩ, ông quyết định viết đơn xin gia nhập lực lượng thanh niên xung phong. Ngày lên đường, mẹ ông nắm chặt tay con, nước mắt lăn dài trên má. Còn cha ông chỉ nói một câu ngắn gọn nhưng đầy ý nghĩa:

“Con hãy sống xứng đáng với quê hương.”

Mang theo lời dặn ấy, ông bước vào một chặng đường mới – đầy gian khổ nhưng cũng đầy tự hào.

Những ngày đầu trong lực lượng, ông Châm cùng đồng đội được giao nhiệm vụ mở đường, sửa chữa cầu cống và san lấp hố bom. Đây là công việc vô cùng quan trọng vì các tuyến đường này là mạch máu vận chuyển lương thực và vũ khí ra chiến trường. Nếu đường bị tắc, cả chiến dịch có thể bị ảnh hưởng.

Công việc của họ không chỉ nặng nhọc mà còn nguy hiểm. Bom đạn có thể rơi xuống bất cứ lúc nào. Có những ngày nắng cháy da, đất nóng đến mức bỏng tay, nhưng họ vẫn phải làm việc liên tục. Có những đêm mưa gió, bùn đất lầy lội, họ vẫn cặm cụi làm việc dưới ánh đèn pin yếu ớt.

Ông Châm kể lại rằng có lần đơn vị của ông nhận nhiệm vụ sửa một đoạn đường bị phá hủy nặng nề sau một trận bom. Đoạn đường này rất quan trọng, nếu không sửa kịp thì đoàn xe phía sau sẽ không thể đi tiếp.

Khi mọi người đang khẩn trương làm việc thì còi báo động vang lên. Máy bay địch xuất hiện. Theo quy định, tất cả phải nhanh chóng tìm nơi trú ẩn. Nhưng nhìn đoạn đường vẫn còn dang dở, ông Châm cảm thấy nếu bỏ đi lúc này thì mọi nỗ lực sẽ trở nên vô ích.

Không do dự, ông quyết định ở lại cùng một số đồng đội để hoàn thành nốt phần việc. Họ làm việc trong sự căng thẳng tột độ, vừa làm vừa nghe tiếng máy bay gầm rú trên đầu. Mỗi nhát cuốc, mỗi xẻng đất đều như chạy đua với thời gian.

Cuối cùng, họ cũng hoàn thành đoạn đường trước khi bom rơi xuống khu vực gần đó. Đoàn xe đã kịp thời đi qua, tiếp tục hành trình ra tiền tuyến. Sau sự việc ấy, ông được đồng đội vô cùng kính trọng vì tinh thần dũng cảm và trách nhiệm.

Không chỉ đối mặt với bom đạn, cuộc sống của những thanh niên xung phong còn vô cùng thiếu thốn. Thức ăn chủ yếu là cơm nắm với muối vừng, đôi khi chỉ có rau rừng. Nước uống phải chia nhau từng ngụm. Quần áo thì rách vá nhiều lần, giày dép mòn đến mức gần như không còn đế.

Nhưng điều đặc biệt là trong hoàn cảnh khó khăn ấy, tinh thần của họ vẫn luôn lạc quan. Những lúc hiếm hoi được nghỉ ngơi, họ lại cùng nhau hát những bài ca cách mạng, kể chuyện quê nhà, chia sẻ ước mơ về một ngày đất nước hòa bình.

Ông Châm có nhiều người bạn thân trong đơn vị. Họ coi nhau như anh em ruột thịt, sẵn sàng chia sẻ từng miếng ăn, từng giấc ngủ. Trong những lúc nguy hiểm nhất, họ luôn ở bên nhau, động viên và giúp đỡ nhau vượt qua khó khăn.

Tuy nhiên, chiến tranh không tránh khỏi mất mát. Ông đã phải chứng kiến sự ra đi của một số đồng đội thân thiết. Những người bạn từng cùng ông cười nói, cùng làm việc giờ đã mãi mãi không trở về. Mỗi lần như vậy, ông lại lặng lẽ đứng nhìn, trong lòng đau đớn nhưng cũng càng thêm quyết tâm tiếp tục chiến đấu.

Ông luôn tự nhủ rằng mình phải sống, phải tiếp tục để hoàn thành những gì đồng đội chưa kịp làm.

Sau nhiều năm cống hiến trong lực lượng thanh niên xung phong, ông Châm được trở về quê hương khi đất nước hòa bình. Ngày trở về, ông không còn là chàng trai trẻ nữa mà đã trở thành một người đàn ông từng trải, mang trong mình nhiều ký ức sâu sắc.

Quê hương Ninh Bình lúc đó vẫn còn nhiều khó khăn, nhưng không khí hòa bình đã mang lại niềm hy vọng lớn. Ông bắt đầu lại cuộc sống bằng công việc đồng áng. Dù vất vả, ông không bao giờ than phiền, bởi ông hiểu rằng hòa bình đã là điều quý giá nhất.

Sau đó, ông lập gia đình, sinh con và nuôi dạy các con nên người. Ông luôn dạy con cháu phải sống tử tế, chăm chỉ học hành và biết trân trọng những gì mình đang có.

Không chỉ chăm lo cho gia đình, ông còn tích cực tham gia các hoạt động của địa phương. Ông thường kể cho thế hệ trẻ nghe về những năm tháng làm thanh niên xung phong – không phải để kể công, mà để họ hiểu được giá trị của hòa bình và biết ơn những người đã hy sinh.

Những câu chuyện của ông giản dị nhưng đầy cảm xúc. Mỗi lần kể, ánh mắt ông lại ánh lên niềm tự hào xen lẫn chút trầm lặng. Đó là những ký ức không thể nào quên, là một phần cuộc đời mà ông luôn trân trọng.

Giờ đây, khi tuổi đã cao, mái tóc bạc trắng, ông Nguyễn Phương Châm vẫn giữ được sự minh mẫn và tinh thần lạc quan. Ông thường ngồi trước hiên nhà, nhìn ra cánh đồng quê hương, nơi từng nuôi dưỡng ông lớn lên.

Đối với con cháu và người dân trong làng, ông không chỉ là một người cao tuổi đáng kính mà còn là một tấm gương sáng về lòng yêu nước, sự hy sinh và ý chí kiên cường.

Câu chuyện của ông Nguyễn Phương Châm không chỉ là câu chuyện của một cá nhân, mà còn là hình ảnh tiêu biểu cho cả một thế hệ thanh niên Việt Nam đã cống hiến tuổi trẻ của mình cho đất nước. Họ đã sống giản dị, chiến đấu kiên cường và hy sinh thầm lặng để mang lại hòa bình cho hôm nay.

Và chính từ những con người như ông, chúng ta hiểu rằng:

Hòa bình không phải tự nhiên mà có – đó là kết quả của biết bao mồ hôi, nước mắt và cả máu của những thế hệ đi trước.