Bài báo đầu tiên về chiến công

Sau trận Giang Mỗ tháng 12 năm 1951, câu chuyện về người chiến sĩ trẻ Cù Chính Lan nhanh chóng được truyền từ đơn vị này sang đơn vị khác.

Nhưng khi ấy, giữa những ngày chiến trường còn khẩn trương, không phải ai cũng biết câu chuyện sẽ được kể lại trên báo chí như thế nào.

Một buổi tối, sau giờ nghỉ, mấy chiến sĩ ngồi bên nhau nhắc lại trận đánh.

Một người nói:

— Chắc rồi người ta sẽ viết về chuyện hôm nay.

Người khác cười:

— Viết về cả đơn vị chứ không riêng ai.

Cù Chính Lan chỉ im lặng.

Anh không thích nói về mình. Trong suy nghĩ của anh, trận đánh ấy là công sức của cả tập thể, của những người đồng đội đã cùng nhau chiến đấu và của nhân dân đã giúp đỡ bộ đội.

Câu chuyện về chiến công tiếp tục được truyền đi.

Tên Cù Chính Lan dần xuất hiện trong những lời kể, những báo cáo thành tích và các tài liệu tuyên truyền của thời kỳ kháng chiến. Về sau, tên tuổi anh được nhắc rộng rãi trong quân đội; Bảo tàng Lịch sử Quốc gia ghi nhận sau chiến công Giang Mỗ, phong trào học tập và noi gương Cù Chính Lan được phát động trong toàn quân.

Nhưng điều khiến người đọc xúc động không chỉ là một chiến công.

Đó là hình ảnh một người lính trẻ xuất thân từ Quỳnh Đôi, trưởng thành qua rèn luyện và chiến đấu, rồi trở thành tấm gương cho đồng đội.

Nhiều năm sau, người ta vẫn nhắc đến câu chuyện ấy.

Không phải vì một bài báo nào đó đã làm nên tên tuổi Cù Chính Lan.

Chính những việc anh đã làm trong cuộc đời ngắn ngủi của mình mới khiến tên tuổi ấy được ghi nhớ.

Ngày 19 tháng 5 năm 1952, Cù Chính Lan được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, là một trong những Anh hùng đầu tiên được tuyên dương.

Và đến ngày 10 tháng 8 năm 1952, tại lễ tuyên dương công trạng, báo cáo về chiến công của Cù Chính Lan được đọc trước buổi lễ; theo Báo Quân đội nhân dân, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đề nghị mọi người đứng dậy mặc niệm người con ưu tú đã hy sinh.

Nhìn lại hành trình ấy, có thể thấy một bài học giản dị:

Bài báo có thể đưa tên tuổi một con người đến với nhiều người, nhưng chính việc làm, phẩm chất và sự hy sinh mới tạo nên giá trị lâu dài của một tấm gương lịch sử.

Vì thế, nếu kể về “bài báo đầu tiên”, điều quan trọng nhất không nên là khẳng định một tờ báo cụ thể khi chưa có tư liệu gốc xác nhận, mà là kể lại cách chiến công Giang Mỗ từ một sự kiện tại chiến trường trở thành một câu chuyện được cả quân đội biết đến và học tập.