BÀI CA BÌNH MINH ĐỘC LẬP: NGƯỜI CON GÁI HƯNG YÊN KÉO CỜ TỔ QUỐC NGÀY 2/9/1945

BÀI CA BÌNH MINH ĐỘC LẬP: NGƯỜI CON GÁI HƯNG YÊN KÉO CỜ TỔ QUỐC NGÀY 2/9/1945

Sáng ngày 2/9/1945, tại Quảng trường Ba Đình lịch sử, hàng vạn người dân từ khắp mọi miền Tổ quốc đổ về lắng nghe Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc bản Tuyên ngôn Độc lập, khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Khi giai điệu hùng tráng của bài "Tiến quân ca" vang lên, lá cờ đỏ sao vàng kiêu hãnh tung bay trên bầu trời tự do. Một trong hai người phụ nữ vinh dự thực hiện nghi thức kéo cờ lịch sử năm ấy chính là bà Dương Thị Thoa (bí danh Lê Thi) — người con gái kiên trung của mảnh đất Hưng Yên.

Bà Lê Thi, tên thật là Dương Thị Thoa, sinh năm 1926 tại vùng đất hiếu học xã Mễ Sở, huyện Văn Giang, tỉnh Hưng Yên. Bà sinh trưởng trong một gia đình trí thức giàu truyền thống yêu nước, là con gái thứ tư của Giáo sư, Liệt sĩ Dương Quảng Hàm — nhà giáo mẫu mực, cố Hiệu trưởng trường Bưởi.

Năm 1942, khi đang là nữ sinh trường Đồng Khánh, bà Lê Thi cùng bạn bè bí mật truyền tay nhau những tờ báo "Cứu quốc", từ đó sớm giác ngộ lý tưởng cách mạng của Mặt trận Việt Minh. Vượt qua kỳ vọng của gia đình muốn bà theo nghiệp sư phạm, người con gái 18 tuổi đầy nhiệt huyết đã dấn thân vào con đường hoạt động bí mật vào năm 1944. Bà tích cực phân phát tài liệu, tuyên truyền cách mạng, và đầu năm 1945 chính thức được kết nạp vào Đoàn Phụ nữ Cứu quốc quận Hoàn Kiếm, hòa mình vào không khí sục sôi của những ngày tiền khởi nghĩa.

Ngày 19/8/1945, bà cùng dòng người đổ về chiếm Trại Bảo an binh, kêu gọi binh lính địch hạ vũ khí. Chỉ ít ngày sau, bước ngoặt lịch sử đến vào ngày 2/9/1945 khi bà dẫn đầu đoàn phụ nữ Hoàn Kiếm, mặc áo dài trắng, chân đi giày ba-ta, hiên ngang tiến về Quảng trường Ba Đình. Do đoàn được xếp ở hàng đầu tiên sát lễ đài, khi Ban tổ chức yêu cầu cử một đại diện lên kéo cờ, toàn đội đã đồng loạt tin tưởng cử bà Lê Thi.

Bước lên bục vinh quang, bà gặp bà Đàm Thị Loan — một nữ du kích người Tày. Không kịp hỏi tên, hai cô gái một miền xuôi, một miền ngược chỉ kịp trao đổi nhanh: "Chị thấp chị nâng cờ, em cao em kéo cờ, làm sao cho nhịp nhàng với bài Tiến quân ca". Đôi bàn tay phối hợp ăn ý từng nhịp theo tiếng nhạc, đúng nốt cuối cùng của bài Quốc ca, lá cờ đỏ sao vàng chạm đỉnh cột, tung bay lộng lẫy giữa trời thu. Khoảnh khắc thiêng liêng ấy hòa cùng câu hỏi ấm áp của Bác Hồ: "Tôi nói đồng bào nghe rõ không?" và tiếng hô "Có!" vang dội đã lấy đi những giọt nước mắt hạnh phúc, trở thành ký ức vĩnh cửu theo bà suốt cuộc đời.

Sau ngày độc lập, bà Lê Thi tiếp tục năng nổ hoạt động cách mạng, từng giữ chức Chủ tịch Hội Phụ nữ Cứu quốc quận Hoàn Kiếm rồi Chủ tịch Hội Phụ nữ tỉnh Tuyên Quang. Năm 1957, bà vinh dự được cử đi học lớp cao cấp lý luận chính trị đầu tiên tại Trường Đảng Nguyễn Ái Quốc và rẽ hướng sang con đường nghiên cứu.

Với trí tuệ uyên bác, bà trở thành Giáo sư, đảm nhiệm cương vị Viện trưởng Viện Triết học kiêm Tổng Biên tập Tạp chí Triết học từ năm 1961 đến 1988. Không dừng lại ở đó, bà còn là một trong những người đặt viên gạch móng sáng lập Trung tâm Nghiên cứu Phụ nữ và Gia đình (nay là Viện Nghiên cứu Gia đình và Giới thuộc Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam), để lại nhiều công trình khoa học có giá trị sâu sắc cho đất nước.

Cả cuộc đời bền bỉ cống hiến cho sự nghiệp cách mạng và khoa học nước nhà, Giáo sư Dương Thị Thoa (Lê Thi) đã được Đảng và Nhà nước trân trọng trao tặng Huân chương Lao động hạng Nhất, Huân chương Độc lập hạng Ba cùng nhiều phần thưởng cao quý khác. Dù phần lớn cuộc đời gắn bó với Hà Nội, sinh thời bà luôn hướng về quê hương Hưng Yên — miền đất nhãn lồng ngọt thơm, nơi gìn giữ ký ức tuổi thơ và là cái nôi hun đúc tinh thần kiên cường trong bà.

Bà qua đời năm 2020 ở tuổi 95, nhưng hình ảnh cô nữ sinh Đồng Khánh kéo cờ năm xưa vẫn mãi là một biểu tượng đẹp, kiêu hãnh của người phụ nữ Việt Nam trong buổi bình minh độc lập.