Bài văn: Nguyễn Tri Phương – Người giữ trọn Đà Nẵng trong bão lửa lịch sử

Lịch sử Việt Nam là dòng chảy dài của những con người đã sống, chiến đấu và hy sinh cho Tổ quốc bằng tất cả trái tim mình. Giữa buổi khói lửa của thế kỷ XIX, khi quân Pháp nổ súng mở đầu cuộc xâm lược nước ta tại Đà Nẵng năm 1858, một con người đã đứng lên như bức thành đồng chở che non sông. Đó chính là Danh tướng Nguyễn Tri Phương, vị tướng tài hoa mà nhân dân Đà Nẵng mãi mãi khắc ghi như người đầu tiên gìn giữ từng tấc đất thân yêu của thành phố trong buổi đầu bão tố.

Ngày 1/9/1858, đại bác của quân Pháp – Tây Ban Nha nổ vang cửa biển Đà Nẵng. Tiếng súng ấy không chỉ là hiểm họa mà còn là lời cảnh tỉnh cho vận mệnh dân tộc. Trong giờ phút đen kịt ấy, Nguyễn Tri Phương được triều đình giao trọng trách chỉ huy mặt trận. Không phải là người Đà Nẵng, nhưng ông đến với vùng đất này bằng tất cả ý chí và khát vọng bảo vệ quê hương chung của Tổ quốc.

Người tướng già không chọn con đường đối đầu liều lĩnh với hỏa lực hiện đại của kẻ thù. Ông chọn chiến lược vững chắc – kiên trì – thâm sâu, như chính khí chất của con người đất Việt. Từ Điện Hải đến Hải Châu, từ Sơn Trà đến Nam Ô, từng phòng tuyến được ông dựng lên bằng trí tuệ, kinh nghiệm và sự quyết đoán. Ông chủ trương để lại những làng mạc hoang vắng – “vườn không nhà trống” – khiến địch dù mạnh đến đâu cũng trở nên lạc lõng giữa miền đất xa lạ, thiếu lương thực, thiếu sự hậu thuẫn.

Suốt 18 tháng, bụi đất Đà Nẵng thấm đầy dấu chân ông. Từng cơn mưa mùa đông quất vào mặt, những ngày nắng bỏng rát thiêu đốt chiến hào, hay đêm gió biển rít qua từng lớp phòng thủ… đều không thể làm ông nản chí. Ông đứng đó – bình thản mà kiên cường – như thể nói với cả thế giới rằng Đà Nẵng này không dễ khuất phục.

Và đúng như thế. Quân Pháp, dù hùng hổ kéo đến, cuối cùng cũng buộc phải rút lui khỏi Đà Nẵng vào tháng 3 năm 1860 – một thất bại cay đắng của đội quân xâm lược từng chinh phục nhiều vùng đất trên thế giới. Chiến thắng ấy gắn liền với tên tuổi của Nguyễn Tri Phương – người đã bảo vệ Đà Nẵng bằng cả trái tim và trí tuệ của mình.

Nhưng điều khiến nhân dân đời đời kính trọng ông không chỉ là chiến công, mà còn là khí phách của một vị tướng trung liệt. Khi quân Pháp tấn công Hà Nội sau này, ông bị thương nặng và rơi vào tay giặc. Địch tìm mọi cách dụ hàng, vừa để lung lạc tinh thần quân ta, vừa để khuất phục ý chí vị tướng già. Nhưng ông từ chối tất cả, ngay cả thuốc men. Ông chọn cái chết thanh cao thay vì sự sống nhục nhã. Cái chết của ông không chỉ khép lại cuộc đời một vị tướng mà mở ra bản anh hùng ca bất diệt về lòng trung nghĩa.

Ngày nay, Đà Nẵng đã trở thành thành phố trẻ trung, hiện đại, rực sáng bên bờ biển Đông. Nhưng giữa những con đường tấp nập, nhiều người vẫn lặng lòng khi đi ngang đường Nguyễn Tri Phương, như một lời nhắc nhở rằng: để có được một Đà Nẵng hòa bình và thịnh vượng hôm nay, đã có những con người ngã xuống, có những cuộc chiến kiên cường âm thầm, và có một vị tướng đã từng đứng giữa bão đạn để bảo vệ vùng đất này.

Nguyễn Tri Phương – một danh tướng, một người cha của quân dân Đà Nẵng buổi đầu chống giặc, một linh hồn bất tử của lịch sử – mãi mãi là niềm tự hào của dân tộc Việt Nam. Trong khói lửa chiến tranh, ông đã để lại cho hậu thế không chỉ chiến công, mà còn là bài học về lòng trung nghĩa, về bản lĩnh và trách nhiệm với Tổ quốc. Đó là ngọn lửa bất diệt mà mỗi thế hệ chúng ta cần giữ gìn và tiếp bước.