BẾ VĂN ĐÀN

Bế Văn Đàn sinh năm 1931, là người dân tộc Tày, quê ở xã Quang Vinh, huyện Phục Hòa, tỉnh Cao Bằng, nay thuộc địa bàn tỉnh Cao Bằng. Ông sinh ra trong một gia đình nghèo có truyền thống yêu nước. Cha làm thợ mỏ, mẹ mất sớm, tuổi thơ của ông gắn liền với nhiều khó khăn, thiếu thốn.

Lớn lên trong hoàn cảnh đất nước chịu ách thống trị của thực dân Pháp, Bế Văn Đàn sớm chứng kiến cuộc sống cơ cực của người dân. Những trải nghiệm ấy góp phần hun đúc trong ông tinh thần yêu quê hương và ý chí tham gia đấu tranh vì độc lập dân tộc.

Tháng 1/1949, Bế Văn Đàn xung phong vào bộ đội. Ông được biên chế vào lực lượng bộ binh thuộc Đại đội 674, Tiểu đoàn 251, Trung đoàn 174, Đại đoàn 316. Trong quá trình công tác, ông luôn thể hiện tinh thần trách nhiệm, chấp hành nghiêm mệnh lệnh và sẵn sàng nhận nhiệm vụ khó khăn.

Bước sang Đông Xuân 1953–1954, cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp bước vào giai đoạn quyết liệt. Quân đội Việt Nam triển khai nhiều hoạt động nhằm tiêu hao lực lượng đối phương và tạo điều kiện cho các chiến dịch lớn. Trong thời gian này, Bế Văn Đàn làm nhiệm vụ liên lạc cho tiểu đoàn, thường xuyên truyền đạt mệnh lệnh giữa các bộ phận trong điều kiện chiến trường phức tạp.

Ngày 12/12/1953, đơn vị của Bế Văn Đàn tham gia trận chiến đấu tại Mường Pồn, thuộc khu vực Điện Biên ngày nay. Nhiệm vụ của đơn vị là bao vây, ngăn chặn lực lượng quân Pháp đang tìm cách rút về Điện Biên Phủ. Đối phương tổ chức phản kích quyết liệt nhằm phá vòng vây, khiến tình hình chiến đấu trở nên căng thẳng.

Trong lúc trận đánh diễn ra ác liệt, quân số của đại đội bị tổn thất đáng kể. Bế Văn Đàn vừa hoàn thành nhiệm vụ liên lạc trở về đã tiếp tục tham gia chiến đấu cùng đồng đội. Dù bản thân bị thương, ông vẫn không rời vị trí và tiếp tục thực hiện nhiệm vụ.

Ở một thời điểm quyết định, hỏa lực của đơn vị gặp khó khăn. Một khẩu trung liên không thể tiếp tục khai hỏa vì người sử dụng đã hy sinh; khẩu súng của đồng đội Chu Văn Pù cũng chưa có vị trí đặt thích hợp để bắn hiệu quả. Trong khi đó, quân Pháp tiếp tục phản kích, tạo sức ép lớn lên trận địa.

Trước tình thế cấp bách, Bế Văn Đàn không ngần ngại tiến đến giúp đồng đội đặt khẩu trung liên lên vai mình để làm điểm tựa cho súng. Ông động viên Chu Văn Pù tiếp tục chiến đấu, với lời nói được lưu truyền: “Kẻ thù trước mặt, đồng chí có thương tôi thì bắn chết chúng nó đi!”

Nhờ có điểm tựa, đồng đội tiếp tục sử dụng khẩu súng để chiến đấu, góp phần đẩy lùi đợt phản kích của đối phương. Trong hành động ấy, Bế Văn Đàn thể hiện tinh thần đặt nhiệm vụ chung lên trên sự an nguy của bản thân, đồng thời cho thấy sự tin tưởng và gắn bó giữa những người lính trong hoàn cảnh khắc nghiệt.

Bế Văn Đàn bị thương nặng và hy sinh ngày 12/12/1953. Ông ngã xuống khi tuổi đời còn rất trẻ, nhưng hành động dũng cảm trong trận đánh Mường Pồn đã trở thành tấm gương tiêu biểu về lòng quả cảm và tinh thần sẵn sàng hy sinh vì đồng đội.

Sau khi ông hy sinh, đơn vị ghi nhận thành tích chiến đấu xuất sắc của ông. Bế Văn Đàn được truy tặng Huân chương Chiến công hạng Nhất và được bình chọn là Chiến sĩ thi đua số một của tiểu đoàn. Ngày 31/8/1955, ông được truy tặng Huân chương Quân công hạng Nhì và danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Ngày nay, câu chuyện về Bế Văn Đàn vẫn được nhắc lại trong các tài liệu lịch sử, hoạt động giáo dục truyền thống và những bài học về lòng yêu nước. Hình ảnh người chiến sĩ lấy thân mình làm giá súng đã trở thành biểu tượng của tinh thần trách nhiệm, sự dũng cảm và tình đồng đội sâu sắc.

Cuộc đời Bế Văn Đàn nhắc nhở thế hệ trẻ rằng những giá trị lớn lao không chỉ thể hiện qua lời nói mà còn qua tinh thần trách nhiệm và sự cống hiến trong những thời điểm khó khăn. Tên tuổi ông mãi được ghi nhớ như một tấm gương tiêu biểu của người chiến sĩ Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.