Bài 3: Đồng Tháp Mười là mồ chôn giặc Pháp

ĐỒNG THÁP MƯỜI – MẢNH ĐẤT KHÔNG KHUẤT PHỤC

Mùa nước nổi.

Đồng Tháp Mười trải rộng đến tận chân trời. Những cánh đồng ngập nước, những con rạch ngoằn ngoèo và những tràm xanh nối tiếp nhau tạo thành một vùng đất vừa dữ dội vừa trù phú.

Nhưng trong những năm kháng chiến chống thực dân Pháp, nơi đây còn mang một ý nghĩa khác.

Đó là căn cứ của lòng dân và là nơi quân xâm lược phải đối mặt với một cuộc chiến không dễ khuất phục.

Người dân Đồng Tháp Mười gọi vùng đất của mình bằng những cái tên thân thuộc.

Còn với quân Pháp, nơi đây trở thành một chiến trường đầy hiểm nguy.

VÙNG ĐẤT CỦA NHỮNG CON NGƯỜI KIÊN CƯỜNG

Một buổi chiều năm 1947, tại một căn nhà lá giữa vùng ngập nước, một nhóm cán bộ ngồi bên ngọn đèn dầu.

Ngoài kia, nước vỗ vào mạn xuồng.

Một chiến sĩ trẻ hỏi:

— Nếu địch tiến vào đây thì sao?

Người cán bộ già nhìn ra cánh đồng:

— Thì để chúng vào.

Anh ngạc nhiên:

— Để chúng vào?

Ông mỉm cười:

— Đất này người dân mình thuộc từng con rạch, từng bờ tràm. Còn chúng thì không.

Quả đúng như vậy.

Đồng Tháp Mười không có những con đường lớn thuận lợi cho xe cơ giới. Mùa nước, nhiều vùng biến thành biển nước mênh mông. Những con rạch nhỏ trở thành đường đi của du kích. Những cánh rừng tràm trở thành nơi che chở cho lực lượng cách mạng.

Người dân vừa sản xuất, vừa chiến đấu.

Họ làm tai mắt cho cách mạng.

Họ đưa cán bộ qua những con rạch bí mật.

Họ giấu lương thực, thuốc men.

Và khi giặc đến, cả vùng đất như biến thành một trận địa.

“NƯỚC LÀ ĐƯỜNG, RỪNG LÀ NHÀ”

Một đêm, một chiếc xuồng nhỏ lặng lẽ trôi giữa đồng nước.

Trên xuồng có ba người du kích.

Không ai nói.

Chỉ có tiếng mái chèo khua rất nhẹ.

Một người bất chợt đưa tay ra hiệu.

Phía trước có ánh đèn.

Một đoàn quân địch đang tiến vào.

Người chỉ huy ghé sát tai đồng đội:

— Tắt đèn.

Chiếc xuồng lập tức hòa vào bóng tối.

Họ nằm im giữa những bụi tràm.

Quân địch đi qua.

Không ai phát hiện.

Khi tiếng bước chân xa dần, người chỉ huy mới thở phào.

Một chiến sĩ trẻ khẽ cười:

— Ở đây, nước cũng biết che chở cho mình.

Người chỉ huy đáp:

— Không chỉ nước.

Ông nhìn về phía những mái nhà thấp thoáng trong đêm.

— Là lòng dân.

Đó chính là sức mạnh đặc biệt của Đồng Tháp Mười.

NHỮNG TRẬN ĐÁNH GIỮA VÙNG NƯỚC

Quân Pháp nhiều lần tổ chức các cuộc hành quân vào Đồng Tháp Mười nhằm phá căn cứ và tiêu diệt lực lượng cách mạng.

Nhưng càng tiến sâu, chúng càng gặp khó khăn.

Đường đi không quen.

Địa hình phức tạp.

Mực nước thay đổi.

Lực lượng du kích xuất hiện bất ngờ rồi nhanh chóng rút vào những vùng mà đối phương không thể truy đuổi.

Có những trận đánh diễn ra rất nhanh.

Một tiếng súng.

Một tiếng hô.

Rồi cả cánh đồng lại chìm vào im lặng.

Quân Pháp tưởng rằng họ đang chiến đấu với một đội quân.

Nhưng thực ra họ đang đối đầu với cả một vùng đất và cả một cộng đồng người quyết tâm bảo vệ quê hương.

NGƯỜI MẸ BÊN BẾP LỬA

Một lần, sau một trận càn, một nhóm du kích tìm đến một căn nhà nhỏ.

Một bà mẹ đang ngồi bên bếp lửa.

Người chỉ huy hỏi:

— Má có thấy bộ đội đi qua đây không?

Bà bình thản:

— Không thấy.

Người lính nhìn quanh.

Căn nhà chẳng có gì ngoài chiếc võng, bếp lửa và mấy chiếc nồi.

Anh chợt nhận ra dưới sàn có dấu chân ướt.

Bà mẹ nhìn anh.

Không nói gì.

Anh hiểu.

Những người lính đã được bà giấu dưới căn hầm bí mật.

Bà chỉ vào nồi cơm:

— Ăn đi. Từ sáng tới giờ chắc đói rồi.

Người chiến sĩ xúc động:

— Má không sợ giặc sao?

Bà nhìn ra cánh đồng:

— Sợ chứ.

Rồi bà nói chậm rãi:

— Nhưng nếu ai cũng sợ thì lấy ai giữ đất?

Câu nói ấy theo người lính suốt nhiều năm sau.

“MỒ CHÔN” CỦA NHỮNG KẺ XÂM LƯỢC

Tên gọi “Đồng Tháp Mười là mồ chôn giặc Pháp” thể hiện tinh thần chiến đấu và quyết tâm của quân dân vùng đất này trong kháng chiến chống Pháp.

Không phải vì Đồng Tháp Mười chỉ có những trận đánh lớn.

Mà bởi nơi đây đã trở thành một thế trận của lòng dân.

Mỗi con rạch là một tuyến đường.

Mỗi khu rừng là một căn cứ.

Mỗi người dân là một chiến sĩ thầm lặng.

Và mỗi lần quân địch tiến vào, chúng lại phải đối mặt với một vùng đất mà chúng không thể làm chủ.

SAU NHIỀU NĂM

Nhiều năm sau chiến tranh, người chiến sĩ năm xưa trở lại Đồng Tháp Mười.

Ông đứng bên một con rạch cũ.

Nước vẫn lững lờ trôi.

Những cây tràm vẫn xanh.

Trẻ em chạy chơi trên con đường làng.

Không còn tiếng súng.

Ông cúi xuống nhặt một nắm đất.

Người cháu đi cùng hỏi:

— Ông đang tìm gì vậy?

Ông lắc đầu:

— Không tìm gì cả.

Ông nhìn thật lâu về phía cánh đồng.

— Ông chỉ muốn nhớ những người đã từng đứng ở đây.

Gió thổi qua rừng tràm.

Tiếng chim vang lên giữa buổi chiều.

Ông mỉm cười.

DẤU ẤN KHÔNG QUÊN

Đồng Tháp Mười hôm nay đã đổi thay rất nhiều. Những vùng đất từng ngập nước, những con đường từng đầy gian nguy nay đã trở thành những cánh đồng rộng lớn, những làng quê bình yên.

Nhưng lịch sử vẫn còn in dấu.

Đó là câu chuyện về một vùng đất mà thiên nhiên và con người đã cùng tạo nên một thế trận đặc biệt trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.

Và câu nói “Đồng Tháp Mười là mồ chôn giặc Pháp” không chỉ là một lời khẳng định về sức mạnh quân sự.

Đó còn là lời nhắc về ý chí không chịu khuất phục của người dân Nam Bộ.

Bởi trong những năm tháng khốc liệt nhất, họ đã chứng minh một điều giản dị:

Có thể chiếm một căn nhà, một con đường, một vùng đất trong chốc lát; nhưng không thể khuất phục được một dân tộc khi lòng dân đã trở thành thành lũy.

Và giữa mênh mông Đồng Tháp Mười, những câu chuyện năm xưa vẫn còn vọng lại theo tiếng nước:

Đất này còn người, thì đất này còn đứng vững.