Bài thơ thần trên phòng tuyến Như Nguyệt

Năm 1075, trước nguy cơ nhà Tống chuẩn bị đại quân xâm lược Đại Việt, Lý Thường Kiệt đã thực hiện chiến lược "tiên phát chế nhân" — chủ động đem quân sang đánh phá các căn cứ xuất phát của địch tại Ung Châu, Khâm Châu rồi chủ động rút về dựng phòng tuyến sông Như Nguyệt (sông Cầu) để đón đánh.

Đầu năm 1077, 10 vạn quân Tống do Quách Quỳ và Triệu Tiết chỉ huy tràn sang. Quân Tống bị chặn đứng hoàn toàn trước hệ thống lũy đất, cọc gỗ kiên cố dài hàng chục km dọc bờ nam sông Như Nguyệt do Lý Thường Kiệt xây dựng. Nhiều lần Quách Quỳ cho bắc cầu phao và đóng thuyền vượt sông nhưng đều bị quân ta đánh lui, chịu tổn thất nặng nề. Quân Tống tiến không được, lùi không xong, lâm vào tình cảnh thiếu lương thực và dịch bệnh bùng phát.

Để làm suy sụp tinh thần chiến đấu của đối phương và củng cố ý chí sĩ phụng ta, một đêm nọ, Lý Thường Kiệt cho người bí mật chui vào đền thờ Trương Hống, Trương Hát bên sông và đọc toàn bộ bài thơ thần với giọng đọc vang vọng như lời thần linh:

"Nam quốc sơn hà Nam đế cư, Tiệt nhiên định phận tại thiên thư. Như hà nghịch lỗ lai xâm phạm, Nhữ đẳng hành khán thủ bại hư."

Bài thơ vang vọng đêm tối đã tiếp thêm sức mạnh tinh thần to lớn cho quân sĩ Đại Việt, đồng thời khiến quân Tống hoang mang, hoảng sợ cực độ. Ngay sau đó, Lý Thường Kiệt cho quân phản công quyết liệt, đánh tan các doanh trại quân Tống. Khi thấy quân Tống lâm vào thế đường cùng, ông không tiêu diệt đến cùng mà chủ động giảng hòa, mở đường cho quân Tống rút về nước, giữ vững chủ quyền và quốc thể dân tộc.